Ortadoğu'da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından başlayan gerilim ve bölgesel çatışmalar sürerken Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve İran'ın üst düzey güvenlik yetkilileri Tahran'da bir araya geldi. 26 Ekim'de gerçekleştirilen dörtlü toplantıda, bölgesel güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik iş birliği imkânları ele alındı.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın oluşturduğu Mekke Savunma İttifakı'nın İran'la gerçekleştirdiği ilk dörtlü toplantının ardından yayımlanan ortak bildiride, görüşmelerin devam ettirilmesi kararlaştırıldı.
TÜRKİYE'Yİ MİT BAŞKANI İBRAHİM KALIN TEMSİL ETTİ
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıya İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de katıldı.
Toplantıda Türkiye'yi Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Suudi Arabistan'ı Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, Pakistan'ı ise Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir temsil etti.
Dört ülkenin üst düzey güvenlik temsilcilerinin bir araya geldiği görüşmede, bölgenin kendi güvenlik mekanizmalarını oluşturmasına yönelik çalışmalar da gündeme geldi.
ORTAK BİLDİRİ AÇIKLANDI: GÖRÜŞMELER DEVAM EDECEK
Tahran'daki zirvenin ardından yayımlanan ortak bildiride şu ifadeler yer aldı:
"Bölge ülkesi olan dört ülkenin ilk toplantısı, bugün 4 Aban 1405 (26 Ekim 2026) tarihinde Tahran'da gerçekleştirilmiştir.
İran İslam Cumhuriyeti Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Sayın Muhsin Rezayi bu toplantıya ev sahipliği yapmıştır.
Toplantıya; Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman, Pakistan Silahlı Kuvvetleri Komutanı Sayın Asım Munir ve Türkiye İstihbarat Başkanı Sayın İbrahim Kalın katılmıştır.
Katılımcılar; bölgede barış ve güvenlik de dahil olmak üzere, dört bölge ülkesi arasındaki iş birliğini güçlendirmek amacıyla görüşmelere devam etme konusunda mutabık kalmışlardır."
İSRAİL'İN BÖLGEDEKİ FAALİYETLERİ GÖRÜŞÜLDÜ
İranlı yetkililerin toplantı öncesinde yaptığı açıklamalara göre gündemin önemli başlıklarını İsrail'in bölgedeki faaliyetleri, Filistin ve Lübnan'daki gelişmeler ile ABD'nin İran'a yönelik askerî saldırılarının sonuçları oluşturdu.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmenin bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini sağlama yönünde atabilecekleri ortak adımlar açısından önem taşıdığını belirtti.
Bekayi, bölgesel güvenliğin dış müdahaleler yerine bölge ülkelerinin katılımı ve karşılıklı güven temelinde sağlanması gerektiğini savundu.
TOPLANTI PAKİSTAN'IN GİRİŞİMİYLE GERÇEKLEŞTİ
İran basınında yer alan bilgilere göre dörtlü toplantının düzenlenmesi önerisi Pakistan tarafından gündeme getirildi. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in geçen hafta Tahran'da İranlı yetkililerle gerçekleştirdiği temasların ardından Türkiye ve Suudi Arabistan'ın da katılımıyla dörtlü görüşme yapılması kararlaştırıldı.
Toplantı, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında ağustos ayında oluşturulan Mekke Savunma İttifakı'nın üç üyesinin İran'la birlikte gerçekleştirdiği ilk üst düzey dörtlü temas olması bakımından dikkat çekti.
BÖLGESEL GERİLİM SÜRERKEN DİPLOMASİ TRAFİĞİ
Tahran'daki görüşme, ABD ve İran arasındaki gerilimin yeniden yükseldiği, Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının sürdüğü bir dönemde yapıldı. Bölgede çatışmaların genişlemesini önlemeye yönelik diplomatik girişimler devam ederken, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın İran'la aynı masada buluşması bölgesel güvenlik arayışları açısından önem taşıyor.
Reuters'ın aktardığına göre görüşmelerin gündeminde, gerilimin düşürülmesi ve İran ile ABD arasında yeniden müzakere zemini oluşturulması ihtimalleri de bulunuyor.
Ancak toplantı sonunda yayımlanan ortak bildiride belirli bir ateşkes planına, arabuluculuk mekanizmasına veya askerî güvenlik anlaşmasına ilişkin somut bir karar açıklanmadı.
