Back To Top
Kullar yaratamaz mı?

Kullar yaratamaz mı?

 - Son Güncelleme: 27.07.2019 Cumartesi 10:28
- A +

Yaratmak Allah’a mahsustur diyorlar. Az çok dindar bir Müslüman kardeşim ile konuşurken arada yaratmak kelimesi geçtiğinde biraz rahatsız olunduğuna yıllardan beridir şahid oluyorum. İlk verilen tepki genelde “Yaratmak Allah’a mahsustur!” denmesi.

Öte yandan seküler, Batıcı tipler de yaptıkları işler için yaratmak kelimesini kullanmayı çok seviyorlar.

Aralarında çoğu yaratıcılığın zerresini taşımayan güdük tiplerin yaratıcılıklarını anlatmaya kalkışmalarından açıkçası dindar insanların yaratmak kelimesinin Allah’tan başkası için kullanılmasına karşı çıkmalarından daha fazla rahatsız oluyorum.

Bir de tabii normalde gayet rahatça insanlar için de kullanılabilecek bir kelime olan yaratmak kelimesini sanki inadına, “Din” ile boy ölçüşmeye kalkışırcasına kullanmaya kalkışmaları ayrı bir rahatsız edici.

Yaratmak kelimesinin kendisinde nasıl bir manayı barındırdığını irdelemeye geçmeden ve dindarların kelimeyi nasıl yanlış bir algılama ile kullandıklarını ortaya koymaya çalışmadan önce içimden Batıcı sekülerist, laik tiplerin kelimeyi nasıl bir mahiyette algıladıklarını yoklamak geliyor. Şüphesiz bu zeki ve muzip okurlarıma da çok eğlenceli gelecektir. Ama biz yine de önce kelimenin kendisinde nasıl bir mana var. Kelime hangi kök ve eklerden oluşuyor bunu yoklayalım:

Eski Uygur Türkçesi Sözlüğündeki “yaratag” kelimesi süs, bezek, tezyinat anlamlarına geliyor. Kelimede aynı zamanda teşebbüs, bir işe girişme anlamı da var. Teçhizat, donatım anlamı da var. Yarataglag ise donatılmış anlamına geliyor.

Yaratan kelimesinin Divan-u Lugatit Türk’te “yaratgan” şeklinde geçtiğini de görüyoruz.

“Yaratılgan” kelimesinin yaratılmış anlamında eski Anadolu Türkçesinde geçtiğini Yaşar Çağbayır’ın sözlüğünde görüyoruz. Mühenna’da “yaratmış” kelimesinin yaratık, mahluk anlamında geçtiğini görüyoruz. “Yaratturmak” ise yazıt diktirmek anlamında kullanılmış. “Yaratu” hukuk dilinde tarafların rızası üzerine anlamına geliyormuş. Keçilerin kırkılma zamanına “yaratma” deniyormuş.

Yaratı, yaratım, yaratımcı gibi kelimeler ise 1960’larda doğdurulduğunu tahmin ettiğim uydurma kelimeler.

Yaradan ve yaratan ayrımı da ilginç bir ayrımdır. Allah için kelimenin “d” harfi ile yaradan şeklinde kullanılmaya ne zaman başlanılmış, bunu nereye baktıysam bulamadım uzun yıllar. Hala da bulabilmiş değilim ama tahminim Latin alfabesine geçilince yaratan ve Yaradan ayrımı biraz daha belirginleşmiş gibi görünüyor. “D” ile olunca kelimeyi “büyük y” ile yazmanızı istiyor imla kılavuzları.

Yaratmak kelimesinin sadece köküne bakıp da kelimeyi incelemenin nedense çok az etimoloji sözlükçümüzün aklına geldiğini görüyoruz. Sarih bir şekilde çözebilen yok gibi. İsmet Zeki Eyüboğlu’nun sözlüğündeki bilgiler tatmin ediciliğe en yakın bilgiler. Yaratmak kelimesinin kökündeki yar sesinin Farsçanın sevgili anlamına gelen “yâr”ı ile karıştıran bile var. Hasan Eren almamış bile. Tuncer Gülensoy’un sözlüğünde yaramak ile yaratmak ilişkisi tam izah edilmemiş. Kubbealtı Lugatinde yaramak ile yaratmak ilişkisi parantez içinde gösterilmiş. 

