Back To Top
Kadere rıza göstermemek

Kadere rıza göstermemek

 - Son Güncelleme: 04.05.2019 Cumartesi 09:42
- A +

Bu yazının “İslam’daki inanç esasları arasında kader ve kazaya yer var mı yok mu?” gibi bir meseleyle alakası yoktur. Kadere iman, burada anlatmak istediğimiz mesele açısından ayrı bir konudur. Mâtürîdî ve Şiî kelamcıların ekseriyetince kader “Allah’ın tüm varlıklar ve olayları ezelî ilmiyle bilip belirlemesi”, kazâ da “Allah’ın varlıklar ve olaylara ilişkin ezelî planını gerçekleştirmesi” şeklinde tanımlanır. Buna mukabil Eş’arî kelamcıların çoğunluğuna göre kazâ Allah’ın ezelî hükmü, kader ise varlıklar ve olayların kazâya uygun olarak yaratılıp dış dünyada gerçeklik kazanmasıdır. Kader ve kazâ Mu’tezile kelamında sorumluluk doğuran beşerî fiillerin dışında tutulur ve dolayısıyla “insanlara ait fiillerin hükmünü açıklamak” diye tanımlanır.

İslam’ın ilk yüzyıllarından beri kader ve kazâ ile ilgili birçok problem kelamcılar arasında tartışılır; bu problemlerden biri de kadere rıza gösterme konusudur. Bazı âlimlere göre kader ve kazânın her türlüsüne rıza göstermek gerekir. Bazı âlimler de kader ve kazâya rıza göstermenin farz değil müstehap olduğu kanaatindedir. Çünkü bir şeyin farziyyeti o şeyin kesin bir dinî delile dayanmasını gerektirir. Hâlbuki kader konusunda böyle bir delilin mevcudiyeti söz konusu değildir. Diğer bazı âlimlere göre ise kader ve kazânın hayırlı yönüne rıza göstermek gerekirken şer ve masiyete razı olmak mümkün değildir. Bütün bunların dışında, ister hayır ister şer olsun bütün her şeyin ilâhî ilim ve iradenin kapsamına girmesi bakımından kader ve kazâya rıza göstermenin gerektiği de ileri sürülür. Mâtüridiyye kelamcılarına göre masiyetler kader planına dahil edilir; fakat Allah’ın hoşnutluğuna aykırı düşmesinden dolayı bunlara rıza gösterilmemesi gerekir.

Genetik kodlarımız ontolojik/ fıtrî kaderdir. Kalıtım yoluyla ebeveynden çocuğa transfer edilen özellikler boy, göz rengi gibi salt fiziksel özelliklerden ibaret değildir; ruhsal problemler, zeka ve hatta bazı araştırmalara göre sosyal iletişim, popülerlik gibi özellikler dahi ebeveynden intikal eden genetik mirasla çok yakından ilişkilidir. İnsan dünyaya gelirken birtakım olumsuz tutum ve davranışlara ilişkin insiyakları/huyları bünyesinde barındırıyor olabilir ve bu insiyaklar genetik miras ve dolayısıyla ontolojik kader hanesine dâhil edilebilir. İnsanın içine doğup yetiştiği çevre ise sosyolojik kader diye nitelendirilebilir. Bu iki boyutlu kader gerçek yaşamda insanı çepeçevre kuşatıverir ve bu kuşatma çoğu kez mevcut durumun peşinen kabullenilmesi gerektiğini vehmettirir. Ancak insan aklıselim ve sağduyuyla düşündüğünde kendi dahli olmaksızın ontolojik ve sosyolojik kader olarak hazır bulduğu haller ve hasletlere rıza göstermemesi gerektiğini rahatlıkla anlayabilir.

