Türkiye’de otomotiv iç pazarındaki daralma sürerken, satışlardaki düşüş üretime de yansıdı ve fabrikalarda âtıl kalan üretim kapasitesi dikkat çekici boyuta ulaştı. Otomotiv Sanayii Derneği’nin (OSD) temmuz ayı verilerine göre sektörün ocak-temmuz dönemindeki toplam üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,7 azalarak 779 bin 338 adede geriledi. Aynı dönemde toplam kapasite 1 milyon 266 bin 76 adet olarak gerçekleşirken kapasite kullanım oranı yüzde 61,6’da kaldı. Üretimdeki gerilemenin merkezinde otomobil bulunuyor. Ocak-temmuz döneminde otomobil üretimi yüzde 19 düşüşle 424 bin 667 adede indi. Geçen yılın aynı döneminde 521 bin 447 otomobil üretilirken bu yıl üretim yaklaşık 97 bin adet azaldı. Otomobilin toplam üretim içindeki payı da yüzde 54,5 seviyesinde kaldı. Buna karşılık ticari araç üretimindeki artış toplam kaybın daha da büyümesini sınırladı. Kamyonet üretimi yüzde 14,9 artarak 256 bin 343 adede çıkarken ticari araçların toplam üretimi yüzde 9,3 yükseldi. Otobüs üretiminde yüzde 8,1, kamyon üretiminde ise yüzde 16 artış kaydedildi.
TEMMUZDA KAPASİTE DAHA DA DÜŞTÜ
Temmuz ayında tablo daha belirgin hale geldi. Toplam üretim kapasitesi 180 bin 868 adet olurken üretim 105 bin 725 adette kaldı. Böylece aylık kapasite kullanım oranı yüzde 58,5’e geriledi. Hafif araçlarda yüzde 59,9 olan kullanım oranı kamyonda yüzde 41,6’ya, traktörde ise yüzde 30,5’e kadar indi. İlk 7 ayda en düşük kapasite kullanımı ise traktörde görüldü. 43 bin 750 adetlik kapasiteye karşılık 12 bin 122 adet üretim gerçekleştirilirken kullanım oranı yüzde 27,7’de kaldı. Hafif araçlarda yüzde 62,9, kamyonda yüzde 57,1, otobüste yüzde 70,7 ve midibüste yüzde 64,2 kapasite kullanımı gerçekleşti. Tablo, otomotivde yeni yatırımlar kadar mevcut fabrikaların yeniden yüksek üretim temposuna ulaşmasının da önem kazandığını gösterirken, özellikle otomobil üretimindeki kaybın yılın kalan bölümünde ne ölçüde telafi edileceği, sektörün seyrini belirleyecek.
ÖTV GELİRİNDE VE İHRACATTA SERT KAYIP
Otomotiv sektöründe iç pazardaki daralma, üretim ve ihracatın yanı sıra vergi gelirlerine de yansıdı. Temmuz ayında otomotivden yapılan ÖTV tahsilatı yıllar sonra ilk kez geriledi. Bu dönemde yapılan ÖTV tahsilatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,55 azalarak 60 milyar TL’ye geriledi. Yılın ilk 7 ayında toplam ÖTV tahsilatı 419 milyar TL olurken artış hızı yüzde 11,37’ye kadar düştü. Devletin yıl sonu otomotiv ÖTV hedefi yaklaşık 900 milyar TL olurken, ilk 7 ayda toplanan tutar hedefin yaklaşık yüzde 44’üne ulaştı. Geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 48 seviyesindeydi. ÖTV gelirindeki düşüşe karşın araç başına alınan ortalama vergi arttı. Geçen yıl temmuzda 516 bin 480 TL olan araç başına ortalama ÖTV tahsilatı bu yıl 718 bin 300 TL’ye çıktı. Öte yandan, sektörün ihracatı da ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre adet bazında yüzde 14 azalarak 542 bin 401’e indi. Bu dönemde otomobil ihracatı yüzde 29 gerilerken ticari araç ihracatı yüzde 8, traktör ihracatı ise yüzde 20 arttı. Toplam otomotiv sanayi ihracatı, 7 aylık dönemde yüzde 17 payla sektörel ihracat sıralamasındaki liderliğini korudu. İhracatın dolar bazındaki değeri yüzde 2,6 artarak 24,4 milyar dolara yükseldi.
