Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Merkez Bankası Başkanı dünya genelinde sermaye arayışına girerken, yabancı yatırımcının Türkiye'den çıkışı hızlandı. Özellikle madencilik sektöründe bu hız gözle görülür derecede arttı. Satış dalgası Kanadalı Alamos Gold’la başladı. Kazdağları’nda on binlerce ağacı kestiren şirket Kirazlı, Ağrı Dağı ve Çamyurt projelerini kapsayan tüm varlıklarını, Nurol Holding'e bağlı Tümad Madencilik'e 470 milyon dolara devretti.
MADEN PİYASASINDAN DİKKAT ÇEKEN ÇIKIŞ
ABD merkezli SSR Mining, 9 çalışanın yaşamını yitirdiği faciayla tanınan Erzincan-İliç’teki Çöpler Altın Madeni'ni Cengiz Holding’e sattı. Hod Madencilik’teki hissesini de Çalık Holding’e devretti. ABD merkezli Royal Gold da aynı projedeki payını, Çalık Holding’e satacağını açıkladı. Londra merkezli Ariana Resources ise Zenit Madencilik'teki hisselerini Özaltın Holding’e devretti. Uzmanlar, altın üretiminde sadece iki yabancı yatırımcının kaldığını belirtti.
YABANCI SERMAYE TÜRKİYE’DEN ÇEKİLİYOR
Yabancı madencilik şirketleri, Türkiye’deki altın ve bakır yatırımlarını peş peşe Türk holdinglerine devrederek piyasadan çıkıyor. Alamos Gold, Royal Gold, SSR Mining, First Quantum ve Ariana Resources’ın milyar dolarlık satışları sonrası sektörde yalnızca iki büyük yabancı yatırımcı kaldı. Kaynaklar, yeni satışların da olabileceğini belirterek, “Bu dikkat çekici bir süreç” yorumunu yaptı.
Türkiye’nin madencilik sektöründe dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Yabancı şirketler, altın ve bakır başta olmak üzere maden yatırımlarını peş peşe büyük Türk holdinglerine devrederek ülkeden çıkıyor. Satış dalgası Kanadalı Alamos Gold ile başladı. Şirket, Kazdağları’ndaki Kirazlı, Ağı Dağı ve Çamyurt projelerini kapsayan tüm varlıklarını Nurol Holding bünyesindeki Tümad Madencilik’e 470 milyon dolara sattı. Erzincan-İliç’teki maden faciasının yankıları da sürüyor. 13 Şubat 2024’te 9 işçinin hayatını kaybettiği Çöpler Altın Madeni’nin operatörü Kanadalı SSR Mining, önce madendeki yüzde 80 hissesini 1,5 milyar dolara Cengiz Holding’e devretti. Ardından Hod Maden projesindeki yüzde 20 hissesini ve operatörlük pozisyonunu da Çalık Holding bünyesindeki Lidya Madencilik’e satma kararı aldı. Aynı projedeki yüzde 15 paya sahip ABD’li Royal Gold da hissesini Lidya Madencilik’e devredeceğini açıkladı. Londra merkezli Ariana Resources ise Zenit Madencilik’teki payının bir bölümünü Özaltın Holding’e 19,5 milyon dolara sattı. Böylece şirketin Zenit’teki hissesi yüzde 23,5’ten yüzde 9,9’a geriledi. Bakır tarafında da tablo farklı değil. Kanadalı First Quantum Minerals, Rize’deki Çayeli Bakır İşletmeleri’ni 340 milyon dolar karşılığında Cengiz Holding’e devretti. Sektör kaynakları, yeni satış ve devirlerin de gündeme gelebileceğini ifade etti. Kaynaklar, Türkiye’de şu anda altın üretiminde sadece iki yabancı yatırımcının (Eldorado Gold’un Türkiye’deki iştiraki Tüprag Metal Madencilik ve Centerra Gold’un iştiraki Öksüt Madencilik) kaldığını belirterek, “Yabancılar, peş peşe Türkiye maden piyasasından çıkıyor. Bu dikkat çekici bir süreç” yorumunu yaptı.
Patlak veren İran-İsrail savaşı, Türkiye ekonomisinde sert dalgalanmalara yol açtı. Merkez Bankası verilerine göre mart ayında Türkiye’den çıkan net portföy yatırımları 14,8 milyar dolara ulaştı. Yılın ilk çeyreğinde net doğrudan yabancı yatırım girişi ise 2,6 milyar dolar olurken, bu rakam 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 11 geriledi. Bu tutarın içinde yatırım sermayesi, borçlanma araçları ve gayrimenkul alımları ana belirleyici oldu. Öte yandan, yabancı yatırımcılar Borsa İstanbul’da 1 milyar dolarlık hisse satarken tahvil piyasasından 6,4 milyar dolar çekti. Yerli yatırımcılar da 7,3 milyar dolarlık satışla sermayesini koruma yoluna gitti. Yılın ilk çeyreğinde yaşanan bu yoğun döviz çıkışları ve jeopolitik endişeler, piyasalarda hareketliliğe neden oldu.
SON 3 YILDA 100 MARKA TÜRKİYE’DEN ÇEKİLDİ
Türkiye’de son yıllarda uluslararası markaların piyasadan çekilme süreci hızlandı ve son üç yılda bu sayı 100’e yaklaştı. İsveçli Autoliv’in dört fabrikasını kapatmasıyla 2 bin 200 kişi işsiz kalırken, Viessmann üretimini Almanya’ya taşıdı. Volkswagen’in Manisa yatırımı iptal edilirken BYD’nin yatırım süreci de halen belirsizliğini koruyor. BP, Mazda, BHL Group, Japon hijyen devi Daio Paper (Komili), Oleg Cassini ve TotalEnergies gibi şirketlerin de çıkışı, Türkiye’nin yatırım çekme gücüne yönelik tartışmaları artırıyor.
