Evde kuş beslemek, çatıda kuşların barınması veya kuş pisliğinin temizlenmesi esnasında ortaya çıkan partiküller, akciğer sağlığını riske atabiliyor. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Gör. Aliye Gamze Çalış özellikle kuş tüyü ve dışkısına maruz kalmanın Hipersensitivite Pnömonisi’ne yol açabileceğini söyleyerek, hastalığın genellikle grip veya astımla karıştırıldığını belirtti.
Kuşların tüy, dışkı ve deri döküntülerindeki antijenlerin solunum yoluyla akciğerlere ulaşmasının bağışıklık sistemini tetiklediğini söyleyen Çalış, "Kuşların tüyleri, dışkıları ya da deri döküntülerindeki antijenler inhale edildiğinde, akciğerlerimiz bunları yabancı madde olarak algılar. Bu durum bağışıklık sisteminin reaksiyon vermesine yol açar. Oluşan immünolojik yanıt sonucunda akciğer dokusunda sertleşme ortaya çıkabilir" ifadelerine yer verdi.
AKUT FROM GİBİ BAŞLIYOR
Hipersensitivite Pnömonisi’nin akut ve kronik olmak üzere iki farklı klinik tabloda görülebildiğini belirten Çalış, akut formun temas sonrası saatler içinde gelişebildiğini söyledi. Çalış, "Kuşla temasınızdan yaklaşık 4-8 saat sonra grip benzeri semptomlar ortaya çıkabilir. Burun akıntısı, ateş, öksürük ve kırgınlık en sık görülen şikayetler arasında yer alır" dedi.
Bunlara uzun süre maruz kalmanın daha ciddi bir tablo yaratabileceğini vurgulayan Çalış, kronik formda belirtilerin yavaş geliştiğini söyleyerek, "Kronik formda hastalık yıllar içinde sinsi şekilde ilerler. Hastalar genellikle efor dispnesi, kuru öksürük ve gece tıkanma hissi tarif eder. Bu form daha ağır seyredebilir ve kalıcı hasar riski taşır" şeklinde konuştu.
ÇOĞU HASTA ASTIMLA KARIŞTIRIYOR
Semptomların farklı hastalıklarla karıştırıldığını ve buna dikkat edilmesi gerektiğini söyleyen Çalış, "Tahminimizden çok daha fazla hastayla karşılaşıyoruz. Hastaların önemli bir kısmı kendini astım hastası zannediyor ya da uzun süre grip tedavisi alıyor. Bu nedenle doğru anamnez hayati önem taşıyor" ifadelerine yer verdi.
Tanı sürecine ilişkin bilgi veren Çalış, değerlendirmede kuş besleme öyküsünün belirleyici olduğunu kaydetti. Çalış, "Muayene sonrası akciğer grafisi, gerekirse yüksek çözünürlüklü tomografi (HRCT) çekiyoruz. Tomografide bizim için anahtar bulgu ‘buzlu cam’ görünümüdür. Kuş maruziyeti öyküsüyle birlikte bu bulgu tanıyı güçlü şekilde destekler" dedi. Kesin tanı için solunum fonksiyon testi ve bronkoskopi uygulandığını da sözlerine ekledi.
TEDAVİNİN EN KRİTİK ADIMI
Tedavi sürecinin en kritik adımına da dikkat çeken Çalış, "En önemli şey antijenin uzaklaştırılmasıdır. Hayvanlarımız ve hobilerimiz elbette kıymetli ancak nefesimiz çok daha kıymetli. Bu nedenle hastalığa neden olan kuşlardan bir an önce uzaklaşmak gerekir. Kuşu başka odaya almak ya da bahçeye çıkarmak çözüm değildir. Tüy ve partiküller havada dolaşmaya devam edeceği için inhalasyon sürer ve hastalık tekrarlayabilir. Bu yüzden tamamen uzaklaşmak gerekir. Sadece bu önlem bile tedavi başarısında önemli bir katkı sağlar" diye konuştu.
Antijenin ortadan kaldırılmasının yeterli olmadığı hastalarda ilaç tedavisine başvurduklarını belirten Çalış, "Gerekli durumlarda yaklaşık 3 ay süreyle, hekim kontrolünde kortikosteroid tedavisi uyguluyoruz. Bazı hastalarda daha dirençli bir tablo görülebiliyor. Bu durumda bağışıklık sistemini daha güçlü şekilde baskılayan ilaçlar kullanmamız gerekebilir. Tedavi sürecinde hastalarımızı düzenli aralıklarla akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi ve klinik muayenelerle takip ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Tanı konulmuş olmasına rağmen önlem alınmamasının yanlış olduğunu vurgulayan Çalış, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Akciğerde ilerleyici ve geri dönüşümsüz sertleşme gelişebilir. Bu durum bir süre sonra solunum yetmezliğine, oksijen cihazı kullanımına, hatta yoğun bakım ihtiyacına kadar ilerleyebilir."
Çalış, kuş besleyen ve nefes darlığı ve öksürük şikayeti olanların göğüs hastalıkları hekimine başvurması konusunda da çağrı yaptı.
