Türkiye’nin Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması’na taraf olmaması, tekstil ve hazır giyim sektörü başta olmak üzere ihracatçı sektörlerde yeni bir tartışma başlattı. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD), Avrupa Birliği’nin kamu alımlarında “yalnızca GPA üyeleri katılabilir” şartını daha yaygın uygulamaya başladığını belirterek, Türkiye’nin yaklaşık 1,7 trilyon dolarlık küresel kamu alımları pazarının dışında kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu duyurdu.
TGSD, hazırladığı bilgi notunu Ticaret Bakanlığı’na ileterek Türkiye’nin DTÖ Kamu Alımları Anlaşması’na üyelik sürecinin acilen başlatılması çağrısında bulundu. Dernek, Türkiye’nin GPA’ya taraf olmaması nedeniyle özellikle üniforma, iş kıyafetleri, hastane tekstili, askeri tekstil ve teknik tekstil gibi kamu ihalelerine konu olan alanlarda rekabet avantajını kaybettiğini savundu.
CİBRE: DETAYI İYİ ANLAMAK GEREK
Ekonomist İris Cibre, TGSD’nin çağrısıyla gündeme gelen tartışmayı sosyal medya hesabından değerlendirdi. Cibre, haberin önemli olduğunu ancak meselenin doğru çerçevede ele alınması gerektiğini belirtti.
Cibre, “Bu haber önemli ama detayını iyi anlamak gerek; Avrupa dışına bilinçli/konjonktürel itildiğimiz anlamı çıkmasın” ifadelerini kullandı.
Cibre’ye göre sorun, Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye dönük yeni ve özel bir dışlama politikası uygulamasından çok, Türkiye’nin uzun süredir DTÖ Kamu Alımları Anlaşması’na taraf olmamasından kaynaklanıyor.
“KENDİ TERCİHİMİZLE TARAF OLMADIK”
Cibre, DTÖ’nün Kamu Alımları Anlaşması’nın uzun süredir yürürlükte olduğunu hatırlatarak Türkiye’nin bu anlaşmaya taraf olmadığını vurguladı.
Ekonomist Cibre, Türkiye’nin GPA’ya taraf olması halinde yalnızca dış pazarlara erişim elde etmeyeceğini, aynı zamanda kendi kamu ihalelerini de taraf ülkelere açmak ve daha şeffaf bir sisteme geçmek zorunda kalacağını ifade etti.
Cibre, “Taraf olursak, yüzde 50’den fazlasını pazarlık usulü yaptığımız kamu alımları, ihaleye yoğunlaşmak, şeffaflaşmak ve aynı zamanda taraf ülkelere bu ihaleler açılmak durumunda” değerlendirmesinde bulundu.
Bu nedenle Türkiye’nin bugüne kadar anlaşmaya taraf olmamasını bir tercih olarak yorumlayan Cibre, “Malum, biz dışarıda rekabete katılmayı sevip, içeride dışarıdan rekabeti sevmiyoruz. Kendi tercihimizle buna taraf olmadık yani” dedi.
TGSD: BÜYÜK VE KATMA DEĞERLİ PAZARI KAÇIRIYORUZ
TGSD Başkanı Toygar Narbay ise GPA üyeliğinin özellikle teknik tekstil alanında kritik hale geldiğini belirtti. Narbay, polis, güvenlik güçleri, kamu personeli, itfaiye, orman çalışanları ve hastanelerin kullandığı birçok ürünün kamu ihaleleriyle alındığını hatırlattı.
Narbay, mevcut durumda Türk firmalarının bu ihalelere doğrudan katılamadığını, ihaleyi kazanan yabancı firmaların da GPA üyesi olmayan ülkelerde üretim yaptırmakta sınırlamalarla karşılaştığını söyledi. Narbay, “Büyük ve katma değeri yüksek bir pazara üretim yapma fırsatını ıskalamış oluyoruz” dedi.
HAZIR GİYİMDE İHRACAT KAYBI BASKIYI ARTIRIYOR
TGSD’nin bilgi notunda, hazır giyim ihracatında yaşanan düşüşe de dikkat çekildi. Buna göre Türkiye’nin hazır giyim ihracatı 2022’de 21,2 milyar dolar seviyesindeyken, 2025’te 16,7 milyar dolara geriledi. Çin, Bangladeş ve Mısır gibi ülkelerin düşük maliyet avantajıyla AB pazarında güç kazandığı; Hindistan’ın AB ile imzaladığı serbest ticaret anlaşmasının da Türkiye üzerindeki rekabet baskısını artıracağı ifade edildi.
TGSD, Türkiye’nin GPA’ya katılması halinde AB, ABD, Kanada ve Japonya gibi büyük kamu alımları pazarlarına doğrudan erişim sağlayabileceğini; bunun tekstil, teknik tekstil, koruyucu kıyafet ve yüksek standartlı ürünlerde daha katma değerli üretimi teşvik edeceğini savunuyor.
TARTIŞMANIN İKİ YÖNÜ VAR
Cibre’nin yorumu, tartışmanın yalnızca “Türkiye dışlandı” başlığıyla ele alınmasının eksik kalacağına işaret ediyor. Bir yanda Türk şirketlerinin büyük kamu alımları pazarlarına erişim talebi bulunurken, diğer yanda GPA üyeliğinin Türkiye’deki kamu alımlarında daha fazla şeffaflık, rekabet ve yabancı firmalara açılım anlamına geleceği vurgulanıyor.
Bu nedenle GPA tartışması, yalnızca ihracatçı sektörlerin yeni pazar arayışı değil; Türkiye’nin kamu ihale sistemi, şeffaflık standartları ve iç pazarda yabancı rekabete ne ölçüde açık olacağı sorularını da beraberinde getiriyor.