Evet, genetik miras olarak ebeveynimizden bize intikal eden ve dinî açıdan masiyete yol veren birtakım huylarımız bulunabilir veya içinde yetiştiğimiz sosyal çevre de ahlâkî açıdan bizi aşağıya çekecek bir yapıya sahip olabilir. Ancak bu durum kendisine rıza gösterilmesi gereken bir kader gibi görülmemeli, dahası insan hem ontolojik hem sosyolojik kaderiyle mücadeleye girişmelidir. Aslında insan her şeyden önce kendinden razı olmaması gerektiğini idrak etmeli, kendinde sürekli kusur görerek bunları yok etmeyi temel ahlâkî ödev bilmelidir. Yine insan “şeytan”ı öncelikle kendi benliğinde arayıp içindeki şeytanla baş etmeyi öğrenmelidir. İnsanın çoğu zaman kendinden başka düşmana ihtiyaç duymayacak bir varlık gibi edip eylediği dikkate alındığında, benlikteki şeytanla mücadelenin ne kadar hayati bir mesele olduğu kolayca anlaşılabilir

İnsan en çetin sınavını kendi benliğiyle savaşarak verir. Genetik miras yoluyla tevarüs ettiğimiz insiyaklar/huylar ne kadar baskın olursa olsun, bunlar bizi masiyete sevk ettikleri takdirde fıtrî kaderimize karşı koymak, kendi kendimizle imtihanımızın gereğidir. Bir örnek vermek gerekirse, bencillik insanın ontolojik/fıtrî kaderidir; nitekim insan kendine yaklaştıkça ve her şeyde hak sahibi olduğunu sandıkça bencilleşir; çünkü bencillik kişinin sırf kendisiyle ilgili olma, kendini hayatın merkezine koyma hâlidir. Bencillik fıtrî kader olmakla birlikte bu kadere karşı çıkmak hem erdemli insan olmanın göstergesi hem de felaha kavuşmanın garantisidir. Çünkü Kur’an’ın (Teğâbün 64/16) beyanına göre benliklerindeki ihtiraslar ve bencilce tutkulardan korunmayı başaranlar, daimi bahtiyarlığa erişecek kimselerdir (vemen yûka şuhha nefsihî fe-ülâike hümü’l-müflihûn)... Birkaç gün sonra başlayacak olan Ramazan ikliminin gerek kalıtsal gerek kesbî olarak benliğimizde yer eden ve ahlâkî açıdan bizi örseleyen kötü hasletler ve hallerimizle adamakıllı hesaplaşmamıza vesile olması dileğiyle...

 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
İlker 19 Mayıs 2019 23:20
KADER GARETE AŞIKTIR sözünün açıklaması bu olsa gerek
Cüneyd 05 Mayıs 2019 15:37
“Belki de hiç doğmamış olmak nimetlerin en büyüğüdür.” Sophokles
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 21:08
Sayın Mustafa Hocam,çoğu din adamı kader konusunda hala eskilerin görüşünü söyleyip duruyorlar. Yok Maturudi şöyle demiş,yok Eşari şöyle demiş... 21. Yüzyılda eğer hala kader konusunu tartışıyorsak demek ki kuranı bilen din alimerimizin sayısı çok az . Kuranda imanın şartları kaçtane olduğu açıkça belirtirken zorla kaderi imanın şartlarından sayarak kaderci,tembel,uyuşuk bir müslüman toplumu oluşmuşlar. Sizden isteğim -mümkünse- kuranda kader nwdir nw değildir, bir iki yazıyla bizi aysınlatırsanız çok sevinirim. Selametle...
Kanada/GURBET 05 Mayıs 2019 10:11
0
" Kuranda imanın şartları kaçtane olduğu açıkça belirtirken zorla kaderi imanın şartlarından sayarak kaderci,tembel,uyuşuk bir müslüman toplumu oluşmuşlar. Sizden isteğim -mümkünse- kuranda kader nwdir nw değildir, bir iki yazıyla bizi aysınlatırsanız çok sevinirim"
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 21:06
İki yaşında bir çocuğun anne babasının boşanması kader midir
Zekiye Demir 05 Mayıs 2019 22:26
0
Anne- baba için kader değildir, ama iki yaşındaki çocuk için kaderdir.
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 21:04
Babasız dünyaya gelmek yani babası belli olmadan doğmak kader midir...