EN FAZLA MODEL GEÇİŞLERİ ETKİLEDİ
Otomotiv Sanayii Derneği yönetimi, üretimdeki gerilemenin önemli bölümünün fabrikalardaki model geçişlerinden kaynaklandığını belirtti. Yeni modellerin üretime alınabilmesi için üretim hatlarında hazırlık ve yenileme çalışmaları yapılırken, bu süreçte üretim temposunun geçici olarak düşürüldüğü ifade edildi. Yeni modellerin üretim ve ihracat programlarına girmesinin etkisinin yılın son çeyreğinde, özellikle 2027’de belirginleşmesini beklediklerini bildirdi. Renault tarafında Clio yenilenirken, Boreal modelinin devreye girdiği ve yıl sonunda Striker modelinin üretime başlamasının beklendiği belirtiliyor. Hyundai ise 250 milyon euroluk yatırımla Inster modelini Türkiye’de üretmeye başladı. Tofaş tarafında ise Fiat, Citroen, Opel ve Peugeot markaları için Doblo sınıfında hafif ticari araç üretimini kapsayan K9 projesi kademeli olarak devreye girecek.
ŞARJ İSTASYONLARI YENİ BİR EKONOMİ DOĞURDU
Elektrikli araçların yaygınlaşması, şarj istasyonlarını yalnızca enerji alınan noktalar olmaktan çıkararak yeni bir ticaret alanına dönüştürüyor. Lumicle CEO’su Tahir Karabulut, sektörde rekabetin artık yalnızca şarj gücü ve soket sayısıyla belirlenmediğini belirterek, sürücülerin şarj için geçirdiği 10 dakika ile 1 saat arasındaki sürenin yeni bir ekonomik değere dönüştüğünü söyledi. Bu yeni dönemi ‘süre ekonomisi’ olarak tanımlayan Karabulut, şarj sırasında kafe, restoran, market ve dinlenme alanlarının kullanılmasının hem sürücü deneyimini iyileştirdiğini hem de istasyon çevresindeki işletmelere yeni müşteri trafiği sağladığını ifade etti. Bu nedenle otel, restoran, otopark ve uygun mülke sahip işletmelerin şarj yatırımlarını yeni bir gelir modeli olarak değerlendirmeye başladığını kaydetti. Elektrikli araç talebinin Anadolu’ya da yayıldığını belirten Karabulut, kolay ödeme ve ‘tak-başlat’ sistemlerinin de şarjı günlük hayatın daha doğal bir parçası haline getirdiğini dile getirdi.
İLK ELEKTRİKLİ FERRARİ’YE 40 MİLYON DOLAR
Ferrari’nin ilk tamamen elektrikli modeli Luce’nin ‘Chassis 0’ numaralı ilk üretim örneği, ABD’nin Monterey kentindeki açık artırmada 40 milyon dolara satıldı. Yaklaşık 640 bin dolar değer biçilen otomobil için ödenen bedel, beklentilerin çok üzerine çıktı. Üstelik elde edilen gelirin tamamı eğitim projelerine aktarılacak. Ferrari Luce, tasarımı nedeniyle otomobil dünyasında da uzun süredir tartışma konusu olurken, bazı tutkunlar modelin markanın geleneksel tasarım anlayışından uzak olduğunu savunuyor. Açık artırmadaki rekor teklifin sahibi ise 87 yaşındaki milyarder göz doktoru ve mucit Dr. Herbert ‘Herbie’ Wertheim oldu. Wertheim’ın otomobile ödediği bedelin piyasa değerinin yaklaşık 60 katına ulaşması sosyal medyada da gündem olurken, “Adam göz doktoru ama sanki bir göz muayenesine ihtiyacı var!” yorumları yapıldı. Hayırsever kimliğiyle tanınan milyarder, geçen yıl da tek örnek olarak üretilen Ferrari Daytona SP3 için 26 milyon dolar ödemişti.
