Ali Hamaney kimdir, kaç yaşında? İran dini lideri Ali Hamaney öldü mü? Kritik suikastın perde arkası

İran İslam Cumhuriyeti'nin 35 yılı aşkın bir zaman boyunca en güçlü ismi olan ve devlet politikalarında son sözü söyleyen dini lider Ali Hamaney'in, İsrail İran hava saldırısı kapsamında doğrudan hedef alındığı ortaya çıktı.

Düzenlenen Amerika Birleşik Devletleri (ABD) operasyonu neticesinde gerçekleşen İran dini lideri ölümü, bizzat ABD Başkanı Donald Trump tarafından ilan edildi.

Yaklaşık 40 yıl boyunca ülkeyi aralıksız yöneten 86 yaşındaki ismin kaybı sonrasında, gözler Hamaney halefi için yapılacak yeni seçim sürecine ve ordunun atacağı adımlara çevrildi.

Hamaney'in resmi hesabından 'Zülfikarlı İntikam' mesajı

ALİ HAMANEY KİMDİR, KAÇ YAŞINDA HAYATINI KAYBETTİ?

Deutsche Welle Türkçe'de yer alan habere göre, Şiiler için kutsal kabul edilen ülkenin kuzeydoğusundaki Meşhed kentinde 19 Nisan 1939 tarihinde doğan Ali Hamaney, 8 çocuklu bir ailenin ferdi olarak büyüdü.

4 yaşında dini eğitim almaya ve Kur'an öğrenmeye başlayan Hamaney, gençlik yıllarında 1979 İran İslam Devrimi'nin mimarı Ruhullah Humeyni'nin öğrencileri arasına katıldı.

Onun öğretilerinden derinden etkilenen isim, 1960'lı yıllardan itibaren Pehlevi Hanedanı'nı devirmek amacıyla yürütülen devrim mücadelesinde aktif rol oynadı.

Bu uzun süreçte defalarca tutuklandı, işkence gördü ve sürgün cezalarına çarptırıldı.

İRAN İSLAM DEVRİMİ NASIL GERÇEKLEŞTİ?

Şah Rıza Pehlevi, 1979 yılında ülkeyi tamamen terk etmek zorunda kalınca, Ruhullah Humeyni sürgünden dönerek devrimi fiilen başlattı.

Yeni rejimin ilanıyla birlikte devrimin kilit aktörlerinden biri haline gelen Ali Hamaney, ilk olarak cuma hutbelerini vermekle görevlendirildi.

Zamanla devlet kademelerinde basamakları hızla çıkarak farklı ve kritik makamları üstlendi.

Trump açıkladı: İran'ın dini lideri Hamaney öldü

ALİ HAMANEY'İN SAĞ KOLUNA NE OLDU?

Haziran 1981 tarihinde kendisine yönelik düzenlenen şiddetli bir bombalı suikast girişiminden sağ kurtulmayı başardı.

Meydana gelen patlama sonucunda sağ kolunda kalıcı hasar oluşan lider, bu kolunu bir daha kullanamadı ve hayatının geri kalanında sol eliyle yazmayı öğrendi.

İRAN CUMHURBAŞKANLARI LİSTESİNDE KİMLER VAR?

Ekim 1981 tarihinde cumhurbaşkanı seçilen Ali Hamaney, bu görevini 1989 yılına kadar aralıksız sürdürdü.

8 yıl boyunca devam eden İran-Irak savaşı esnasında, devleti korumakla görevli Devrim Muhafızları ordusuyla oldukça yakın ve organik bağlar kurdu.

Gece boyunca 25 dalga saldırı: İran’dan İsrail’e en sert cevap

İRAN'IN DİNİ LİDERİ KİM TARAFINDAN SEÇİLİYOR?

Devrimin kurucu ismi Ruhullah Humeyni'nin 1989 yılındaki vefatının ardından, ülkedeki en üst düzey karar mercii olan dini liderlik makamını Ali Hamaney devraldı.

Göreve geldiği o tarihten hayatını kaybettiği güne kadar, enerjisini halkın refahından ziyade kurulan rejimin bekasını sağlamaya harcadı.

İRAN REJİMİ MUHALEFETE NASIL BİR BASKI UYGULUYOR?