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 21:03
Hayat kadınının oğlu olmak kader midir
Hakem! 05 Mayıs 2019 01:31
0
Kaderdir veya değildir kafaya takma! Gerçek olan hayatta olman! Hayatın kıymetini bil. Allah'ı tanı ve buna göre kendin için (ibadet dahil) ve başkaları için faydalı işler üret. Kimden doğduğun önemli değil. Vesile olan olmuş, nasıl geldiğin değil, nasıl gideceğin önemli. Dünyaya yalnız geldin, yalnız gideceksin. Sen sen olmaktan sorumlusun. En iyisi olmağa bak! Bu 21:02, 21:04, 21:06 ya cevap teşkil eder.
Zekiye Demir 05 Mayıs 2019 22:42
1
Hayat kadını olmak kader değildir. Hayat kadınının çocuğu olarak doğmak kaderdir. İnsan, içine doğduğu özellikleri ne yolda, nasıl kullandığından , bu özelliklerle ne yaptığından sorumlu olacaktır. Yani kaderindeki olumsuz durumlara gömülüp kalmayı mı, yoksa bu durumu aşmayı ve bu yolda mücadeleyi mi tercih edeceğinden sorumludur. Kaderdeki avantajlı görünen durumlarda da sorumludur insan. Mesela kaderinde sağlıklı, varlıklı, zeki doğan bir insan bu özelliklerin gerektirdiği sorumluluğu göstermezse sınavı kaybedecektir.
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 21:02
Sarhoş yada katil yada sapık bir babanın oğlu olarak dünyaya gelmek kader midir
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 21:01
Hocam hırsızlık yapmak kader midir. Yani hırsızlık yapanın kaderine yazılmış mıdır
Hakem! 05 Mayıs 2019 21:51
0
21:01 böyle bir soru sorduğuna göre, sana şöyle bi cevap uygun düşer. Hayatı ilahi bir tiyatro gibi düşün. Babana veya sana bir şekilde (misal; senarist, toplum tarafından vs) hırsızlık rolü biçilmiş olabilir. Bu nefsini, kendini ve Allah'ı yeterince tanımadığın için şeytana uyacağın için tecelli eder. Allah'ı layıkıyla tanıdığında şeytanın etkisi ortadan kalkar, nefsini kontrol eder, hırsızlıktan vazgeçersin. Böyle sorular sormaktan da vazgeçersin. Babanın hırsızlığından sen sorumlu değilsin. Sen babana bakma; senin kendin olmaya, d
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 20:56
Kadere rıza göstersen nolur göstermesen nolur. Bişey mi değişecek. Herşeyi bitirdiniz bir tek kader konusu kalmıştı halletmediğiniz. Kaderi tartışan sözde müslüman ülkelerin haline bir bakın..... Bıktım artık şu hadis sahihtir bu değildir, kader vardır yoktur, tartışmasından. Sizin yüzünüzden ateist olacam.... Başka konumu yok. Haram helal kul hakkı gıybet faiz vb.vb.vb.vb.vb
Kötü huyları iyi yönde kullanmaya çabalarız.İnad huyumuzu hakta sebat, korkaklığı günahtan korkma, vb.
KARAR OKURU 53 04 Mayıs 2019 12:48
Ben bencillik, kıskançlık, cömertlik vb. Huyların kçontolohik kader olduğunu düşünmüyorum. Yaşam tecrübesi anne baba tutumu, çevre çocuğun ahlak gelişimi de etkilidir.
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 14:36
0
Fücurun da insana ilham edildiğini söyleyen Şems suresindeki ayeti hatırlayalım lütfen
KARAR OKURU 53 04 Mayıs 2019 12:44
Cennet ayetikerime ile haşa alay eden hoca üstelik ilahiyatçı oluyor kendileri islam ile sadece ifsad etmek oryantalist takılmak için ilgilenen hoca ramazan in ulviyetiyle mütenasip yazı yazsan kotu mu olurdu ha hocam
İsimsiz, resimsiz. 04 Mayıs 2019 12:15
O (cc) her daim türlü sebepler ve nesneler ardından isim ve sıfatlarıyla tecelli etmektedir, olana rıza ariflerin işidir. Rıza, fenalıkla mücadeleye engel değildir, bilakis onunla mücadelenin kapısı böyle açılır. Veremli olduğuna rıza, tedaviye götürürken, bunu inkâr, huzursuzluk ve ölüme mahkûm eder. Ramazanı güzelce yaşamak nasib olsun cümlemize. Allah (cc) sağlık sıhhat ve afiyet versin.
