Avrupa Konseyi bünyesinde yürütülen ve kıta genelindeki infaz kurumlarının röntgenini çeken geleneksel cezaevi istatistikleri raporu yayımlandı. Lozan Üniversitesi’nin 51 farklı cezaevi idaresinden topladığı verilere dayanan araştırma, Avrupa genelinde suç ve ceza infaz politikalarındaki yapısal krizleri ve demografik değişimleri çarpıcı sayısal verilerle ortaya koydu. Raporda, özellikle cezaevlerindeki aşırı doluluk (overcrowding) sorunu küresel bir halk sağlığı ve insan hakları meselesi olarak öne çıktı.
DOLULUK ORANLARINDA EŞİTLİK: %131'LİK AŞIM
Araştırmanın 2025 yılının başına ait verilerine göre, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler arasında cezaevi altyapısı en çok zorlanan ülkeler Türkiye ve Fransa oldu. Her iki ülkede de cezaevleri resmi kapasitelerinin çok üzerine çıkarak %131’lik bir doluluk oranına ulaştı.
Öte yandan, Fransa'dan gelen güncel adli veriler krizin derinleştiğini gösteriyor. Fransız yetkililer, 2025 başından bu yana tedbirlerin yetersiz kaldığını ve Nisan 2026 itibarıyla ülkedeki cezaevi doluluk oranının %139,1’e fırlayarak yeni bir rekor kırdığını rapor etti.
14 ÜLKEDE KAPASİTE SINIRI AŞILDI
T24'ün aktardığına göre, verilerini paylaşan 51 cezaevi idaresinden 14’ünde mahkûm sayısının yatak kapasitesinin üzerinde olduğu saptandı. Fransa ve Türkiye'nin başı çektiği negatif listede, her 100 kişilik kontenjana düşen mahkûm sayılarına göre diğer ülkeler şu şekilde sıralandı:
Buna göre Fransa ve Türkiye'nin ardından üçüncü sırada Hırvatistan (her 100 kişilik kapasiteye 123 mahkûm), ardından İtalya (121), Malta (118), Kıbrıs Cumhuriyeti (117), Macaristan (115), Belçika (114) ve İrlanda (112) geliyor.
Buna karşın, cezaevlerindeki yoğunluğun en düşük olduğu ve infaz mimarisinin en rahat nefes aldığı ülkeler ise Ukrayna (50), İspanya (77) ve Almanya (80) olarak kayıtlara geçti.
TÜRKİYE İNFAZ İSTATİSTİKLERİNDE ÜÇ KATEGORİDE LİDER
Yayımlanan rapor, Türkiye'nin sadece toplam dolulukta değil, ceza yargılamalarındaki hapis cezası eğiliminde de Avrupa ortalamasının çok uzağında konumlandığını gösterdi:
Nüfusa Oranla En Yüksek Mahkûm Sayısı: Avrupa Konseyi'ne üye 46 ülke arasında, nüfusa oranla en fazla hapis cezası uygulayan ülke Türkiye oldu. Türkiye’de her 100 bin kişiden 458'i cezaevinde bulunuyor. Bu kategoride Türkiye'yi 271 mahkûm ile Azerbaycan ve 245 mahkûm ile Moldova izliyor.
Yıllık Artış Hızında Zirve: Ocak 2024 ile Ocak 2025 arasındaki bir yıllık dönem incelendiğinde, mahkûm popülasyonunun en agresif büyüme gösterdiği ülke %29’luk artışla yine Türkiye oldu. Karadağ %22, Lüksemburg ise %20 ile bu ivmeyi takip etti.
Mahkûm Sayısı En Çok Azalan Ülke Ukrayna: Aynı dönemde cezaevindeki nüfusu en çok azalan ülke, devam eden savaş şartlarının ve değişen hukuki süreçlerin etkisiyle %18’lik düşüş yaşayan Ukrayna oldu. Ukrayna'yı %16 ile Slovakya ve %11 ile Gürcistan izledi.
KITA GENELİNDE MAHKÛM SAYISI 1,1 MİLYONU AŞMIŞ DURUMDA
31 Ocak 2025 tarihi itibarıyla, araştırma kapsamındaki tüm Avrupa Konseyi üye devletlerinde parmaklıklar ardında bulunan toplam kişi sayısı 1,1 milyon sınırını aşmış durumda. Bu küresel toplam, Avrupa genelinde bir önceki yıla kıyasla %8,5’lik homojen bir artışa işaret ediyor.
Raporun paylaştığı bir diğer dikkate değer demografik veri ise kadın mahkûmlara ait. Genel mahkûm nüfusu içinde kadınların oranı, bir yıllık periyotta %4,8’den %5,2’ye yükselerek tırmanış eğilimini sürdürdü.
