Çocuklarda görülen dil ve konuşma bozuklukları çoğu zaman okula başlayana kadar gözden kaçabiliyor. Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Aşena Karamete Güdül, erken çocukluk döneminin beyin plastisitesinin en yüksek olduğu evre olduğuna dikkat çekerek zamanında müdahalenin kritik kazanımlar sağladığını vurguladı.
OKUL ÖNCESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BELİRTİLER
Çocukların okula başlamadan önce belirli gelişim basamakları açısından dikkatle gözlemlenmesi gerektiğini belirten Güdül, şu becerilerin altını çizdi:
Fonolojik farkındalık: Sesleri ayırt etme, kafiye bulma ve heceleme becerileri okuma-yazma ile matematiğin temelini oluşturur.
Sosyal iletişim: Yaşıtlarıyla sohbet başlatma, sıra bekleme ve bağlama uygun tepki verme becerileri takip edilmelidir.
Geciktirilmemesi gereken durumlar: Alıcı ve ifade edici dil güçlükleri, konuşma sesi bozuklukları, ses kısıklıkları ve konuşmada akıcılık sorunları vakit kaybetmeden uzman kontrolünden geçmelidir.
KEKEMELİĞİ OLAN ÇOCUKLAR İÇİN OKULA UYUM REHBERİ
Kekemeliğin bir hastalık değil, nöro-çeşitlilik temelli gelişimsel bir farklılık olduğunu hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Aşena Karamete Güdül, okula başlama sürecinde ailelere ve öğretmenlere şu önerilerde bulundu:
Öğretmenle iş birliği: Çocuğun durumu önceden paylaşılmalı; hızlı okuma gibi zaman baskısı yaratan uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Sabırlı iletişim: Konuşurken çocuğun sözü kesilmemeli, cümlesi tamamlanmamalı ve acele ettirilmemelidir.
Kapsayıcı sınıf ortamı: Akran zorbalığına karşı öğretmenle birlikte nöro-çeşitliliği destekleyen bir ortam oluşturulmalıdır.
Doğal yaklaşım: Durum bir eksiklik olarak yansıtılmamalı, terapi süreciyle yaşam kalitesi ve rahat konuşma becerileri desteklenmelidir.
"SORUNLARI OKUL ÇAĞINA ERTELEMEYİN"
Sorunların ertelenmesinin çocukta özgüven kaybı ve sosyal içe kapanmaya yol açabileceğini ifade eden Karamete Güdül; en ufak bir tereddütte "büyüyünce geçer" veya "bekle-gör" tutumuna kapılmadan doğrudan bir dil ve konuşma terapistine başvurulması gerektiğini vurguladı.