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 11:31
Kaza ve kader tarihseldir
Kader ve zaman 04 Mayıs 2019 11:28
Kader zamanla ilgili bir şeydir. Zaman Tanrıyı bağlamaz. Kader mevzusu; insanı Tanrı ya da Tanrıyı insan gibi düşünerek anlaşılamaz.
“Bencillik fıtrî kader olmakla birlikte bu kadere karşı çıkmak hem erdemli insan olmanın göstergesi hem de felaha kavuşmanın garantisidir.” Ne diyordum : İNSAN KÖTÜ OLARAK YARATILMIŞTIR, ANCAK, İYİ OLABİLME İSTİDADI İLE. İnsanın iki büyük belası, bencillik ve kıskançlık, her çocuğun alametifarikasıdır. Bu kötü hasletlerle donatılarak yaratılmış olan çocuk eğer eğitilmezse, bela olur. Eğitilirse kurtulabilir; “insan” olabilir. Neymiş : İNSAN EŞREFİ MAHLUKAT DEĞİLDİR !.. Ça-ba-lar-sa olabilir. İNSAN BOZULMAZ, DÜZELİR.
Muhtefi. .. 04 Mayıs 2019 16:43
3
:)))...Sayisalci değilim bu Sınavda.! ..Banane.! .ulu Padisah Düzeni kurmuş. Ondan başka herşey hikaye.fani.! .yırtık, pirtik, yamalı, kirlide olsam, olsakta..! Yapacak, Onaracak USTA yine O.!..Nesimi hz.ne güzel demis...**Arabi,Farisiyi bilmem, dile minnet eylemem* Sırat-ı Mustakim üzere gözetirim Rahimi* İblisin talim ettiği yola minnet eylemem*..!...zor yerler burası. Biz öyle duyduk Büyüklerden. !..acizane :)
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 09:53
Nefs,seytan,dusman uzerine dusundugum bu gunlerde ufuk acıcı bir yazı oldu tesekkurler hocam.Kendimize dalarak,kötülüklerimizden arınabilmeyi öğreneceğimiz bir ramazan ayı olması dilegiyle.
Tarık Selim 04 Mayıs 2019 08:27
Yani Hocam 1. Kader ezelde kayda geçmiş sabit bir senaryo değil de insanın içine doğduğu genetik ve toplumsal çerçevedir. 2. Bilgelik bu çerçeveyle mücadeleden neşet ettiği gibi, felaha ermek de ancak içimizdeki şeytanla hesaplaşmaktan geçer. Ezcümle, iyiyi de kötüyü de evvela kendimizde, içimizde aramak, olanı ilahi ilim ya da şeytan gibi bizim için dışsal varlıklarla açıklamaktan yeğdir. Sorumluluk böyle bir şeydir...Sağolun varolun Hocam.
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 08:30
Dün bir kamu kuruluşuna gittim.idareci koltuğunda oturan beyefendiye telefon geldi.Beyefendi kendisini arayan ve onu sinirlendirmeye çalışan karşı taraftaki kişiye şu cevabı verdi " ben seninle tartışmak zorunda degilim." diyerek telefonu kapattı. Mutlaka birileri bu yazınıza istinaden mustafa hoca kaza ve kaderi inkar ediyor diyecekler. Değerli hocam sizde onlarla yukarıda söylendiği gibi " onlarla tartışmak zorunda degilsiniz." özellikle bende her insanın fıtri ve sosyolojik kaderini düzeltme ve değiştirme çabası ve arayışı içerisine girmesinin İlahi bi
Karar Okuru 04 Mayıs 2019 02:16
Gerceklesmis olasiliga kader denir. Yaratanin butun olasiliklari onumuze acmasi da aklimizi kullanmamizi istemesindendir.