Uzun yıllar boyunca ülkenin modernleşmesine ve dış dünyaya açılmasına engel olan Hamaney, reformist hareketleri ve muhalif sesleri şiddet kullanarak bastırdı.

Kendi kurduğu sistemi bu sert ve tavizsiz yöntemlerle ayakta tutmaya çabaladı.

Şah dönemine atıf yaparak, diktatörlük altında yaşamanın ne anlama geldiğini çok iyi bildiğini ifade etti.

Buna rağmen, kendi yönetimi altında muhalif kesimlere uygulanan ağır baskıların ve sistematik insan hakları ihlallerinin bir numaralı sorumlusu haline geldi.

ABD ile İsrail İran'a saldırdı: Trump'ın keyfi için

İRAN'DA İNSAN HAKLARI İHLALLERİ NELER?

Edebiyat ve şiirle yakından ilgilenen dini liderin, aldığı kararların sorgulanmasına hiçbir şekilde tahammülü yoktu.

Öyle ki, 2018 yılında gerçekleştirilen kameralı bir görüşme sırasında soru sorma izni isteyip istemediğini dile getiren bir öğrenci, toplantının hemen ardından tutuklandı ve lidere hakaret suçlamasıyla iki yıl hapis cezası aldı.

İRAN DEVRİM MUHAFIZLARI ORDUSU NE İŞ YAPIYOR?

Görev süresi boyunca, 1979 yılında devrimi korumak gayesiyle oluşturulan ve başkomutanlığını bizzat yürüttüğü İslam Devrim Muhafızları'nı sürekli güçlendirdi.

Yarı askeri bir yapı olan ve devlet içinde ayrı bir devlet gibi hareket eden silahlı kurum, Ali Hamaney'in meclisi ve cumhurbaşkanını devre dışı bırakarak kendi kararlarını mutlak şekilde dayatmasına imkan tanıdı.

Erdoğan İsrail ve İran’ı eleştirdi: Saldırıları kabul edilemez buluyoruz

İRAN EKONOMİSİ NEDEN KÖTÜ DURUMDA?

Yürütülen uzun soluklu ideolojik savaşın faturasını en ağır biçimde İranlılar ödedi.

Tartışmalı nükleer program nedeniyle ülkeye uygulanan katı uluslararası yaptırımlar, halkı derin bir yoksulluğa sürükledi.

Kendisi görünüşte mütevazı bir hayat yaşarken, rejimin devamlılığı için üst kademelerdeki yolsuzluklara sessiz kaldı.

Ekonomik krizlerin tetiklediği isyan ve kitlesel protesto dalgalarını acımasız müdahalelerle sonlandırdı.

İRAN'DA KADIN HAKLARI İHLALLERİ NELER?

Özellikle kadınlara yönelik kısıtlamalar ve baskılar bu dönemde görülmemiş seviyelere çıkarken, akademisyenler ve genç yeteneklerin ülkeyi terk ederek yurt dışına göç etme oranları zirveyi gördü.

Yaşı ilerledikçe politikalarında daha da sertleşen lider, toplumla arasına aşılmaz güvenlik duvarları inşa etti.

Son yıllarda başkentin merkezinde yer alan yüksek güvenlikli ofis kompleksinin dışına çıkmaması ve dışarıda çekilmiş tek bir fotoğrafının dahi bulunmaması dikkatlerden kaçmadı.

Pezeşkiyan: Minab şehrindeki saldırı milletimizin hafızasından silinmeyecek

İRAN'IN ABD VE İSRAİL İLİŞKİLERİ NASIL BAŞLADI?

Batı dünyasına karşı daima derin bir güvensizlik besleyen Ali Hamaney, kurduğu İslam Cumhuriyeti'ni emperyalist Batı karşısındaki tek gerçek direniş gücü şeklinde tanımladı.

Yaptığı tüm resmi konuşmalarda düşman vurgusunu öne çıkararak hedef tahtasına sürekli olarak Washington ve Tel Aviv yönetimlerini yerleştirdi.

İRAN NÜKLEER PROGRAMI NE ZAMAN BAŞLADI?

