Yapay zekâ şirketi Anthropic’in, sohbet robotu Claude’un eğitiminde kullanmak üzere milyonlarca basılı kitabı satın alarak dijital ortama aktardığı ve ardından bu kitapları imha ettiği ortaya çıktı. Bilgi, şirket aleyhine açılan bir telif hakkı davasına ait mahkeme kayıtlarının kamuoyuna yansımasıyla gündeme geldi.
MAHKEME BELGELERİYLE ORTAYA ÇIKAN SÜREÇ
Dava dosyalarına göre Anthropic, kitapları tarayabilmek için ciltlerini söktü ve sayfaları tek tek dijitalleştirdi. Tarama işlemi tamamlandıktan sonra ise fiziksel kopyaların elden çıkarıldığı belirtildi. Bu yöntemin, şirketin iç yazışmalarında açıkça tanımlandığı ifade edildi.
“PROJECT PANAMA” DETAYI
T24'te yer alan habere göre belgeler, söz konusu çalışmanın Anthropic’in 2024’te başlattığı ve “Project Panama” adı verilen gizli bir proje kapsamında yürütüldüğünü gösteriyor. Projenin hedefi, yapay zekâ modelinin eğitimi için mümkün olan en geniş kitap arşivini oluşturmak olarak tanımlandı.
LİSANS YERİNE SATIN ALMA VE TARAMA
Mahkeme kayıtlarında, Anthropic’in bu yöntemi özellikle tercih ettiği vurgulandı. Kitapları toplu şekilde satın alıp taramanın, yazarlarla ayrı ayrı lisans anlaşmaları yapmaya kıyasla daha hızlı ve pratik olduğu değerlendirildi. Ancak bu yaklaşımın telif haklarını ihlâl edip etmediği, açılan davaların merkezinde yer alıyor.
ÖNCEKİ UZLAŞMALAR VE YENİ İDDİALAR
Dosyalarda, Anthropic’in daha önce yazarlar tarafından açılan başka bir telif davasında yüksek tutarlı bir uzlaşmaya vardığı bilgisi de bulunuyor. Yeni belgeler ise şirketin kitap temin ve kullanım yöntemlerine dair daha önce bilinmeyen ayrıntıları ortaya koydu.
“GÖLGE KÜTÜPHANELER” İDDİASI
Mahkeme belgelerinde ayrıca, Anthropic’in kitap toplama sürecinde “gölge kütüphaneler” olarak adlandırılan ve telifli eserlerin izinsiz paylaşıldığı çevrim içi arşivlerden de yararlanmış olabileceği öne sürüldü. Şirketin kurucu ortaklarından birinin bu kaynaklardan bazı kitapları indirerek yapay zekâ eğitim verilerine dahil ettiği iddia edildi.
YAPAY ZEKÂ VE TELİF TARTIŞMASI YENİDEN GÜNDEMDE
Uzmanlar, Anthropic örneğinin, yapay zekâ şirketlerinin hangi içerikleri hangi sınırlar içinde kullanabileceği sorusunu yeniden gündeme taşıdığını belirtiyor. Dava dosyaları, kitapların tek tek lisanslanması yerine toplu satın alınıp dijitalleştirilmesinin, bazı şirketlerce hukuki riskleri azaltan bir yol olarak görüldüğünü ortaya koyuyor.
Bu yaklaşımın yalnızca Anthropic ile sınırlı olmadığı; Meta, Google ve OpenAI hakkında açılan davalarda da benzer tartışmaların yer aldığı ifade ediliyor. Hukukçulara göre bu davalardan çıkacak kararlar, yapay zekâ eğitiminde telifli eserlerin gelecekte nasıl kullanılacağını belirleyecek önemli emsaller oluşturabilir.