Karar Okuru 04 Mayıs 2019 01:57
Her seyi kadere birakacaksak saksidaki bitkiden ne farkimiz kalir? Tanri insana akli en iyi secenegi secip kendine kader yapsin diye vermemis midir?
"Her seyi kadere birakacaksak saksidaki bitkiden ne farkimiz kalir? " DiYE SORAN YORUMCU; YORUMUNA KATILIYORUM, FAKAT EZANI YASAKLAYAN SELANiKLi ANTi-MUSLUMAN BALKAN MUHACiRLERiN ATASI'nin EMPOZE ETTiGi "TANRI"si yerine Rahman ve Rahim olan yuce yaratanin evrensel ALLAH ismini kullanmak cok mu zor senin icin ??
@Muhtefi "Merdiven alti bilgilerlerle" .... Kibir abidesi Balkan muhacirlerin siklikla kullandigi tirnak isareti icine aldigim (yukarida gorulen) asagilayici hakaret(lere) baska formlarda da maruz kaldim ...
@Muhtefi Bosna'yı da, Kosova'yı da, Üsküp'u de velhasıl Rumeli'yi çok iyi bilirim ... Burda(Kanada'da)üniversite'de Contempary Balkan History okudum ... Ayrıca Balkanları baştan sona gezmiş bulunuyorum ... Pekala "merdiven altı bilgiler" gibi yozlaşmış sloganlarla bana hırlayan zavallı kemalist Balkan muhacir evlat, anlat bakalım sen hangi okuldan elden ettin o değerli(!) merdiven üstü bilgileri??
@Muhtefi Biz Türklere göre, Rumeli'ler ikiye ayrılır: 1- Evlad-ı Fatihan, neo-Ottoman İzzetbegoviç (RA) ile anti-kemlaist Süleyman Hilmi Tunahan hazretlerinin soyundan gelenler -- yani müslüman Rumeli Osmanlı yadigarı can kardeşlerimiz ... 2- Selanikli dönme kefere'nin soyundan türeyip Ege ve Trakya topraklarımıza üslenen müslüman düşmanı ayrıcalıklıklı, kibirli, müzmin darbeci vatan haini Atatürkçü/kemalist gavur kırıntısı anti-Anadolu sömürgeci Balkan muhacir fitne azınlık kitle ...
Muhtefi. . 05 Mayıs 2019 18:16
0
Anti muhacir :))..polemik işim değil sen gezdin Balkani ben Oraliyim.! Balkanlı olarak cevap=Siyasi ve Coğrafi sinir farklidır. TÜRK MİLLETİ deriz biz kendimize (istisna kaideyi bozmaz) Cografik olarak Muhacir değiliz geçici olarak sınırlar değişti !.:) KİBİRLİ asla değilim,değiliz. Ataturk hizmet büyüktür hatasida vardır. ! Ne dinbaz yobazım ne de Atatürk yobazı. !..İlim, İrfan, Hikmettir yolumuz.
@Muhtefi / Şanlı Tevhid sancağını yeryüzünde ilk dalgalandıran Urfalı Hz İbrahim(AS), Anadolu fatihi Türkistanlı Sultan Alparslan, Kudüs fatihi Kürdistanlı Sultan Selahaddin, Konstantiniye fatihi Sultan Mehmet, Uluhakan Sultan Abdulhamid, Kafkas Kartalı Şehy Şamil gibi kadim ATA önderlerimize ilaveten; anti-Anadolu putperest gavur kırıntısı çakma türk Balkan muhacir fitne azınlık sömürgecilgine karşı ömürleri boyunca mertçe savaşan 1924 Hilafet Ordusu komutanı Şehy Said, mazlum Dersim Alevi halk direniş komutanı Seyyid Rıza, Bediüzzaman Said Nursî, İs
Muhtefi. . 06 Mayıs 2019 04:08
0
Ramazan ı şerif başladi Edep,hosgoru lazim.,,Şehidler geliyor Bayrak ve Ezan için Ruhları Şad olsun,,,.yeterince ayri,gayriyiz acilen fikrimiz, zikrimizi kenara koyup iç siyaset üstü ÖNCE VATAN, MİLLET için Ahlak, Edep ile İlmi çalışmalarla Sanayide öncü olmalıyız, uretmezsek Gavur acımaz, acımadı, acımayacak,! bakmayacak senin, benim etnik kokenimize Müslüman olmamız yeterli sebebtir..iyi bilirim Gavuru. ! Ama bu da Kader'den. ! .acizane.
