Yapay zeka destekli bir analiz, afet dönemlerinde sosyal medyada yayılan yanlış ve doğrulanmamış bilgilerin, resmî kaynaklardan yapılan açıklamalardan daha hızlı ve daha geniş kitlelere ulaştığını ortaya koydu.
Binlerce sosyal medya paylaşımını inceleyen analizde, yanlış içeriklerin özellikle afetin ilk saatlerinde hızla yayılma eğiliminde olduğu, resmî bilgilendirmelerin ise görünürlük açısından geride kaldığı tespit edildi.
YAPAY ZEKA, AFETİN 6'NCI SAATİNE KADARKİ PAYLAŞIMLARI TEK TEK İNCELEDİ
Çalışma kapsamında, afetlerle ilgili anahtar kelimeler üzerinden sosyal medya platformlarında paylaşılan içerikler, yapay zeka destekli metin ve görsel analiz yöntemleriyle incelendi. Paylaşımlar; yanlış bilgi, doğrulanmamış iddia ve resmî kaynaklı bilgi olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırıldı.
Analize göre, afetin ilk 6 saatlik döneminde paylaşılan içeriklerin yaklaşık yüzde 40’ının yanlış ya da doğrulanmamış bilgi içerdiği belirlendi. Aynı zaman diliminde resmî kurumlar tarafından yapılan açıklamaların sosyal medyada görünürlük oranının ise yüzde 20’nin altında kaldığı tespit edildi.
Yapay zeka destekli karşılaştırma, yanlış ve doğrulanmamış içeriklerin paylaşım ve etkileşim hızının, resmî kaynaklı bilgilere kıyasla ortalama yüzde 30 ila 35 daha hızlı olduğunu ortaya koydu. Özellikle görsel içeren ve duygusal ifadeler barındıran paylaşımların, kısa sürede daha geniş kitlelere ulaştığı kaydedildi.
Analiz sonuçları, afet anlarında yaşanan belirsizlik ve endişe ortamının, kullanıcıların kaynağı net olmayan içeriklere yönelmesini hızlandırdığını gösterdi. Yanlış bilgilerin, resmî açıklamalar yayımlandıktan sonra dahi dolaşımda kalmaya devam ettiği gözlemlendi
ANALİZLERDE YAPAY ZEKANIN ETKİSİ
Bu çalışmada kullanılan veriler, afet dönemlerinde sosyal medya platformlarında paylaşılan herkese açık içerikler ile resmî kurumların bilgilendirme amaçlı paylaşımlarından oluşturuldu. Analiz kapsamında; X (Twitter), Instagram ve TikTok’ta afetlerle ilişkilendirilen anahtar kelimeler üzerinden yayımlanan paylaşımlar ile AFAD, İçişleri Bakanlığı, valilikler ve belediyelerin resmî hesaplarından yapılan açıklamalar karşılaştırmalı olarak incelendi.
Yapay zeka teknolojileri, bu süreçte binlerce içeriğin kısa sürede taranmasını, metin ve görsellerin bağlamına göre sınıflandırılmasını ve paylaşım zamanlarının karşılaştırılmasını sağladı. Yapay zeka, içeriklerin doğruluğuna ilişkin nihai bir karar vermek yerine; resmi açıklamalarla örtüşmeyen, kaynağı belirsiz veya doğrulanmamış paylaşımları ayrı kategoriler altında toplayarak, yanlış bilgilerin yayılma hızı ve görünürlüğünün ölçülmesine katkı sundu.
Bu elde edilen bulgular daha sonrasında, editoryal denetimden geçirilerek kaleme alınmış, düzenlenmiş ve yayınlanmıştır.
