Pankreas kanseri tedavisinde uzun yıllardır beklenen önemli gelişmelerden biri yaşandı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), biyoteknoloji şirketi Revolution Medicines tarafından geliştirilen Rasonque (daraxonrasib) adlı ilacın kullanımına onay verdi. Günde bir kez ağızdan tablet şeklinde alınan ilaç, kanser hücrelerinin büyümesinde önemli rol oynayan RAS proteinini hedef alıyor.
FDA, Rasonque'u en az bir sistemik tedavi almış veya çoklu ilaç tedavisine uygun olmayan metastatik pankreas adenokarsinomu bulunan yetişkin hastalar için onayladı.
YAŞAM SÜRESİ 6,7 AYDAN 13,2 AYA ÇIKTI
İlacın onaylanmasının arkasındaki en önemli veri RASolute 302 adlı faz 3 klinik araştırmasından geldi.
Çalışmaya, daha önce tedavi görmesine rağmen hastalığı ilerleyen toplam 500 metastatik pankreas kanseri hastası dahil edildi.
Hastaların yarısına daraxonrasib, diğer yarısına ise doktorun tercih ettiği standart kemoterapi uygulandı.
Sonuçlara göre Rasonque kullanan hastalarda, medyan genel sağkalım 13,2 ay, sandart kemoterapi alanlarda ise 6,7 ay oldu. Başka bir ifadeyle çalışmadaki medyan yaşam süresi yaklaşık iki katına çıktı.
FDA verilerine göre daraxonrasib, çalışma süresince ölüm riskini yüzde 60 azalttı.
HASTALIĞIN İLERLEMESİNİ DE GECİKTİRDİ
Tedavinin etkisi yalnızca genel yaşam süresinde görülmedi. Hastalığın ilerlemeden kontrol altında tutulduğu medyan süre Rasonque kullananlarda 7,2 ay, standart kemoterapi grubunda ise 3,6 ay olarak ölçüldü.
Tümörlerin küçülme oranı da Rasonque grubunda yüzde 30'a ulaşırken kemoterapi uygulanan hastalarda bu oran yüzde 11'de kaldı.
YILLARCA “İLAÇLA HEDEFLENEMEZ” DENİLEN PROTEİN
Wall Street Journal’ın haberinde gelişmenin önemi, ilacın hedef aldığı RAS proteininde yatıyor. RAS genlerindeki mutasyonlar, hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalmasına yol açabiliyor. Pankreas kanserlerinin büyük bölümünde bu mekanizma bulunuyor.
Ancak bilim insanları onlarca yıl boyunca RAS proteinine etkili biçimde bağlanabilecek ilaç geliştirmekte zorlandı. Protein yapısı nedeniyle uzun süre kanser araştırmalarındaki “ilaçla hedeflenemeyen” yapılardan biri olarak kabul edildi.
Daraxonrasib ise RAS'ın farklı aktif formlarını hedefleyerek bu yaklaşımı değiştiren yeni nesil ilaçlardan biri oldu.
FDA: “BENZERİ GÖRÜLMEMİŞ SONUÇLAR”
FDA Onkoloji Mükemmeliyet Merkezi Direktörü Angelo de Claro, onay kararına ilişkin değerlendirmesinde ilacın karşılanmamış tıbbi ihtiyacın son derece yüksek olduğu bir alanda “benzeri görülmemiş sonuçlar” ortaya koyduğunu belirtti.
FDA, ilaca “Çığır Açan Tedavi” ve “Yetim İlaç” statüsü verirken başvuruyu öncelikli incelemeye aldı.
Onay, normal değerlendirme takviminin yaklaşık 6,5 ay öncesinde verildi.
PANKREAS KANSERİ NEDEN BU KADAR ÖLÜMCÜL?
Pankreas kanseri, çoğu zaman erken dönemde belirgin belirti vermediği için hastaların önemli bölümünde ileri evrede teşhis ediliyor.
Bu durum cerrahi tedavi şansını azaltırken hastalığın kemoterapiye karşı direnci de tedaviyi zorlaştırıyor.
Amerikan Kanser Derneği, yalnızca ABD'de 2026 yılında yaklaşık 67 bin 530 kişiye pankreas kanseri teşhisi konulacağını ve 52 bin 740 kişinin hastalık nedeniyle hayatını kaybedeceğini tahmin ediyor.
Pankreas kanseri, ABD'deki tüm kanser vakalarının yaklaşık yüzde 3'ünü oluşturmasına rağmen kanser kaynaklı ölümlerin yaklaşık yüzde 8'inden sorumlu.
“ONLARCA YILIN EN BÜYÜK GELİŞMELERİNDEN BİRİ”
Onkoloji uzmanları da sonuçları pankreas kanseri açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriyor.
California Üniversitesi San Francisco'dan gastrointestinal kanser uzmanı Dr. Andrew Ko, STAT'a yaptığı değerlendirmede gelişmenin pankreas kanserinin tedavi biçimini değiştirebileceğini belirterek bunun onlarca yılın en büyük ilerlemelerinden biri olduğunu söyledi.
Wall Street Journal da FDA'nın kararını, pankreas kanseri tedavisinde uzun yıllardır elde edilen en önemli gelişmelerden biri olarak değerlendirdi.
TEDAVİ HER HASTA İÇİN DEĞİL
FDA'nın onayı, tüm pankreas kanseri hastalarını kapsamıyor. Rasonque şu aşamada metastatik pankreas adenokarsinomu bulunan ve daha önce en az bir sistemik tedavi görmüş yetişkinler ile çoklu sistemik tedaviyi alamayacak hastalar için kullanılabilecek.
İlacın erken evre hastalarda veya ilk tedavi seçeneği olarak kullanımı için çalışmalar devam ediyor.
YAN ETKİLERİ DE VAR
Rasonque'un klinik araştırmalarında en sık görülen yan etkiler arasında; cilt döküntüsü, ishal, ağız içi iltihabı ve yaraları, bulantı, yorgunluk, kusma, karın ağrısı, ödem ve iştah kaybı yer aldı.
FDA ayrıca ciddi cilt reaksiyonları, gastrointestinal sorunlar ve akciğer iltihabı gibi bazı riskler konusunda da uyarıda bulundu.
Dolayısıyla tedavinin bir “kanser ilacı mucizesi” veya kesin tedavi olarak değerlendirilmediği, uygun hastalarda onkolog gözetiminde kullanılacağı vurgulanıyor.
AYLIK FİYATI 39 BİN 800 DOLAR
Yeni tedavinin maliyeti de dikkat çekiyor. Revolution Medicines'ın belirlediği ABD liste fiyatına göre Rasonque'un 30 günlük tedavi maliyeti 39 bin 800 dolar olacak.
Bu fiyat üzerinden yıllık tedavi maliyeti 477 bin doların üzerine çıkıyor. Hastaların gerçekte ödeyeceği miktar ise sigorta kapsamı ve destek programlarına göre değişecek.
AKCİĞER VE DİĞER KANSERLER İÇİN DE UMUT OLABİLİR
Daraxonrasib'in önemi yalnızca pankreas kanseriyle sınırlı olmayabilir. RAS mutasyonları pankreas kanserinin yanı sıra akciğer ve kolorektal kanserler dahil birçok tümör türünde önemli rol oynuyor.
Revolution Medicines, ilacın farklı kanser türlerinde ve hastalığın daha erken aşamalarında kullanılıp kullanılamayacağını araştırıyor.
WSJ'ye göre Pfizer ve Eli Lilly gibi büyük ilaç şirketleri de benzer RAS hedefli tedaviler üzerinde çalışıyor.
FDA'nın Rasonque'a verdiği onay bu nedenle yalnızca pankreas kanserinde yeni bir tedavinin kullanıma girmesi değil, yıllarca hedef alınması mümkün olmadığı düşünülen kanser mekanizmalarından birinin ilaçla kontrol edilebilmesi açısından da önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.