Muhtefi. . 04 Mayıs 2019 21:22
1
19:23 merdiven altı bilgi ile ancak bu kadar absurdluk olur. Neymis Balkan Muhacir-Anti-Müslüman'mış, miş. TÜRK MİLLETİ İÇİN Yapılan mücadeleyi bilirmiş. !..Sen Bosna'yi bilirmisin? ya Kosova veya Uskup. .vd hayalin yet-mez. !..odedikleri ve hala ödenen bedelleri. !..isid, vehhabi vb kafası mantalitesi isen elbette Hayır, Bin kere hayır, yuzbinkere hayır o mantık bizden,bizde Ondan,onlardan uzakiz. İnşallah. Bakanlık olarak acizane. !..
@Muhtefi / Sayısız muhterem müslüman Balkan muhacir arkadşım, ve mü'min Rumeli muhacir-kökenlilerle evli yakın akrabalarım var ... Ben, utandmadan iddia ettiğin gibi "anti-muhacir" değil, senin gibi kraldan kralcı ve ırkçı, Balkan muhacir karşıtıyım
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 01:08
Evet hocam....Ramazanı Şerif umarım insanın insana ilaç olduğu birbirine yar olduğu nimetlerinden istifade ettiğimiz bir ay olur....İyilik kokan hocam. Sağol var ol....Her daim bizimle ol. Sağlığınıza duacıyım. Bizlerin dertleriyle yaşlanan yiğit karadeniz uşağı.
Mesnevi'den 04 Mayıs 2019 00:28
Can çekişip duruyorsun,ölmeden önce kurtuluş yok sana,o halde öl de kurtul.Nasıl ki yüz basamaklı merdivenden iki ayak eksik olsa dama çıkamazsın,yüz arşınlık ipte de biraz eksiklik bulunsa kuyudan su çekemezsin.Gemi kaldırma gücünü aşan o son yük de yüklenmeden batmaz.Ölmediğin için can çekişmen uzadı.Ey taraz mumu,sabah olunca öl.Ama seni mezara sokan ölümle değil,nura ulaştıran,kemale erdiren bir ölümle öl.Toprak altın kesilince nasıl topraklığından eser kalmazsa,böyle bir ölümle ölenin gamı da neşe ve ferahlığa döner.
KARAR OKURU 04 Mayıs 2019 02:14
4
Koca Mesnevi'de bula bula bunu bulan birine cevap yazma gereği bile duymaz kimse.Ancak acınası kardeşim yine Mesnevi diliyle "testi içindekini sızdırırmış" bilesin..
Muhtefi. .. 04 Mayıs 2019 10:27
1
0:28.Aşk olsun..Eyvallah. :))...Bu da Hayyam'dan..Ezeli sırları ne sen bilirsin ne de ben Bu muammayı ne sen okuyabilirsin ne de ben*Perde ardında sen ben dedikodusu var amma.*Perde kalktı mı ne sen kalırsın ne de ben* Ey dünyanın işinden haberi olmayan sen yoksun*Dünya esen yel üstüne kuruldu..*Varlığımız iki yokluk arasındadır*Çevrendekilerde hiçdir sen de bir hiçsin***....anlamak için Şarap! ve Aşk lazım. :)))..acizane
İsimsiz, resimsiz. 04 Mayıs 2019 12:24
1
"Ölmeden önce ölünüz", demek istemişsiniz. Bu hepimize lazım.
Sayın Öztürk; Kuran 'ı referans alan ve insanın hayat boyu kendine sorduğu sorulardan oluşan öğretici makaleniz için teşekkürler....
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN