Trafik denetimleri sırasında kullanım amacı ticari olan ve sürücünün yüzüne karşı tebliğ edilen trafik cezası karar tutanakları, sürücünün araç sahibi işverene ait işyerinden sigortalı olarak bildirilip bildirilmediğinin tespiti amacıyla, elektronik ortamda SGK’ya da gönderilmektedir.
SGK personeli tarafından yapılan kontrollerde, sürücünün ceza tutanağının düzenlendiği tarih itibariyle ticari araç sahibi adına tescilli SGK işyeri dosyasından sigortalı olarak bildirilmediğinin tespiti halinde, sürücünün “trafik cezasının kesildiği gün itibariyle” hizmet akdine tabi çalıştığı kabul edilerek 2015/25 sayılı Genelge doğrultusunda ticari araç sahibi işverenden işe giriş bildirgesi, işten ayrılış bildirgesi ve bir günlük aylık prim ve hizmet belgesi talep edilmekte idi.
SGK Müdürlüklerince talep edilen belgelere istinaden işverenlerce ticari araç sürücüsünün hizmet akdine tabi çalışmadığına veya aracın başka bir şirketten kiralandığına yahut sürücünün alt işveren çalışanı olduğuna yönelik yapılan itirazlar ise SGK Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonlarınca değerlendirilmekte ve bu itirazların kabul edilmesi, reddedilmesi veya konunun sosyal güvenlik denetmenlerine sevk edilmesi gündeme gelmekte idi.
2026/22 sayılı Genelge ile uygulama değişti!
Ticari araçlarda sürücünün yüzüne karşı tebliğ edilen trafik cezalarında önceden olduğu gibi araç sürücüsünün trafik cezası kesilen işyerinden cezanın kesildiği tarih itibariyle sigortalı olarak bildirilip bildirilmediği sosyal güvenlik merkezlerindeki KADİM servisleri tarafından araştırılacaktır.
Yapılan araştırmalarda, sürücünün trafik cezasının kesildiği tarih itibariyle ticari araç sahibi işverene ait işyerinden sigortalı olarak bildirilmediğinin tespiti halinde, (daha önce aynı işverene ait işyerinden sigortalı olarak bildirilmiş olanlar hariç) konu doğrudan sosyal güvenlik denetmenler servisine intikal ettirilerek, sürücünün trafik cezasının kesildiği tarih itibariyle hizmet akdine tabi çalışıp çalışmadığı sosyal güvenlik denetmenince incelenecektir.
Daha önce aynı işverene ait işyerinden sigortalı olarak bildirilmiş, ancak trafik cezasının kesildiği tarih itibariyle söz konusu işverene ait işyerinden sigortalı bildirimi yapılmamış olan araç sürücülerinin ise trafik cezasının kesildiği tarih itibariyle kayıt dışı çalıştırıldığı kabul edilerek araç sahibi işverenden işe giriş bildirgesi, işten ayrılış bildirgesi ve bir günlük aylık prim ve hizmet belgesi talep edilecek, bir aylık süre içinde verilmemesi halinde Kurumca ‘resen düzenlenerek tahakkuk edecek prim ve idari para cezası borçları işverenlerden tahsil edilecektir.
Yapılacak denetime geldiğimizde;
Trafik cezası kesilen araç sürücüsünün;
- Ticari araç sahibi işverenin aile fertlerinden biri olması
- Ticari araç sahibine ait işyerindeki alt işverenlerden birinin sigortalısı olması
- Ticari aracın üçüncü bir gerçek veya tüzel kişiye kiralanmış olması
Durumlarında dahi konu sosyal güvenlik denetmenlerince incelenecektir.
Yapılacak denetim sırasında sigortalı ve işverenin ifadelerine başvurularak, araç sürücüsünün trafik cezasının kesildiği tarih itibariyle araç sahibine ait işyerinde hizmet akdine tabi çalışıp çalışmadığı sosyal güvenlik denetmenince incelenecek ve konuyla ilgili düzenlenecek raporda araç sürücüsünün sigortalı olup olmaması gerektiği hususuna yer verilecektir.
Uygulanacak yaptırımlara geldiğimizde;
Araç sürücüsünün trafik cezasının kesildiği tarih itibariyle hizmet akdine tabi çalıştığı yönünde kanaate varılması halinde, ticari araç sahibi işverene;
- İşe giriş bildirgesinden dolayı 2 asgari ücret tutarında,
- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinden dolayı bilanço esasına göre defter tutuyor ise 1 asgari ücret tutarında
- İşten ayrılış bildirgesinden dolayı asgari ücretin 1/10’u tutarında
İdari para cezası uygulanacak, ayrıca denetim raporunun düzenlendiği tarihi izleyen ayda prim teşviklerinden bir ay süreyle, trafik cezasının kesildiği yılda asgari ücret desteğinden bir yıl süreyle yararlanmasına izin verilmeyecektir.
Uygulamada değişikliğe ihtiyaç var!
Trafik cezası kesilen araç sürücüsünün, ticari araç sahibi işverenin aile fertlerinden biri olması veya araç sahibine ait işyerindeki alt işverenlerden birinin sigortalısı olması yahut ticari aracın başka bir gerçek veya tüzel kişiye kiralanmış olması ve kiralanan işverene ait işyerinden sigortalı bildiriminin yapılmış olması halinde konu denetime sevk edilse bile bu kişilerin ticari araç sahibi işverene ait işyerinde hizmet akdine tabi çalıştığı yönünde bir kanaate varılması pek de mümkün değildir.
Sosyal güvenlik denetmenlerinin sahadaki kayıt dışı istihdamdan sahte sigortalılığa, muvazaalı boşanmalardan inşaat işyerlerinde inşaatın başlama ve bitiş tarihine, hatta yapının niteliklerinin tespitine ve daha sayamadığım birçok konudaki denetim görevlerinin arasına, sonucu belli olan yeni bir denetim görevinin konulması bence isabetli olmamıştır.
Esasen konunun doğrudan denetime sevk edilmesinden önce araç sürücüsünün hizmet akdine tabi çalışıp çalışmadığının ticari araç sahibi işverenden resmi bir yazıyla sorularak varsa kanıtlayıcı belgelerin ibraz edilmesi talep edilerek, açık seçik hizmet akdine tabi çalışmadığı anlaşılan araç sürücüleriyle ilgili herhangi bir işlem tesis edilmemeli; araç sürücüsünün hizmet akdine tabi çalışıp çalışmadığı noktasında bir değerlendirme yapılamaması halinde konu denetime sevk edilmelidir.
Ayrıca kayıt dışı istihdamla mücadele ediyoruz diyorsak eğer, bu denetim sürücünün sadece trafik cezasının kesildiği tarih itibariyle bir günlük sigortalılığını sağlamakla sınırlı olmamalı, cezanın kesildiği tarih öncesi ve sonrası da araştırılmalı, işyerinde kayıt dışı başka çalışan olup olmadığı noktasında fiili denetim yapılmalı, sigortalı ve işverenin ifadelerinin yanı sıra işyeri defter kayıt ve belgeleri de incelenmelidir.