Yaratmak kelimesini şöyle bir yol ile algılamak zor değil: Yarmak, bölmek, parçalamak anlamındaki, yarım kelimesinin de kökü olan yarmak kelime köküne “a” sesini getirdiğimizde kelimemiz yaramak oluyor. Bir şeyi yararak onu yarayışlı hale getirmiş oluyoruz. Bir işe yarayışlı hale gelen bir nesneyi, şeyi daha yarayışlı hale getirmeye ise yaratmak diyoruz. Bir şeyi bir işe yaratmak. Başkasının işine yaratmak. Dolayısıyla yaratmak yoktan var etmek değildir. Var olan bir şeyi daha yarayışlı hale getirmektir. Allah insanı yoktan var etmemiştir. Toprak var idi. Toprağı su ile karıştırıp balçıktan daha yarayışlı bir varlık yarattı.

İnsanın yapamayacağı, gücünün yetmeyeceği eylem yoktan var etmek eylemidir. Yoksa insan vardan daha yarayışlı bir şey yaratabilir.

Yaratmak kelimesini bu şekilde bazı ilim, kültür adamlarına izah ettiğimde “Allah Allah, bu kadar kolay olamaz, bunu sen yakıştırmışsın” dediler. “Doğru değildir bu anlattığın” dediler. Desinler! Ben kelimelerimi irdelemeye devam edeceğim inşallah.

