Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 2024 yılında dünya genelinde toplam 282 milyon sıtma vakası kaydedildi. Aynı dönemde hastalık nedeniyle 610 bin kişi hayatını kaybetti. Veriler, DSÖ’nün yayımladığı “2025 Dünya Sıtma Raporu”nda yer aldı.
Parazit kaynaklı bir hastalık olan sıtma, dişi anofel cinsi sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşıyor. DSÖ, hastalığı “tedavi edilebilir ve önlenebilir bir hastalık” olarak tanımlıyor.
AFRİKA EN AĞIR YÜKÜ TAŞIYOR
Rapora göre, sıtma vakalarının yaklaşık yüzde 94’ü Afrika kıtasında görüldü. 2024 yılında Afrika’da 265 milyon kişiye sıtma teşhisi konulurken, 579 bin kişi hayatını kaybetti.
Bölgede en savunmasız grup olan 5 yaş altı çocuklar, sıtmaya bağlı ölümlerin yüzde 75’ini oluşturdu. Küresel vakaların neredeyse yarısı ise Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Etiyopya ve Mozambik’te kaydedildi.
Öte yandan Avrupa’da 2015 yılından bu yana yerel kaynaklı sıtma vakası tespit edilmedi.
BELİRTİLER VE BULAŞMA YOLU
“Malarya” olarak da bilinen sıtma; ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, sarılık, nöbet ve nefes darlığı gibi belirtilerle ortaya çıkabiliyor. Hastalık, parazit taşıyan sivrisineklerin insanları ısırmasıyla bulaşıyor.
25 NİSAN DÜNYA SITMA GÜNÜ
Sıtma konusunda farkındalığı artırmak amacıyla her yıl 25 Nisan, “Dünya Sıtma Günü” olarak anılıyor. Bu yılın teması ise “Sıtmayı Ortadan Kaldırmak İçin: Şimdi Yapabiliriz ve Şimdi Harekete Geçmeliyiz” olarak belirlendi.
ÖNLEME VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
DSÖ, sıtmanın yaygın olduğu bölgelerde korunma için ilaçlı cibinlik kullanımını öneriyor. Ayrıca şüpheli durumlarda hızlı şekilde sağlık kuruluşlarına başvurulması gerektiği vurgulanıyor.
Sıtma ile mücadelede aşılama çalışmaları da sürüyor. 2019’dan bu yana DSÖ öncülüğünde; Küresel Aşı ve Bağışıklama İttifakı (GAVI), AIDS, Tüberküloz ve Sıtma ile Mücadele Küresel Fonu (Küresel Fon) ve Unitaid desteğiyle aşılama programları uygulanıyor.
Ekim 2023’te DSÖ, ilk sıtma aşısı RTS,S/AS01’in ardından ikinci bir aşı olan R21/Matrix-M’yi de önerdi. Bu gelişmeyle birlikte özellikle risk altındaki çocuklar için aşı tedarikinin artırıldığı bildirildi.
2,2 MİLYAR VAKA ÖNLENDİ
Yürütülen küresel mücadele programları sayesinde 2000-2023 yılları arasında yaklaşık 2,2 milyar sıtma vakasının önlendiği tahmin ediliyor.
TÜRKİYE’DE DURUM
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalar sonucunda yerli sıtma vakaları sona erdi. 2010 yılından bu yana ülkede yalnızca yurt dışı kaynaklı vakalar tespit ediliyor.
