Ankara Bölge Adliyesi 36. Hukuk Dairesi’nin CHP’nin 38. Olağan Kurultayı hakkında ‘butlan’ kararı vermesi sadece ana muhalefet partisini değil çok partili sistemin güvencesi olan bütün seçim mekanizmasını ilgilendiriyor. 1946’da kanunla kurulan Yüksek Seçim Kurulu, genel, yerel ve siyasi partilerin bütün seçimlerinin nihai onay makamı. Anayasada YSK kararlarının nihai olduğu ve itiraz edilemeyeceği kayda alındı. Ancak son gelişme 80 yıllık sistemi kökünden sarstı.
MAHKEME YSK’YI, YSK KENDİNİ YOK SAYDI
CHP’nin 2023 kurultayının istinaf mahkemesi tarafından ‘yok hükmünde’ sayılmasına karşı yapılan itirazı YSK reddetti. Anayasanın 79. maddesi gereğince kararları nihai ve temyize kapalı olan yüksek mahkeme daha önce yapılmasına izin verdiği ve sonuçlarını kendisinin onayladığı bir seçimi yok saydı. Hukukçulara göre, “Bu kararıyla anayasanın kendisine verdiği yetkiden adli mahkemeler adına feragat eden YSK isteyen mahkemenin geçmişteki herhangi bir seçimi iptal etmesinin yolunu açtı.”
YÜKSEK YARGIDA YETKİ KARMAŞASI
Hukukçulara göre; CHP’nin mutlak butlan kararı ile ilgili yaptığı başvuruyu reddeden YSK, isteyen mahkemenin geçmişteki herhangi bir seçimi iptal etmesinin yolunu açtı. Siyasiler de “Kurulun kendisini mahkeme kararları karşısında etkisiz ve tali bir konuma yerleştirmesi kabul edilemez” tepkisini gösterdi.
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Özgür Özel ve yönetiminin mahkeme kararıyla ihtiyati tedbirle görevden uzaklaştırılması kapsamında yapılan “mazbataların geçerli olduğunun ve seçilenlerin görevine devam ettiğinin tespitine karar verilmesi” yönündeki başvuruyu reddetti. Kurul üyeleriyle yapılan gündem toplantısının ardından açıklamalarda bulunan YSK Başkanı Serdar Mutta “22 Mayıs tarihli Cumhuriyet Halk Partisi Yüksek Seçim Kurulu Temsilcisi Mehmet Hadimi Yakupoğlu imzasıyla başkanlığımıza verilen dilekçede, Yüksek Seçim Kurulu’nun Anayasa’nın 79. maddesinden kaynaklanan kanunsuzluk yetkisine dayanarak tespitine karar verilmesi yönündeki taleplerinin reddine karar verildi” dedi. Mutta, istinaf mahkemesince YSK’ya gönderilen yazı hakkında ise işlem yapılmadan iadesine karar verildiğini bildirdi. YSK, 31 Mart 2024 Mahalli İdareler Seçimleri’nin iptaline ilişkin başvuruları da kabul etmedi.
İRADE GASPI
Kararı eleştiren CHP Genel Başkan Yardımcısı Gül Çiftci “YSK başvurumuzu reddederek irade gasbına ortak olmuştur. Kararla YSK kendi hukukunu çiğnemekle kalmamış, anayasal konumunu ve seçim hukukundaki bağımsız görev alanını kendi iradesiyle mahkeme koridorlarına teslim etmiştir. Anayasa’nın 79’uncu maddesiyle seçimlerin genel yönetim ve denetiminden sorumlu olan YSK’nın, kendisini mahkeme kararları karşısında etkisiz ve tali bir konuma yerleştirmesi kabul edilemez. Cumhuriyet Halk Partililerin iradesi mahkeme kararlarıyla, tedbir hamleleriyle teslim alınamaz. Partimizin yönetimini de yolunu da örgütümüz, kurultayımız ve milletimizin değişim iradesi belirleyecektir” ifadelerini kullandı.
SEÇİM GÜVENLİĞİ SONA ERDİ
Anayasa’nın 79. maddesi, 1946’da kurulan, çok partili sistemin güvencesi YSK’nın görev, yetki ve yapısını detaylı şekilde düzenliyor. Madde, seçimlerin yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılacağını hükme bağlıyor. Buna göre YSK, seçimlerin başlamasından bitimine kadar düzen içinde yönetilmesi, dürüstlüğünün sağlanması, tüm yolsuzluk, şikâyet ve itirazların incelenerek kesin karara bağlanması ile TBMM üyelerinin ve Cumhurbaşkanlığı seçim tutanaklarının kabul edilmesi görevlerini üstleniyor. Maddenin en dikkat çeken hükmü ise, YSK kararlarının kesinliği. Yani kurulun verdiği kararlar aleyhine başka hiçbir mercie başvurulamıyor. CHP’nin sonuncusu dahil bütün kurultayları YSK denetiminden geçmişti ve Özgür Özel’e genel başkanlık mazbatası bizzat Kurul tarafından verilmişti. Hukukçulara göre; YSK’nın son kararı, Türkiye’de seçim güvenliğini sona erdirdi ve isteyen mahkemenin geçmişteki herhangi bir seçimi iptal etmesinin yolunu açtı.
CİDDİ SİYASAL SONUÇLAR DOĞURUR
DW Türkçe’ye konuşan avukat Bülent Yücetürk, YSK’nın tutumunu şöyle yorumladı: “Bu durum, ileride ciddi siyasal sonuçlar doğurabilir. Bugün iktidarda AKP olduğu ve yargıya egemen olduğu için belki işlerine geliyor olabilir ama yarın başka bir iktidar gelir, o da bu yolu kullanmaya çalışırsa, o zaman bu iş, toplumsal barışı da bozan, hukuk güvenliğini de hukuk devletini de ortadan kaldıran bir duruma götürür bizi.” Yakın dönemde YSK’daki değişime dikkat çeken Yücetürk “Kurulun çoğunluk üyeleri ve başkanı değişti. Dolayısıyla artık iktidarın istediği şekilde şekillenmiş bir Yüksek Seçim Kurulu’ndan bahsedebiliriz” dedi. YSK Başkanı Serdar Mutta, görevine 6 Mayıs’ta başlamıştı. Eski Başkan Ahmet Yener dahil Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulları tarafından 6 yeni üye seçilmişti.