Yaratmak ile yarım ve yardım, ilişkisi yarasa ne işe yarar, çocuklara yaramaz demeli mi dememeli mi, tükürmek anlamındaki yar neyin nesi, bunları da sonra inceleyelim.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Mertırmaklı 31 Temmuz 2019 21:24
Ey yazar! “İlim ilim bilmektir/ ilim kendin bilmektir/ sen kendini bilmezsen/ bu nice okumaktır?” (Yunus Emre)
İmam Maturidi 27 Temmuz 2019 23:13
Maturidi, altta bir yorumcunun bahsettiği ayetleri delil göstererek haleqa/yaratma fiilinin insana izafe edilmesinin caiz olduğunu söyler.
Eski Uygur Sözlüğü ve Divanı Ligatit Türk'ün kaynağından gidersek; Allah iki çeşit yaratır.Biri yoktan hiçten.Diğeri vardan malzemeden.(İbda ve inşa). İnsanın tüm yaratmaları vardan ve malzemedendir.Bunu göstermek ve ayırdetmek gerek.O zaman insan yapma ve icatlarının adı VARETMEKtir.Bu bağlamda yaratmayı Allah'a varetmeyi kula vermek ikilemi çözebilir.Ve doğrusudur.
Varlık sebebi kendisi olmayan İnsanın, yoktan dahi birşey yaratabilecek oluşu onu Tanrı yapmaz.Çünkü Tanrı olmanın en biricik tek,samed mutlak özelliği var oluşununda kendinden olmasıdır.Yani Tanrı Kendinden Vardır,İnsan Varlıktır.O nedenle Allahın izniyle insanın yapabilecekleri hayallerinde olan herşeydir. Tanrı mutlak mükemmeldir. Varlıklarıda eksikli, zaaflı, aciz yaratmıştır. Şahit olan, farkındalığı olan insana düşen görev ise,önce kendisine bahşedilen cüz sıfatları yani geliştirerek,varlık alemindeki zaafları,eksikleri araştıracak bulacak birlikte mükemmelleştirme yolculuğu yapacak
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 13:26
Arapça yaratmak anlamındaki halk kelimesinde de taksim etme, bölme anlamı var. Yaratma kelimesindeki yarma anlamı ile benzer bir durum söz konusu sanki. Bazı kelimelerin farklı dillerdeki karşılıkları arasında ilginç paralellikler var. Mesela türkçede kas anlamında kullanılan bir kelime "sıçganak", bildiğimiz "sıçan"dan geliyormuş ve sıçancık demekmiş. Aynı paralellik ingilizcedeki "muscle" da da var. O da mouse kelimesiyle ilişkili ve farecik demekmiş. :)
Yaratık 27 Temmuz 2019 13:05
"min şerri ma halaq" yaratılmışların kötülüklerinden demek oluyor. Özellikle Allah yarattı diye bir vurgu yok. Bu Allahın var ettiği toprak,su vs olabileceği gibi kılıç,bomba,uçak vs. insanın yaptıkları da olabir. Bütün yaratıklardan Rabb'e sığınılıyor. Bence Felak suresini tam manasıyla çevirsen bir ışık tutabilir. Misal surenin adı olan Felak kelimesini sabah diye çeviriyorlar. Karanlığı yarıyor diye, iyide kelime yarmaksa yarılan başka bir şeyse. Gasıqın gece mi demek, değil. Kur'an insan yaratamaz demiyor Yoktan var edemez diyor. Kopyalama ile insan bile üretebiliyorlar, n'olcak şimdi.
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 12:44
K.K'de isa as için enni ahluku lekum minettini keheytetitayri ben size balcik topraktan kus heykeli yarattım İmran 49, ve iz tahluku minettini kehey eti tayrı biizni benim iznimle topraktan kuş heykeli yarattığin zaman, maide 110, ayetlerinde isa as'a yaratma fiili izafe edilmiştir. Ayrıca tahlukunehu ifken ankebut 17 ayetinde asilsiz inanclar yaratiyorsunuz buyurulurak ifki yaratma fiili ile ifade etmiş ve bu fiili de insana izafe etmiştir. Kuran'da geçen yaratma ifade eden daha başka birçok fiil olduğu ehli ne malumdur. Lehulhalku velemr Araf 54 yaratma ve emre Allaha mahsustur vb bakini
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 12:30
Basit bir konu amma da karmasiklasmis. Eşcinsellik uygulama safhasına ulaşırsa dinimizce günahtır. Yoksa kişinin kendini öyle hissetmesi günah değildir. Son olarak bu eşcinsellik müslüman tarafından savunulamaz hoş görülemez makul karşılanmaz. Tıpkı zina gibi hırsızlık gibi yalan söylemek gibi. Ancak dileyen insanlar kamu düzenini bozmamak ve aleni olmamak kaydıyla günah işleme hurriyetine sahiptir. Namaz kılmamak oruç tutmamak yalan söylemek zina yapmak gibi. Ama Allah ın kötü dedigine iyi demek bunlara rıza göstermek insanı dinden çıkartır.
Yaratık 27 Temmuz 2019 12:14
Kelimeyi "yar-at" diye bölelim. yar-mak ikiye ayırmaksa at-mak bırakmak fırlatmak olursa Rabbim, İnsanı ve hayvanı önce toprağı yarıp su katmış sonra dişi-erkek diye ayırıp fırlatmış dünyaya. Eşeyli eşeysiz üremeye bakın bölünerek çoğalma var. Döl yumurtayı yarıp içine girer, amip gibilerde kendi bölünür vesselam.
