Bazı haberlerde, 150 milletvekilinin veya yakınının, üst düzey bürokratların, 180 yargı mensubunun ve 30 vali ile kaymakamın dolandırıcılık fonlarıyla bağlantılı olduğu ileri sürülüyor.
“Milletvekilinin, üst düzey bürokratın, yargı mensubunun ve kolluğun” yolsuzluğa bulaşmaması için alınacak önlem nedir?
Önlem, GRECO’yu uygulamaktır. Zira GRECO raporu tam da “milletvekili, üst düzey bürokrat, yargı mensubu ve kolluk” için yolsuzlukla mücadele önlemleri öneriyor.
Peki, nedir bu GRECO?
Avrupa Konseyi bünyesinde 1999’da kurulan Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu… Türkiye de 2004’ten beri üyesi bu grubun.
Tesadüftür ki GRECO’nun 29 Eylül’de açıkladığı son tabloya göre:
“Yolsuzlukla mücadele ve hesap verilebilirlik yönünde Türkiye’ye milletvekillerinin mal varlıklarının denetlenmesinden Hâkimler ve Savcılar Kurulunun bağımsızlığına, üst düzey yöneticilerin çıkar çatışmalarından polis ve jandarmadaki denetim mekanizmalarına kadar uzanan 54 tavsiyede bulunuldu… Ama yalnızca 10’u tam olarak, 16’sı kısmen uygulandı… 28’i ise hiç uygulanmadı.”
Bu raporla ilgili çok tuhaf da bir gelişme var: “Türkiye GRECO raporlarının tamamının yayımlanmasına izin vermedi.”
GRECO, bu “yasak” nedeniyle 29 Eylül 2026’da son uyum raporlarının yalnızca özetlerini açıklayabildi.
Benim de üyesi olduğum Antalya FORUMX Platformu’nun düzenlediği toplantıya katılan DEVA Partisi lideri Ali Babacan da bu GRECO “tavsiyelerine” dikkat çekti.
Sanırım bu önemli raporu ısrarla anlatan tek siyasi kimlik Ali Babacan.
Babacan 54 tavsiyenin yalnızca 10’unun tamamen uygulandığını belirterek geri kalan 44’ü için düzenlemelerin Meclis’e getirilmesini istedi.
Babacan’ın yasal düzenleme çağrısı yaptığı bu tavsiyelerin içeriğine baktığınızda, bugün tartışılan denetim sorunlarıyla nasıl örtüştüğünü, nasıl etkili bir ilaç olduğunu anında görüyorsunuz.
Önce milletvekillerinden başlayalım.
Milletvekilleriyle ilgili yedi tavsiyenin hiçbiri tamamen uygulanmış değil!
Neymiş bu tavsiyeler?
İlki, milletvekillerinin davranışlarını düzenleyen kapsamlı bir etik çerçeve… Milletvekillerinin özel ekonomik çıkarlarıyla yasama faaliyetleri arasında çatışma ortaya çıktığında bunun zamanında açıklanması.
Mal varlığı bildirimlerinin düzenli biçimde doğrulanması. Bildirilen bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi, ekonomik çıkarlarla yasama faaliyetleri arasında bağlantı bulunup bulunmadığının araştırılması ve çıkar çatışmalarının önlenmesi.
Özetle; milletvekillerinin görev süreleri boyunca ekonomik durumlarındaki değişimin ve olası çıkar çatışmalarının denetlenebilmesi.
Dikkatimi çeken bir başka tavsiye de milletvekili dokunulmazlıklarının yolsuzlukla mücadele açısından gözden geçirilmesi.
Üst düzey yürütmede durum daha da dikkat çekici...
16 tavsiyenin 14’ü hiç uygulanmamış… Yalnızca ikisi kısmen uygulanmış. GRECO, bu alanda neredeyse hiç ilerleme kaydedilmediğini belirtiyor.
Oysa bakanlar, üst düzey bürokratlar ve Cumhurbaşkanlığı çevresindeki karar vericiler; kamu kaynaklarının dağıtımında, ihalelerde, teşviklerde ve büyük yatırımlarda geniş yetkilere sahip.
Bu yetkilerin kullanımıyla kişisel ekonomik çıkarlar arasındaki ilişkinin denetlenmesi, GRECO’nun üzerinde durduğu temel meselelerden biri.
Ya yargı?
Hâkim ve savcılara ilişkin 15 tavsiyenin yalnızca “altısı” tamamen uygulanmış.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun bağımsızlığının güçlendirilmesi, Adalet Bakanlığı’nın atama ve disiplin süreçlerindeki bazı yetkilerinin kaldırılması ve yargı mensuplarının görev güvencesinin sağlanması hâlâ çözüm bekleyen meseleler.
Fon soruşturmasında 180 yargı mensubunun adının geçtiği iddiası tartışılırken, yargının bağımsızlığı ve hesap verebilirliğine ilişkin bu eksiklikler daha da fazla dikkat çekiyor.
Polis ve jandarmada da tablo farklı değil...
16 tavsiyenin yalnızca dördü tamamen uygulanmış. Beşi kısmen uygulanmış, yedisi hiç uygulanmamış.
GRECO’nun raporunda polis ve jandarmaya ilişkin tablo da dikkat çekici. Özet değerlendirmeye göre bağımsız dış denetim, üst düzey atamalarda şeffaflık ve yolsuzlukları ihbar edenlerin korunması konularındaki eksiklikler sürüyor.
GRECO yıllardır daha etkili denetim istiyor… Eğer onun tavsiyelerine uyulsaydı büyük bir ihtimalle “fonlarla” halkı böyle soyamayacaklardı.
Soygun o kadar büyük ki iktidar partisinin içinden bile fon vurgununa karışanların “listesi açıklanmalı” çağrıları yükseliyor.
AKP Genel Merkezi ve Saray Çevresi olarak kendi içinde yarılmış olan iktidarın yarısı diğer yarısından listeyi istiyor… Ama gelin görün ki liste gene açıklanmıyor.
Liste açıklanmıyor, rapor açıklanmıyor, tavsiyeler uygulanmıyor.
Böyle bir ülkede de tarihin en büyük soygunu olabiliyor elbette.