Ülkenin tepki çeken balistik füze ve nükleer çalışmaları, onun yönetimi altında büyük bir hız kazandı.

Nükleer silah kullanımını ve üretimini dini açıdan yasakladığına dair yayınladığı fetva, uluslararası toplum nezdinde hiçbir inandırıcılık kazanmadı.

Söz konusu programın sınırlandırılmasına yönelik uluslararası müzakerelere, ancak ülkesinin bu çalışmaları istediği an yeniden başlatabilecek teknik bilgi ve donanıma ulaşmasının ardından onay verdi.

BM, İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırılar nedeniyle acil toplanıyor

İSRAİL, İRAN SAVAŞI ÇIKAR MI?

Son dönemlerde artan askeri baskılara ve hava operasyonlarına rağmen, barışçıl olduğunu iddia ettiği nükleer hedeflerinden asla geri adım atmayacağını, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurma taleplerini kesinlikle reddedeceğini ve dış baskılara boyun eğmeyeceğini açıkça aktardı.

İRAN'IN ORTA DOĞU POLİTİKASI NE?

Şii dünyasının koruyucusu ve tek lideri olma iddiasıyla bölgesel nüfuzunu artırma stratejileri izleyen Ali Hamaney, oluşturduğu direniş ekseni vasıtasıyla Batı ülkelerine, İsrail'e ve komşu bölge devletlerine sürekli meydan okudu.

Filistin, Yemen, Suriye, Irak ve Lübnan coğrafyalarında kanlı vekalet savaşları organize etti.

İran Dışişleri Sözcüsü Bekayi: Düşman ikinci kez diplomasiye ihanet etti

İRAN'IN İSRAİL'İ YOK ETME PLANI NE?

İslam Devrimi'nden sonra İsrail devletinin tamamen ortadan kaldırılması vizyonu, resmi devlet doktrininin ayrılmaz bir parçası haline dönüştü ve Ali Hamaney bu katı çizgiyi tavizsiz sürdürdü.

Açıklamalarında bu ülkeyi gayrimeşru bir rejim olarak adlandırırken, varlığının sona ermesi gayesiyle sert söylemler ve askeri eylem planları benimsedi.

Hayatının en büyük amacı olan İsrail'in dünya haritasından silinmesi hedefine ise hiçbir zaman ulaşamadı.

HAMAS 7 EKİM 2023 SALDIRISI NASIL OLDU?

Hamas örgütünün 7 Ekim 2023 tarihinde gerçekleştirdiği sürpriz saldırı, dini lideri gün geçtikçe yalnızlaştıran ve bölgede nüfuzunu artırmak için kurduğu ittifak ağının paramparça olmasına zemin hazırlayan yeni bir sürecin fitilini ateşledi.

İsrail ordusu bu hamleye sadece Gazze şeridindeki grupları vurarak karşılık vermedi.

Yemen, Suriye, Lübnan, Libya ve Irak'ta direniş ekseni içindeki tüm unsurlara arka arkaya ağır darbeler vuran operasyonlar zinciri başlattı ve nihayetinde doğrudan İran devletini savaş uçaklarıyla vurmaya başladı.

ABD uydu görüntüleri yayınladı: Hamaney'in yerleşkesinde yıkım iddiası

TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ TARİHSEL SÜRECİ NASIL?

Kafkasya ve Orta Doğu coğrafyasının en önemli iki jeopolitik aktörü olan sınır komşuları Türkiye ve İran, tarihsel süreç boyunca sürekli ve derin bir rekabet içinde yer aldı.

Yaşanan sert siyasi krizlere rağmen iki başkent, ikili ilişkileri hassas bir denge üzerinde tutmaya, sorunları diplomatik kanallarla çözmeye ve ortak çıkar alanlarında ekonomik iş birliği yapmaya özen gösterdi.

İRAN, TÜRKİYE'Yİ NEDEN RAKİP OLARAK GÖRÜYOR?

Devrimin ardından iki komşu arasındaki büyük rekabet farklı sahalarda kendini hissettirdi.

Dini liderlerin ve kurumların her şeye karar verdiği teokratik bir yapı olan İran; devlet ve din işlerinin tamamen ayrıldığı, yakın geçmişe kadar laik ve demokratik özellikleriyle bölgesinde örnek teşkil eden Türkiye'yi her zaman ideolojik bir rakip olarak konumlandırdı.

