Gözü olan herkes görüyor: Mahut fon vurgununa karışan kişilere yönelik soruşturma ve yaptırım konusunda hükümet hiç istekli değil. Atılan adımların tamamı kamuoyu baskısıyla atıldı. İktidarın gerçekleri ortaya çıkarmak ve sorumluları bulup cezalandırmak niyetiyle hareket ettiğini düşünenler çok az.
Kamuoyunda giderek güçlenen kanaate göre, vatandaş bu meseleyi ısrarla takip etmeseydi şimdiye kadar yapılanlar bile yapılmazdı. Eğer ana muhalefet partisi Fatma Betül Sayan’ın adını ifşa etmeseydi onun da başına bir iş gelmezdi muhtemelen.
Yetkili makamların bu süreçte sergilediği yavaşlığın, ağırdan alma ve oyalama tutumunun sebebi açık. Olayda adı geçenlerin ezici çoğunluğu iktidar çevresine mensup olduğu için bundan iktidar partisinin zarar görmesi istenmiyor.
Vurgunun kilit isimlerinin bile ancak aradan neredeyse iki ay geçtikten sonra görevden alınabilmesi veya soruşturmaya dahil edilebilmesi bundan olsa gerek.
Halen de ayak diremeye devam ediyorlar. “İki ay geçti, milletin bunu unutacağı yok. Oyalama çabasından vazgeçelim” demiyorlar.
Vurguncuların tam listesi bir türlü açıklanmıyor. Bunun için de “Aslında biz de istiyoruz açıklanmasını ama insanların lekelenmeme hakkı var” diye tuhaf bir gerekçe ileri sürüyorlar. Yani muhalif siyasetçilere tanınmadıkları bir hakkı fon vurguncularından esirgemiyorlar. Bu da ayrı bir öfke konusu.
Peki, bu konuyu zamana yayma politikaları, hükümete komplo kuruldu iddiaları, cambaza bak oyunları vs. meselenin üstünü örtebilir mi? Bir süre sonra mevzu yavaşça kapanıp gider mi?
Bu sorunun cevabı geçmişteki benzer olaylara bakılarak verilebilir belki de. Siyasi tarih gösteriyor ki hem dünyada hem de Türkiye’de bu tür durumlar karşısında iktidarlar veya sorumlu makamlar hiçbir yerde değişmeyen bir hat takip ederler. Aynı fabrikadan çıkmış gibidir bu “taktik yaklaşım”ların hepsi. O derecede benzerdirler.
Önce olay mümkünse inkar edilir, bu mümkün değilse küçük ve önemsiz gösterilmeye çalışılır. Bu da kabul görmezse sorumluluğun tepe yöneticilere değil, birtakım alt kademe memurlara ait olduğu iddiasına başvurulur.
Tepki hâlâ dinmemişse sonraki aşamada olay hakkında idari ve adli soruşturma başlatılır ama bu süreç nedense yavaş ilerler.
Giderek şiddetlenen kamuoyu baskısı bu süreci hızlandırır ama açıklanan sonuç kimseyi tatmin etmez, toplumdaki hoşnutsuzluk büyür. Yetkili makamların karşısında artık başlangıçtan kat kat daha fazla bir tepki yığını oluşmuştur.
Bundan sonrası, frenleri boşalıp yokuş aşağı son hızla giden bir kamyondan sakınılması gerektiği kadar sakınılacak bir süreçtir.
“Nereye kadar gideceği” kolay kolay kestirilemez.
HİÇBİR ŞEY İLELEBET GİZLİ KALMIYOR
İngiltere’de 15 Nisan 1989’da Liverpool-Nottingham Forest karşılaşması öncesinde Hillsborough Stadyumu’nda çıkan izdihamda tam 96 Liverpool taraftarı ezilerek hayatını kaybetti. Ölenler arasında çocuklar da vardı.
Tüm ülkeyi yasa boğan facianın ardından yetkililer suçu “sarhoş holiganların” yaptığı taşkınlığa bağladı. Bunun için polis tarafından tanık ifadeleri değiştirildi. Kamuoyunu bu anlatıya ikna etmek için “bir kısım basın” da devreye girdi. The Sun gazetesi olaydan dört gün sonra “The Truth” (Gerçek) manşetiyle çıktı. Haberde taraftarların sarhoş olduğu, polisi dinlemedikleri için izdihamın gerçekleştiğini, olayın ardından da taşkınlıkların sürdüğü, cesetlerden cüzdan çalanlar olduğu, kurtarma çalışmalarının engellendiği vs. iddia ediliyordu.
İlerleyen yıllarda bu iddiaların gazeteye polis tarafından servis edildiği ortaya çıkacaktır. Emniyet teşkilatı ve kimi siyasetçiler sarhoş taraftar anlatısını yaymakta fayda görmüşlerdi. Çünkü stadyum faciasının gerçek sebebi polisin ihmalleri ve hatalı tutumuydu.
Hikayenin gerçeği: Stadyum girişindeki yetersiz turnikeler yüzünden bir kapıda binlerce taraftar sıkıştı. Maça kısa süre kala bir polis şefi çıkışlardan birinin açılmasını emretti ve içeri giren yaklaşık 2 bin kişi, zaten kalabalık olan ana tünele yöneldi. Çıkan izdiham ve panik futbol tarihinin en büyük facialarından birine yol açtı.
Aslında daha facianın hemen ardından hazırlanan soruşturma raporu polisin sorumluluğunu ortaya koymuştu. Ancak bu rapor pek dikkate alınmadı. 1991’de yetkililerin “sarhoş holiganlar” anlatısı paralelinde “kaza sonucu ölüm” kararı verildi. Bundan sonra mağdur yakınlarının hukuk mücadelesi ve “başka bir kısım” basının kesintisiz ilgisi sayesinde dosyanın yeniden açılmasına yönelik bir kamuoyu baskısı oluştu. Nihayet 2010’da faciayı yeniden incelemek üzere bağımsız bir heyet oluşturuldu.
Bu heyet üç yıl süren incelemeler sonucunda polisin kendi hatalarını gizlemek için kapsamlı bir çaba içine girdiği ve bu doğrultuda taraftarları suçladığı sonucuna vardı. 2012 yılında ise ölümlerin “kaza” olduğunu söyleyen karar bozuldu. 2014 yılında yeniden açılan davanın jürisi 2016 yılında olayın kaza olmadığına karar verdi.
İngiliz emniyet teşkilatı 2023’te, yani olaydan 34 yıl sonra, yaşananlardan dolayı resmen özür diledi.
Kıssadan hisse: Gerçeklerin er ya da geç ortaya çıkmak gibi bir huyu var.
