Diyarbakır’ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi kazılarında, yaklaşık 8 bin 800 yıl öncesine ait olduğu belirlenen bir madencilik ve üretim alanı bulundu. Yaklaşık 5 metrekarelik işlikte malakit parçaları, bakır boncuklar ve farklı üretim aşamalarına ait metal buluntuların yanı sıra taş döşeli bir çalışma alanı tespit edildi.
Keşif, MÖ 6.900-6.800 yıllarında bölgede yalnızca ham madde kullanımının değil, belirli bir alanda yürütülen uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin de bulunduğuna işaret ediyor.
ÜRETİMİN İZLERİ AYNI ALANDA BULUNDU
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından duyurdu. Ersoy'un aktardığı bilgilere göre işlikte ham ve yarı işlenmiş malakitlerin yanı sıra işlenmiş malakit örnekleri, bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler bulundu.
Çayönü Tepesi'nde bakır ve malakit kullanımına ilişkin izlerin MÖ 9.100'lere kadar uzandığı belirtiliyor. Son keşif ise madencilik ve üretim geleneğinin bölgede yaklaşık 2 bin yıl boyunca devam ettiğini gösteren yeni kanıtlar sunuyor.
İŞLİĞİN ÜZERİ GÖLGELİKLE KAPATILMIŞ OLABİLİR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nden Doç. Dr. Savaş Sarıaltun'un başkanlığındaki kazı ekibi tarafından ortaya çıkarılan işlik, yerleşmenin batı bölümünde yer alıyor.
Alan içerisinde en az altı dikme deliği ve ortada taşlarla döşenmiş bir çalışma bölümü belirlendi. Dikme izleri, üretim alanının güneşten korunmak amacıyla bir gölgelikle örtülmüş olabileceğini düşündürüyor.
İşliğin merkezinde 18 malakit örneği bulundu. İşlik ve çevresindeki buluntuların sayısı yaklaşık 24-25'e ulaşırken, daha geniş çalışma alanındaki malakit ve bakır parçalarıyla birlikte toplam sayı yaklaşık 42 olarak kaydedildi.
Buluntuların çeşitliliği de dikkat çekti. Ham malakit parçalarının yanı sıra farklı aşamalarda işlenmiş örnekler, bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler aynı üretim bağlamında ele geçirildi.
ÇAYÖNÜ’NÜN BİNLERCE YILLIK GEÇMİŞİNE YENİ KANIT
2026 kazılarında yalnızca madencilik faaliyetlerine ilişkin değil, Çayönü yerleşmesinin kültürel gelişimine dair yeni veriler de elde edildi.
Yerleşmenin batı kesiminde yürütülen çalışmalarda Çanak Çömlekli Neolitik Dönem'in erken evreleri ile Proto-Hassuna kültürüne ait nitelikli seramikler bulundu.
MÖ 6.800-6.600 yıllarına tarihlenen bu buluntuların kesin yaşlarının belirlenmesi için Karbon-14 ve diğer arkeometrik analizlerin sürdürülmesi planlanıyor.
Yaklaşık 5 metrekarelik üretim alanının mimarisinin belirlenebilmesi, ham maddelerle farklı işleme aşamalarındaki malzemelerin aynı yerde bulunması ve işliğin bütün olarak belgelenmesi, keşfi bu yılki Çayönü kazılarının öne çıkan buluntuları arasına taşıdı.
Çayönü Tepesi, yerleşik yaşam ve tarımın gelişiminden mimari uygulamalara ve zanaat uzmanlaşmasına kadar Neolitik dönemde yaşanan dönüşümlerin izlerini barındırması açısından önemini koruyor. Kazı çalışmalarının yeni bulgularla devam ettiği bildirildi.
