Ortadoğu ile başlayan kriz global riske dönüştü. Elindeki parayı koruma çabası ile yerinden kıpırdayamayanlar ise piyasalarda nakit krizinin oluşmasına sebep oldu. 29 Ocak 2026’da ons başına gördüğü en yüksek değer olan 5 bin 595 dolarla tarih yazan altın şimdilerde 4 bin 42 dolar seviyesine kadar gerilemiş durumda. 7 aylık kayıp gün içinde gördüğü en yüksek değerden hesaplandığında yüzde 39’a yaklşıyor. Yani her 100 liralık altın yatırımında yatırımcının kaybı 38 lira 42 kuruş. Benzer bir hesaplama gümüş için de yapıldığında durum farklı değil. Yılın ilk ayında küresel talep ve piyasa hareketleriyle ons fiyatı ocak ayının ilk haftası gün içinde 121,64 dolar seviyesini test etmişti. Ancak bu seviye yatırımcının hiçbir zaman işlem yapamadığı noktaydı. İşlem yapılan ağırlıklı ortalama ise 81 dolar. Şimdilerde fiyat 57,6 dolar seviyesinde. Yani her 100 liralık yatırımın 40 lira 60 kuruşu burada da kayıp. Borsadaki kayıp ise her 100 lirada 11 lira 48 kuruş. Durum böyle olunca yatırımcı kayıpları telafi olmadan park ettiği yatırım aracından ayrılmak istemiyor.
FAİZ CEPHESİNDE DE DURUM AYNI
Cebinde parası olan ve tek kazançlı gibi görünen ise mevduat sahibi. Ancak rakamlar büyük gibi görünse de bu cephede de aslında işler pek de sanıldığı gibi iyi değil. Çünkü parası olan yatırımcı burada ancak yüksek enflasyona karşı parasının değerini koruyabiliyor. Elinde 1,5 milyon lirası olan biri parasını yıllık yüzde 40 faizle mevduata yatırdığında yıllık brüt kazancı 600 bin lira olarak hesaplanıyor. Yüzde 17,5 stopaj vergisi kesildiğinde net faiz getirisi 495 bin liraya iniyor. Aylık kazanç ise 41 bin 250 lira olarak karşımıza çıkıyor. Bu rakam ilk duyulduğunda asgari ücretin neredeyse 1,5 katı gibi algılanıyor. Ancak işin içine yüksek enflasyon girdiğinde kağıt üzerindeki reel yıllık kazanç bir anda yüzde 32 enflasyonla 15 bin liraya düşüyor. Aylık net getiri sadece bin 250 lira. Yani yatırımcı bırada aslında para kazanmış olmuyor sadece parasının değerini enflasyona karşı koruyor. Elindekini başka yere yatıracak alternatifi de olmayında para mevduatta park etmeye devam ediyor.
ESNAFTA BATMA KORKUSU VAR
Piyasaya canlı para çıkmayınca ve yüksek faiz nedeniyle krediye de ulaşmak imkansızlaşınca bu kez işler sarpa sarmaya başladı. Çünkü yabancı yatırımcı yıllardır piyasaya güçlü şekilde dönmedi. Bu yüzden dışarıdan yeni likidite girmiyor. Sürekli gelen halka arzlar da mevcut likiditeyi bölüyor. Para sıkışıklığında ticaret yapmakta neredeyse imkansız hale geliyor. Nitekim hangi esnafla konuşsak piyasada nakit olmadığından, işlerin çek ve senetle döndüğünden yakınıyor. Demir-çelik sektörü,inşaat sektörü, tekstil, tersaneler hepsinde büyük oranda küçülme var diyen bir esnaf, “Para var ama yok. Herkes parasını bir yerlere bağlamış. Faiz parayı emiyor. Kimse ödeme yapmak istemiyor” dedi. Uzun yıllar esnaflık yapan bir başka vatandaş bu seneki kadar zorlandığı bir yıl olmadığını söyledi. Yanımıza gelen bir diğer esnaf ise, “Ben de 25 senedir esnafım. Bu seneki kadar işlerin dip yaptığı, piyasadan paranın çekildiği bir dönem olmamıştı. Tekstil sektörünün cirosal olarak iyi ihtimalle en az yüzde 40 düştüğünü düşünüyorum. Sıkıntıdan batanlar bir yana artık bu işte gelecek görmeyen birçok firma şirketlerini tasfiye edip sektörden çıktı” isyanında bulundu.
ÖDENMEYEN ÇEK SAYISI YÜKSEK
Piyasada nakit olmayınca ticaret çek ve senetle döndürülmeye çalışılıyor. Ancak burada da verilerin çok iç açıcı olmadığı gözleniyor. Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verilerine göre 2026’nın Ocak-Haziran döneminde bankalara ibraz edilen çeklerin tutarı yıllık yüzde 19 artarak 5.4 trilyon liraya ulaştı. Karşılıksız işlemi yapılan çeklerin tutarı ise yüzde 54 artışla 162 milyar liraya çıktı. 2026 yılı Ocak-Haziran döneminde, karşılıksız işlemi yapılan çek tutarının en yüksek olduğu beş il ticaretin kalbi olan İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa olarak dikkat çekti.
