Çocuk gelişiminde erken evrelerde fark edilen ipuçları, sağlıklı bir geleceğin kapısını aralıyor. Nörogelişimsel bir farklılık olan otizm spektrum bozukluğu, belirtilerini genellikle yaşamın ilk yıllarında göstermeye başlıyor. Uzmanlar, ebeveynlerin gözlem gücünün teşhis sürecindeki en güçlü silah olduğunu vurguluyor.
Otizm, her çocukta farklı seyredebilen geniş bir yelpazeye sahip olsa da, bilim dünyası "kırmızı bayrak" olarak adlandırılan ortak belirtiler üzerinde birleşiyor. İşte uzmanlara göre en önemli 5 belirti:
SOSYAL ETKİLEŞİMDE GÜÇLÜK VE GÖZ TEMASI EKSİKLİĞİ
Otizmin en belirgin işaretlerinden biri, çocuğun çevresindeki kişilerle etkileşime girmekte zorlanmasıdır. Normal gelişim gösteren bir bebek, karşısındaki kişiyle yoğun göz teması kurarken, otizmli çocuklar bu temastan kaçınabilir veya bakışlarını kısa sürede başka yöne çevirebilir. Ayrıca, ismiyle hitap edildiğinde tepki vermemek de önemli bir uyarıcıdır.
İLETİŞİM BECERİLERİNDE GECİKME VEYA FARKLILIK
Konuşmanın gecikmesi sık rastlanan bir durumdur. Ancak sadece konuşmamak değil, konuşma tarzı da belirleyici olabilir. Örneğin; duyduğu kelimeleri veya cümleleri anlam gözetmeksizin sürekli tekrarlamak (ekolali) ya da kendisinden bahsederken "ben" yerine "o" demek, dikkat çekilmesi gereken noktalardır.
TEKRARLAYICI HAREKETLER (STEREOTİPİ)
Çocuğun kendi ekseni etrafında dönmesi, el çırpma, parmak ucunda yürüme veya vücudunu öne arkaya sallama gibi ritmik ve tekrarlayıcı hareketler otizm spektrumunda sıklıkla görülür. Bu hareketler genellikle çocuk heyecanlandığında veya kaygılandığında belirginleşir.
RUTİNLERE AŞIRI BAĞLILIK VE DEĞİŞİME DİRENÇ
Otizmli çocuklar için dünya tahmin edilebilir olduğunda güvenlidir. Günlük rutinlerdeki en küçük bir değişiklik (yol güzergahının değişmesi, bardağın farklı olması vb.) çocukta büyük bir huzursuzluk veya öfke nöbetine yol açabilir. Eşyaları takıntılı bir şekilde sıraya dizmek de bu davranış kalıbının bir parçasıdır.
SINIRLI VE YOĞUN İLGİ ALANLARI
Yaşıtlarından farklı olarak, bir nesnenin tamamıyla değil de sadece bir parçasıyla (örneğin oyuncak arabanın sadece tekerleğiyle) saatlerce ilgilenmek tipik bir belirtidir. Ayrıca sadece tek bir konuya (sayılar, markalar, trenler vb.) aşırı odaklanma ve bu konu dışındaki uyaranlara kapalı olma durumu gözlemlenebilir.
Önemli Not: Bu belirtilerin bir veya birkaçının görülmesi kesin bir teşhis anlamına gelmez. Eğer çocuğunuzda bu işaretleri gözlemliyorsanız, vakit kaybetmeden bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir.
