Alzheimer ile bağırsak mikrobiyomu arasındaki ilişki uzun süredir araştırılıyor. Ancak bağırsaktaki bakteri topluluğunda görülen farklılıkların hastalığın nedeni mi, sonucu mu olduğu henüz kesin olarak ortaya konmuş değil.
Yeni çalışmada araştırmacılar, doğrudan bakteriler yerine onların ürettiği moleküllere odaklandı. Bazı bağırsak bakterilerinin histidin adlı amino asidi parçalaması sırasında ortaya çıkan ImP, bu süreçte öne çıkan metabolitlerden biri oldu.
KAN-BEYİN BARİYERİNİ ETKİLEYEBİLİYOR
Diken’in WIRED’a dayandırdığı habere göre araştırmacıların deneyleri, ImP’nin bağırsaktan kana geçebildiğini ve beynin zararlı maddelere karşı koruyucu mekanizmalarından biri olan kan-beyin bariyerini etkileyebildiğini ortaya koydu.
Alzheimer araştırmasında umut veren gelişme: Hasarı azaltan protein keşfedildi
Bariyerin geçirgenliğinin artmasının ardından ImP’nin beyne ulaşmasının kolaylaşabileceği ve burada nöronlarla etkileşime girebileceği değerlendirildi.
Deneylerde metabolitin, Alzheimer’ın temel biyolojik özellikleri arasında bulunan amiloid beta birikimi ve tau proteinindeki anormal değişimleri artırabildiğine dair bulgular elde edildi.
İNSANLARDA DA BENZER İZLER GÖRÜLDÜ
Araştırmacılar ortalama yaşı 61,2 olan ve bilişsel açıdan sağlıklı 1.196 kişinin kanındaki ImP seviyelerini inceledi.
ImP düzeyi daha yüksek olan katılımcıların bilişsel testlerde daha düşük performans gösterdiği belirlendi. Bu grupta Alzheimer araştırmalarında kullanılan pTau-217 ile sinir hücresi hasarına işaret eden NfL seviyelerinin de daha yüksek olduğu görüldü.
Katılımcıların zaman içindeki verileri karşılaştırıldığında, kanındaki ImP miktarı yüksek olan kişilerde bilişsel gerilemenin daha hızlı olduğu gözlendi.
FARE DENEYLERİ DE DİKKAT ÇEKTİ
Çalışmanın bir diğer aşamasında Alzheimer’ın belirli özelliklerini geliştirecek şekilde genetik olarak değiştirilen farelere aylar boyunca ImP verildi.
Bazı farelerde amiloid beta plaklarının arttığı, bazılarında ise tau proteinindeki bozulmaların ve beyin hücrelerinin tepkilerinin kötüleştiği görüldü.
Alzheimer'a karşı bakır kalkanı: Fare deneylerinde zehirli proteinler yüzde 42 azaldı
Ancak araştırmacılar, bu sonuçların ImP üreten bakterilerin doğrudan Alzheimer’a neden olduğunu göstermediğinin altını çiziyor.
“ALZHEIMER’A NEDEN OLAN TEK BİR BAKTERİ YOK”
ImP üretebilen bakterilerin sağlıklı insanların bağırsaklarında da bulunabildiği belirtiliyor. Wisconsin Üniversitesi'nden araştırmacı Federico Rey, ImP üreten bakterilerin insanların büyük bölümünde bulunduğunu ancak çoğu kişide yüksek miktarlarda olmadığını ifade ediyor.
Kandaki ImP seviyesinin yalnızca bağırsaktaki bakteri türlerine bağlı olmadığı; yaş, cinsiyet, genetik özellikler, beslenme ve mikrobiyomun genel yapısı gibi birçok faktörden etkilenebileceği düşünülüyor.
YENİ TEDAVİLER İÇİN HEDEF OLABİLİR
Araştırmacılara göre gelecekte ImP üreten bakterileri tamamen ortadan kaldırmak yerine, metabolitin üretimini veya vücuttaki etkisini sınırlayan yöntemler geliştirmek daha uygulanabilir olabilir.
Çalışma henüz bir Alzheimer tedavisi sunmuyor. Bulgular, bağırsak mikrobiyomu ile beyin sağlığı arasındaki ilişkinin yalnızca bakterilerin varlığıyla değil, bu bakterilerin ürettiği metabolitler üzerinden de araştırılması gerektiğine işaret ediyor.