Ankara yönetimi de zaman zaman Tahran'ı devrimi yurt dışına ihraç etme çabaları yürütmekle suçladı.

İsrail ordusu, İran'ın hava savunma sistemlerine saldırı düzenledi

ORTA DOĞU'DA GÜÇ DENGELERİ NASIL DEĞİŞİYOR?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın iktidara gelmesiyle beraber, ticaret ve enerji başta olmak üzere pek çok alanda ikili bağlar gelişti.

Ancak ABD ordusunun Irak'ı işgali, Arap Baharı süreci, Suriye'de patlak veren iç savaş ve Esad rejiminin nihai olarak devrilmesi gibi bölgesel dengeleri altüst eden kırılma noktalarında, iki ülke arasındaki ideolojik çekişme ve nüfuz alanını genişletme rekabeti oldukça sertleşti.

YEMEN SAVAŞINDA TÜRKİYE KİMİ DESTEKLİYOR?

Buna bir örnek olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2015 yılında Yemen'deki ayrılıkçı Husilere sağladığı lojistik ve askeri destek nedeniyle Ali Hamaney yönetimini açıkça hedef aldı.

Husilerin eylemlerinin tamamen mezhepsel bir çatışma yarattığını, olayın adeta bir Şii-Sünni savaşına evrildiğini belirterek, komşu ülkenin bölgeyi domine etme gayretlerine müsaade edilemeyeceğini vurguladı.

İran Savunma Bakanı Nasırzade ve Devrim Muhafızları Komutanı Pakpur öldürüldü

SURİYE VE IRAK'TA NELER OLUYOR?

Irak ve özellikle sınır komşusu Suriye toprakları, iki devasa gücün en şiddetli rekabet sahalarının başında geldi.

Türkiye'nin güney sınırlarında güvenli bölge oluşturma adımları ve Suriye'nin kuzeyine düzenlediği askeri harekatlar, Tahran'ın sürekli tepkisini çekti.

Hatta 2022 yılında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı başkentte ağırlayan Ali Hamaney, olası bir yeni operasyonun bölge istikrarını hızla bozacağı uyarısını yaptı ve basına sızan bilgilere göre bu kritik görüşme oldukça gergin bir atmosferde geçti.

ESAD REJİMİ NASIL DEVRİLDİ?

Tahran'ın bölgesel ekseninde hayati bir yer tutan ve yıllarca milyarlarca dolar harcayarak ayakta tutmaya çalıştığı Esad rejiminin, Türkiye'nin sağladığı stratejik destek neticesinde devrilmesi, İran tarafında adeta soğuk duş etkisi yarattı.

Dini lider, komşu ülke hükümetinin bu konuda çok açık bir rol oynadığını belirterek eleştiri oklarını Ankara'ya yöneltti, fakat meselenin asıl komuta merkezinin İsrail ve ABD istihbaratı olduğunu iddia etti.

Savaşta kırılma anı! İran Bahreyn'deki ABD radarını böyle vurdu

Şİİ HİLALİ NE VE NASIL ÇÖKTÜ?

Bu devasa jeopolitik değişimin ardından, bölgede yıllardır konuşulan Şii Hilali projesinin yerini artık Türkiye dolunayı döneminin aldığı yönünde analizler yapıldı.

Ankara'nın siyasi liderliğinde Sünni Müslüman blokunun Orta Doğu denkleminde çok daha güçlü ve belirleyici bir pozisyon elde etmesinin yolunun açıldığı görüşü büyük ağırlık kazandı.

TÜRKİYE VE İRAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZ NASIL ÇIKTI?

İki ülke hattında 2025 Mart ayında, özellikle Suriye eksenli nüfuz savaşının boyutlarını gözler önüne seren yepyeni bir diplomatik kriz patlak verdi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, verdiği bir mülakatta Tahran yönetiminin silahlı milisler üzerinden kurguladığı saldırgan dış politikanın bölgeyi ateşe atabileceği uyarısını yaptı.