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 11:48
Ne çok dil bilimci varmış ülkemizde yahu! Adam bir sayfa anlatmış yaratmak kelimesinin kökenini ve sonuca ulaşmış.Bizim okurlar direnişte! Sorsan çoğu eline kitap almamıştır.
Kıpçak-Kuman 27 Temmuz 2019 08:08
"Yarat-mak" kelimesi, Kıpçak lehçelerinde "beğenmek" anlamında da kullanışır. Y-C değişimi olan lehçelerde "carat-mak" şekli ile...
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 06:49
Sayın Yazar;Yaratmak Allah'a mahsustur! Bu kelimeyi ısrarla kullanmanız için birileri kafanıza silahmı dayadı?Bu ısrarcılık niye?Yazar ve araştırmacı biri olarak tefsirlere bakınız.Hiç bir müfessir yaratma kelimesini insan açısından kullanmışmı?Bütün bu alimler kıt akıllımı? Bir tek sizmi süper zekâsınız?Dindar insanlar bu kelimeyi kullanmaktan kaçınırken,ısrarla bu kelimeyi kullanan,dine ve dindara oldukça mesafeli insanları sevindirip,dindarları incitmek sizi çokmu mutlu ediyor.Şartmı,yasa gereğimi bu kelimeyi kullanmak?Meramınızı başka bir kelime ile anlatamazmısınız?Tek kelime;Yazık!!!
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 06:43
Sayın Yazar;Yaratmak Allah'a mahsustur! Din ve bilim birbirine zıt kavramlar değildir.Lâkin dini kavramları bu günkü maddeci ve materyalist ölçülerle değerlendiremeyiz.Allah iki şekilde yaratır.Birincisi yoktan yaratır.İkincisi var olanları bir araya getirerek yaratır.İnsanı topraktan yaratması gibi.Baştanda söylediğim gibi,Şeriat zahire göre hüküm verdiği için,yaratma kelimesini kullanan kişi bu kelimeyi yoktan yaratmamı,yoksa var olanları bir araya getirerek yeni bir ürün ortaya çıkarmayımı kast ettiğini bilmediğimiz için,bu kelimeyi ağzımıza sakız yapmak nazik bir hareket değildir.
Akif 27 Temmuz 2019 23:36
0
Allah (c.c.) iki şekilde yaratır demek doğru değildir. Yüce rabbimin yaratıcılığını rakamlarla hudutlamak, biz kullarının haddi değildir. O nasıl isterse ve kaç şekilde isterse öyle yaratır.
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 06:33
Sayın yazar;Yaratmak Allah'a mahsustur! Biz Karar Gazetesini muhafazakâr olarak biliyoruz.Onun için şunu hatırlatmak istiyorum.Şeriat zahire göre hüküm verir.Yani söze bakılır.Kalbinden geçen niyetin ne olduğu bilinmez.Yaratma kelimesini ısrarla kullananlar,dine ve dindara mesafeli insanlardır ve bu kelimeyi çokça kullanırlar.Bu alışkanlıklarını bir nebze dindarlarada bulaştırmışlardır.Dine ve dindara mesafeli olanlara Allah'ın yarattıklarını hatırlatınca,Allah yarattı deyince burun kıvırmaya,rahatsız olmaya başlarlar.Din başka,bilim başka saçmalığını ortaya atarlar.
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 05:05
Yine laik kesime takıntılı bir yazı. Ne çok ekmek yediniz bu alandan. İnsanlar bu sözcüğü Allah ile yarışmak için kullanmıyor. Ama siz de haklısınız. Laikler olmasa yazacak bir şeyiniz yok. Bu gazetede sadece bu konuda yazı yazarak geçimini sağlayanlar var.
Çalışkan B. 27 Temmuz 2019 04:48
Asım kardeşim, dil zaten insan icadı bir şey, sözcüklerin anlamları zaman içinde değişebilir, etimolojik kökü başka bir şeydir, 300 yıl sonra başka anlama kayar. Bazı Hristiyan da create sözcüğüne takmış, yalnız God için uygundur diyorlar. Dil, insanoğlunun kendi arasında anlaşabilmek için uydurduğu bir sistemdir. Creation, 14. yy'da yoktan var etmek anlamına gelirken, günümüzde yapmak (make), inşa etmek (construct) gibi anlamlara geliyor, anlamı değişmiş. Herkes birbirini anlıyorsa sorun yok. Allah sözcüğü İslam öncesi Arapça'da başka bir anlama geliyordu, İslam'dan sonra başka.
Cavit 27 Temmuz 2019 01:43
Size katılıyorum. "Yaratmak" diye çevrilen kelimenin (halega) arapça kök anlamına bakıldığında onun da anlamının "mevcudu kullanarak yeni bir şey ortaya koymak" olduğu görülecektir.
KARAR OKURU 27 Temmuz 2019 01:16
Asım Gültekin, dindar kesimden olmadığını ifade etmek için çok özen göstermiş. Not: Makale tam bir fasofiso... Günümüz Türkçesinde yaratmak, olmayan bir şeyi icad etmek anlamındadır. Dindar, dinsiz herkes kelimeyi bu manada kullanmaktadır.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN