Marmara Bölgesi'nin kalbinde konumlanan ve bölgenin en stratejik tatlı su rezervi olan İznik Gölü, son yılların en ağır ekolojik krizlerinden birini yaşıyor.
Yağışların etkili olduğu dönemlerde bile su seviyesindeki çekilmenin durdurulamaması, bölgedeki yaşam döngüsünü ve tarımsal faaliyetleri felç etme noktasına getirdi.
Kıyı şeridindeki suyun çekilmesiyle metrelerce genişliğinde boş alanlar oluşurken, bölge sakinleri gölün eski görkeminden hızla uzaklaşmasına tanıklık ediyor.
İznik Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı Kadir Akçaalan, gölde gözlemlenen bu dramatik değişimin sadece iklim şartlarıyla açıklanamayacağını vurguladı.
Sanayi kuruluşlarının, özellikle İznik Gölü havzasında ve Gemlik hattında faaliyet gösteren fabrikaların yoğun su kullanımının asıl felaket nedeni olduğunu, bu tesislerin göl suyuyla bağının kesilmesi gerektiğini belirtti.
Yıllar önce verilen mücadelelerin yeterli desteği görmediğini, bugün İznik ilçesini vuran bu krizin çok yakında Orhangazi bölgesini de aynı şiddetle etkileyeceği uyarısında bulundu.
Tarımsal üretimin bölge ekonomisinin omurgası olduğunu hatırlatan Kadir Akçaalan, mevcut gidişatın sürmesi halinde iki yıl sonra çiftçilerin tarlalarını sulayacak su bulamayacağını öne sürdü.
Sondaj çalışmalarının da çözüm olmayacağını ve bu yönteme de kısıtlamalar getirileceğini öngören oda başkanı, "Önlem alınmazsa önce çiftçi, ardından esnaf ve tüm vatandaşlar bu sıkıntıyı yaşayacak" dedi.
Sanayi ve tarım arasındaki su kullanım dengesinin bozulması, bölgedeki sosyal hayatı da risk altına sokuyor.
Çakırca Mahallesi Muhtarı Ersin Körpe de İznik Gölü'ndeki su kaybının tarım açısından telafisi imkansız sonuçlar doğuracağını belirtti.
Kuraklığın küresel bir problem olduğunu, İznik'teki durumun artık saklanamaz bir boyuta ulaştığını söyledi.
"Göl biterse tarım biter" diyen mahalle muhtarı, yetkililerin acil önlem alması ve gölün eski seviyesine ulaşması için kapsamlı bir mücadele planı başlatılması gerektiğini ifade etti.
Türkiye'nin beşinci büyük doğal gölü olan İznik Gölü'ndeki yer altı su kaynakları, dev sanayi tesislerinin baskısı altında eziliyor.
Bursa'da kurulu olan ABD merkezli Cargill firmasının, kendilerine ücretsiz olarak tahsis edilen altı yer altı su kuyusu üzerinden yılda 1 milyon metreküpten fazla su tükettiği iddia ediliyor.
Şirket doğrudan gölden su almadığını açıklasa da yer altı sularının gölü besleyen ana damarlar olması, bu tüketimin gölün kurumasına doğrudan etkide bulunduğuna işaret ediyor.
Cargill tesislerinde tüketildiği belirtilen 1 milyon metreküplük su, çarpıcı bir kıyaslamayı gündeme getiriyor.
Bu miktar, Bursa Büyükşehir Belediyesi (BBB) bünyesindeki Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi (BUSKİ) Genel Müdürlüğü'nden hizmet alan 3 milyon 238 bin 618 kişinin tam iki günlük su ihtiyacına denk geliyor.
Ayrıca devletin 'su hasadı ve gri su' projeleriyle yıllık kazanmayı planladığı 10 milyon metreküplük hedefin ondan biri, tek bir sanayi kuruluşu tarafından yeraltından çekiliyor.
Fabrika bünyesinde kullanılan suların arıtma işleminden sonra doğaya bırakılması, göl ekosistemi için bir kazanım sağlamıyor.
Verilere göre arıtılan su, Karsak Deresi yoluyla Gemlik Körfezi'ne deşarj ediliyor.
Bu durum gölün su seviyesini yükseltmediği gibi, denize dökülen sıcak suyun Gemlik Körfezi'ndeki deniz suyu sıcaklığını artırarak müsilaj tehlikesini tetiklediği kaydediliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı gölleri kurtarmak için bütçe ayırırken, bu denli yoğun su çekiminin sürmesi çelişki oluşturuyor.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Ağustos 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, Türkiye'nin büyük göllerini kurtarmak adına devasa yatırımlar yapıldığını duyurdu.
Eğirdir Gölü için beş yılda 21 milyar TL bütçe ayrıldığını belirten Yumaklı; Akşehir, Eber, Bafa, Beyşehir, Burdur, Seyfe, Sapanca ve İznik gölleri için de benzer koruma planlarının devrede olduğunu açıkladı.
Ancak yerel düzeyde su çekim izinlerinin ve sanayi baskısının devam etmesi, projelerin etkinliğini tartışmaya açıyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesi meclis tutanaklarına yansıyan bilgilere göre, Cargill firmasının Orhangazi ilçesi Gürle köyündeki fabrikası için altı adet yer altı suyu kullanım belgesi bulunuyor.
BUSKİ raporlarına dayanan bilgilere göre, her belge için yıllık 243.000 ton su tahsisi yapıldı ve bu kullanım için herhangi bir ücret alınmıyor.
Toplamda yıllık 1 milyon 458 bin metreküp suyun ücretsiz şekilde çekilmesine olanak sağlanması, bölge halkı ve çevreciler arasında tepkiyle karşılanıyor.
Cargill tarafından hazırlanan 'Ekonomik Etki Analizi Raporu-2025' belgesinde, İznik Gölü'ndeki daralmaya ilişkin farklı bir perspektif sunuluyor.
2015 ile 2024 yılları arasında göl yüzeyinin 1,5 kilometrekare küçüldüğünü tespit eden firma; bu kaybın temel nedenlerini iklim değişikliği, buharlaşma, azalan yağışlar ve verimsiz tarımsal sulama yöntemleri olarak sıralıyor.
Şirket, bölgede su geri dönüşüm projeleri uygulayarak hem su kaynaklarını koruduğunu hem de sürdürülebilir üretimi desteklediğini savunuyor.
