Mikroplastikler artık günlük yaşamın pek çok alanında karşımıza çıkıyor. Çevreden solunan ya da yiyeceklerle alınan bu çok küçük plastik parçacıklarının insan vücuduna girebildiği ve kalp, beyin gibi farklı organlarda tespit edilebildiği araştırmalarda gösterildi.
Bilinen kaynaklar arasında plastik şişeler, kesme tahtaları ve saklama kapları bulunurken, son yıllarda yapılan çalışmalar diş fırçası ve diş ipi gibi ağız bakım ürünlerinin de mikroplastik salabileceğini gündeme getirdi.
Bazı bilim insanları bu parçacıkların ağız içindeki mikrobiyal dengeyi etkileyebileceğini, iltihaplanmaya yol açabileceğini ve hücresel düzeyde hasara neden olabileceğini değerlendiriyor. Ancak uzmanlara göre bu ürünlerin ne kadar mikroplastik saldığı ve bunun insan sağlığı üzerinde gerçek bir risk oluşturup oluşturmadığı henüz net değil.
DİŞ ÜRÜNLERİ MİKROPLASTİK NASIL BIRAKABİLİR?
Günlük kullanılan pek çok ağız bakım ürünü plastik içeriyor. Diş fırçalarının kılları genellikle naylondan üretilirken diş ipi de çoğunlukla plastik liflerden oluşuyor.
İtalya’daki Salerno Üniversitesi’nde görev yapan ağız cerrahı Dr. Federica Di Spirito’ya göre, fırçalama ve diş ipi kullanımı sırasında oluşan sürtünme küçük plastik liflerin ya da parçacıkların ağız içinde kalmasına neden olabilir.
Diş macunu ve ağız gargaralarında ise potansiyel risk çoğunlukla ambalajdan kaynaklanıyor. Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles kampüsünde çevre mühendisi olarak çalışan Sanjay Mohanty, plastik tüp ve şişelerin üretim sürecinde ısıya maruz kaldığını ve bu işlemin zamanla mikroplastiklerin ürünün içine karışmasına yol açabileceğini belirtiyor.
Geçmişte bazı diş macunlarında temizleme amacıyla kullanılan plastik mikroboncuklar bulunuyordu. Ancak bu içerikler 2015 yılında ABD’de yasaklandı.
RİSK NE KADAR BÜYÜK?
Uzmanlar diş ürünlerinin mikroplastik açısından önemli bir kaynak olup olmadığının henüz kesinleşmediğini vurguluyor.
Teorik olarak bu parçacıklar diş etindeki küçük çatlaklardan ya da ağız dokularından geçebilir veya yutularak vücuda girebilir. Ancak bu durumun ne ölçüde gerçekleştiği ya da parçacıkların büyük kısmının tükürükle dışarı atılıp atılmadığı bilinmiyor.
T24'te yer alan habere göre, Rochester Üniversitesi’nde ortodontist olarak çalışan Dr. Dimitrios Michelogiannakis de farklı diş ürünlerinin mikroplastik salınımını karşılaştıran kapsamlı araştırmaların henüz bulunmadığını belirtiyor.
Bu nedenle uzmanlar belirli bir diş fırçası ya da diş ipi markasını özellikle önermiyor.
ALTERNATİFLER VAR AMA HER ZAMAN PRATİK DEĞİL
Plastik kullanımını azaltmak isteyenler için bazı alternatif ürünler bulunuyor. Bambu saplı diş fırçaları plastik atığı azaltabiliyor. Ancak fırçalama sırasında oluşan sürtünme sürecini tamamen değiştirmiyor.
Bazı modellerde kullanılan domuz kılları ise daha sert olabiliyor, diş etine zarar verebiliyor ve yeterince kurutulmadığında bakteri üremesine zemin hazırlayabiliyor.
İpek diş ipi de bir başka alternatif olarak sunuluyor. Ancak yapılan karşılaştırmalarda ipek iplerin daha az konforlu olduğu, kolay tiftiklenip kopabildiği belirtiliyor.
Diş macunu ve ağız gargaraları ise bazı markalarda tablet formunda ya da cam şişe ve alüminyum tüplerde satılıyor. Bu seçenekler plastik temasını azaltabilir; ancak maliyet ve etkinlik açısından kesin bir değerlendirme bulunmuyor.
MARUZİYET NASIL AZALTILABİLİR?
Uzmanlara göre en önemli nokta ağız hijyeninden vazgeçmemek. Diş fırçalama ve diş ipi kullanımı, çürükleri ve diş eti hastalıklarını önlemede temel yöntemler olmaya devam ediyor.
Bununla birlikte bazı küçük önlemler alınabilir:
• Diş fırçalarken ve diş ipi kullanırken nazik hareket etmek
• Yumuşak kıllı diş fırçası tercih etmek
• Diş fırçasını 3–4 ayda bir değiştirmek
• Ürünleri doğrudan güneş ışığından ve yüksek sıcaklıktan uzak tutmak
• Fırçalama sonrasında ağızda kalan kalıntıları tükürmek
Uzmanlar mikroplastik konusunda farkındalığın önemli olduğunu, ancak aşırı kaygıya gerek olmadığını vurguluyor. Temel yaklaşımın panik yapmak yerine olası riskleri bilinçli şekilde yönetmek olduğu ifade ediliyor.
