Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından hayata geçirilen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP), riskli yapıların dönüştürülmesi noktasında İstanbul'da yoğun ilgiyle karşılaştı. Dünya Bankası işbirliğiyle yürütülen proje kapsamına İstanbul'un da dahil edilmesiyle birlikte başvuru süreçlerinde büyük bir hareketlilik yaşandı. Kentte çalışmaların fiilen başladığı 6 Nisan tarihinden 22 Haziran'a kadar geçen sürede toplam 14 bin 32 hak sahibiyle yüz yüze görüşme gerçekleştirildi. Bu yoğun mesainin sonucunda, İstanbul genelindeki riskli binalarda yer alan 196 bin 324 konut ve iş yeri (bağımsız bölüm) için ön başvuru süreci tamamlandı. Yetkililer, taleplerin şu an titiz bir değerlendirme sürecinden geçtiğini, uygunluk kontrollerinin tamamlanmasının ardından kesin başvuruların netleşeceğini bildirdi.
İLK YIL ÖDEMESİZ, 180 AY VADELİ FİNANSMAN DESTEĞİ
Vatandaşların projeye bu denli yoğun ilgi göstermesinde, sunulan sürdürülebilir ve uygun şartlı finansman modeli doğrudan etkili oldu. Riskli yapısını yenilemek isteyen hak sahiplerine proje kapsamında; bağımsız bölüm başına 3 milyon liraya kadar kredi desteği, ilk 12 ay boyunca hiçbir geri ödeme yapılmaması kolaylığı, 180 aya varan geniş vade seçeneği ve aylık yüzde 0,69 gibi avantajlı bir faiz oranı sunuluyor.
Yetkililer, ön başvurulardaki bu doğrusal artışın, vatandaşların kentsel dönüşüm sürecinde güvenilir finansal modellere duyduğu ihtiyacı ve projeye olan güvenini açıkça ortaya koyduğunu ifade ediyor. Afetlere dayanıklı şehirler inşa etmeyi amaçlayan bu mali destek paketi; İstanbul'un yanı sıra İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ illerinde de eş zamanlı olarak uygulanıyor.
EN ÇOK BAŞVURU YAPILAN İLÇELERDE BAHÇELİEVLER, KADIKÖY VE BAKIRKÖY BAŞTA YER ALIYOR
Proje kapsamında İstanbul'un ilçelerinden gelen talepler incelendiğinde, başvuruların belirli bölgelerde yoğunlaştığı görülüyor. Yapılan resmi açıklamaya göre, kentsel dönüşüm kredisi için en fazla ön başvuru kaydı oluşturan ilçe 1506 başvuru ile Bahçelievler oldu. Bahçelievler'i sırasıyla 1461 ön başvuru ile Kadıköy ve 1409 ön başvuru ile Bakırköy takip etti.
İstanbul'un diğer yoğun talep gösteren ilçelerinde ise başvuru sayıları şu şekilde gerçekleşti: Kartal'da 1062, Gaziosmanpaşa'da 813, Üsküdar'da 736, Ümraniye'da 634 ve Küçükçekmece'de 614 ön başvuru alındı. Listenin devamında yer alan Maltepe ve Avcılar ilçelerinden 500'er başvuru kaydı girilirken; Pendik'ten 473, Güngören'den 450, Bağcılar'dan 428, Şişli'den 418 ve Fatih'ten ise 415 ön başvuru toplandı. Açıklanan verilere göre, sadece yüksek başvuru yapılan bu 15 ilçedeki toplam ön başvuru sayısı 11 bin 419 olarak kayıtlara geçti.
BAŞVURU ŞARTLARI VE SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?
İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi'nin sağladığı finansman kolaylıklarından yararlanabilmek için belirli kriterlerin karşılanması gerekiyor. Projede, 1 Ekim 2020 tarihinden sonra yıkım sürecine girmiş ve resmi olarak "riskli yapı" olarak tescillenmiş binalar hedef grup olarak belirlendi. Destek mekanizmasının devreye girmesi için bina sakinlerinin (daire sahiplerinin) kendi aralarında ve inşaatı üstlenecek müteahhit ile kesin bir anlaşmaya varmış olmaları şartı aranıyor.
Anlaşmanın sağlanmasının ardından yasal prosedür şu adımlarla ilerliyor: Müteahhitler, e-Devlet kapısı üzerinden ARAAD (AFDİS) platformuna giriş yaparak binanın yıkımına ve yeniden yapım faaliyetlerine dair tüm teknik bilgi ve belgeleri sisteme aktarıyor. Bakanlık birimleri tarafından belgeler üzerinde gerekli teknik incelemeler gerçekleştirildikten sonra, teknik onayların verilmesiyle birlikte hak sahipleri bankalar nezdindeki resmi kredi süreçlerini başlatıyor.
Kredinin güvenliğini sağlamak ve suistimallerin önüne geçmek amacıyla, onaylanan finansman tutarı doğrudan müteahhide verilmiyor. Öngörülen ödenek, inşaat süreci boyunca bloke hesaplarda tutuluyor. İnşaat ilerledikçe, tamamlanan yapım aşamalarına ve hak ediş raporlarına paralel olarak paylar kademeli bir şekilde müteahhit hesaplarına transfer ediliyor.