Bakan Fidan, İran'ın Suriye'yi kolayca kaybetmeyi kabullenmeyeceğini belirtirken, kendi camına taş atılmasını istemeyenlerin başkasının camına taş atmaması gerektiğini söyleyerek komşu ülkeyi çok net bir dille uyardı.

İran'dan kritik adım: Hürmüz Boğazı kapatıldı

İRAN BÜYÜKELÇİSİ NEDEN DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA ÇAĞRILDI?

Söz konusu sert açıklamaların ardından İran tarafı, Türkiye'nin Tahran Büyükelçisini bakanlığa çağırarak Bakan Fidan'ın sözlerine resmi düzeyde tepki gösterdi.

Bu gerilimli gelişmenin hemen akabinde Ankara da hızlı bir misilleme yaparak İran'ın Ankara maslahatgüzarını bakanlığa davet etti ve Tahran'ın haksız eleştirilerine gerekli diplomatik yanıtların eksiksiz verildiğini duyurdu.

İSRAİL İRAN NÜKLEER TESİSLERİNİ VURDU MU?

Suriye'deki Esad yönetiminin tamamen çökmesi ve bu ülkenin devasa hava sahasında Rusya ile İran'ın askeri kontrolü kaybetmesi, İsrail ve ABD savaş uçaklarının İran'daki stratejik nükleer tesisleri rahatça hedef alabilmesine imkan tanıyan en büyük avantajı sağladı.

İran gerilimi piyasaları sarstı: Altın Kapalıçarşı’da rekor kırdı

İRAN TÜRKİYE'Yİ NEDEN BATI CEPHESİNDE GÖRÜYOR?

Kuzey Atlantik İttifakı (NATO) üyesi olan ve Washington ile derin askeri iş birliği yürüten Türkiye'ye karşı her zaman oldukça şüpheci bir yaklaşım sergileyen Ali Hamaney, Ankara'yı Batı cephesinin bir aktörü olarak değerlendirdi.

Komşusunun bölge güvenlik mimarisinde üstlendiği rolü, kendi kurduğu teokratik rejime yönelik bir numaralı tehdit unsuru şeklinde algıladı.

KÜRECİK RADAR ÜSSÜ KİME AİT VE NE İŞE YARIYOR?

2011 yılında Türkiye'nin Kürecik'te kurulan ve balistik füzelere karşı NATO erken uyarı sistemi olarak işlev gören dev radara ev sahipliği yapması, Tahran'ın çok sert tepkisine neden oldu.

Bu durum iki başkent arasında son derece çetin ve uzun soluklu bir diplomatik çatışma başlattı.

Dini lider, söz konusu füze kalkanını ABD yönetiminin ülkesini askeri olarak kuşatma ve çevreleme stratejisinin doğrudan bir parçası olarak yorumladı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'ndan 'İran'a saldırı' iddialarına yalanlama: Hava sahamız kullandırılamaz

KÜRECİK RADARI İSRAİL'E BİLGİ VERİYOR MU?

İsrail ordusunun 13 Haziran 2025 tarihi itibarıyla İran topraklarına yönelik başlattığı şiddetli ve yıkıcı hava saldırılarında Malatya'daki Kürecik tesisinin ismi bir kez daha ön plana çıktı.

ABD ordusunun bu gelişmiş radardan elde ettiği anlık askeri istihbarat verilerini İsrail tarafıyla kesintisiz paylaştığı yönünde ciddi iddialar ortaya atıldı.

TÜRKİYE İRAN İLİŞKİLERİNİN GELECEĞİ NE OLACAK?

Türkiye'nin eski Tahran Büyükelçisi Bozkurt Aran, iki komşu arasındaki bu karmaşık ve zorlu denklemi ilginç bir benzetmeyle özetledi.

Tarafların birbirlerinin hayati çıkarlarına her zaman saygı duyduğunu ancak temel devlet politikalarında asla taviz vermediğini belirten Bozkurt Aran, bu durumu soğuk havada birbirinin sıcaklığına muhtaç olan ama dikenleri batmasın diye araya mutlaka bir mesafe koymak zorunda kalan iki kirpinin ilişkisine benzetti.

ABD ve İsrail'in saldırısında İran'da kız ilkokulu vuruldu