Arşivde Ara

TEPAV’ın analizine göre, Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından sosyal medyada örgütlenen 2 Nisan alışveriş boykotu, kredi kartı harcamaları ve FAST işlemlerinde belirgin düşüşe yol açtı. Elektronik ticaret transferleri yüzde 58,7 azalırken, toplam FAST işlemleri yüzde 37,7 oranında geriledi. Raporda, boykotun ölçülebilir ekonomik sonuçlar doğurduğu vurgulandı.

Prof. Dr. Şenol Babuşcu, ihtiyaç kredisi, ticari kredi ve mevduat faizlerinde görülen artışın nedenini “19 Mart operasyonu” olarak tanımladı. TCMB verilerine göre ihtiyaç kredisi faizleri yaklaşık yüzde 70’e, ticari kredi faizleri yüzde 60’a, 3 aya kadar vadeli mevduat faizleri ise yüzde 55’e yükseldi.

Esnaf ve sanayici tahsilat krizine girdi. Bu yılın ilk 2 ayında protesto edilen ve ödenmeyen senet tutarı yüzde 276, karşılıksız işlemi yapılan çek tutarı ilk çeyrekte yüzde 58,72 arttı. Borcu borçla çeviren işletmeler kredilerinin taksitlerini ödeyemedi. Ticaride takipteki kredi tutarı 268 milyar 413 milyon liraya yükseldi. Aynı dönemde 5 bin 607 işletme de kapısına kilit vurdu.

Uluslararası finans çevrelerinde yakından takip edilen ekonomist Robin Brooks, Türkiye’de son dönemde yaşanan siyasi gelişmelerin ardından yabancı yatırımcıların hızla ülkeden çıkış yaptığını öne sürdü. Brooks’a göre, MB'nin TL'yi tutabilmek için rezerv harcamaya devam ediyor, ancak kurun mevcut seviyesi gerçek durumu yansıtmıyor. Brooks ayrıca, Türkiye'nin yaşadığı krizin, diğer gelişmekte olan ülkeleri de beraberinde sürükleyebileceğini iddia etti.

Mobilefest Teknoloji Fuarı bu yıl kapsamını genişleterek “AvrasyaTeknoloji Haftası” adıyla teknoloji dünyasına yeni bir vizyonsundu. Telekomünikasyon, yapay zekâ, siber güvenlik ve fintech gibi alanlarda yeniliklerin sergilendiği buluşma, sektör profesyonellerine keşif ve bağlantı kurma imkânı sağladı.

2025'in ilk çeyreğinde Türkiye genelinde konut fiyatları yükselişini sürdürdü ancak artış oranları şehirden şehre büyük farklılık gösterdi. Bazı illerde fiyatlar dikkat çekici oranda artarken, bazı yerlerde ise gerileme yaşandı.

Merkez Bankası'nın faiz artışı sonrası JPMorgan, Goldman Sachs ve Morgan Stanley, yıl sonu faiz tahminlerini sırasıyla yüzde 38, yüzde 33 ve yüzde 36'ya yükseltti.

Eski Hazine Müsteşarı ve ekonomi yazarı Dr. Mahfi Eğilmez, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 18 Nisan 2025 tarihli faiz düzenlemesine ilişkin dikkat çeken bir değerlendirme yaptı. Eğilmez, uygulamada faizin artmadığını, aksine teknik olarak hafif bir düşüş yaşandığını savundu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın aldığı son faiz artırımı kararıyla birlikte, Türkiye dünyada en yüksek politika faizi uygulayan ikinci ülke konumuna yükseldi. Karar, küresel karşılaştırmalarda dikkat çekici bir değişim yarattı.

Merkez Bankası, 20 Mart’ta ara verdiği bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlayacağını duyurdu. Uzmanlara göre bu adım, fiili faiz oranının üst bant olan %49 seviyesinde kalıcı olmayacağını ve likiditeye bağlı olarak ortalama %46 seviyelerinde dalgalanacağını gösteriyor.

Merkez Bankası, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Buna göre Merkez Bankası'nın toplam rezervleri, 11 Nisan haftasında bir önceki haftaya göre 6 milyar 773 milyon dolar azalışla 147 milyar 488 milyon dolara geriledi.

TCMB, politika faizini 350 baz puan artırarak yüzde 46’ya yükseltti. Kararın ardından ekonomistlerden yorum gecikmedi. İris Cibre, “Kısaca, ne olursa olsun enflasyonla savaşırım, siyaseten de bağımsızım dedi” ifadesiyle kararı öne çıkardı. Uğur Gürses, “Banka tabelayı da değiştirebileceğini gösterdi” dedi. Mahfi Eğilmez ise adımı “doğru karar” olarak değerlendirdi.

TCMB, piyasa beklentilerinin aksine nisan ayı politika faizi 350 baz puan artırarak yüzde 46 seviyesine yükseltti. Ekonomistlerin tahminleri ise faizin yüzde 42,5 seviyesinde sabit tutulacağı yönündeydi. İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla başlayan siyasi türbülans, piyasaları derinden sarstı. TL'deki değer kaybını önlemek için MB iki yılda biriktirdiği 50 milyar dolardan fazla döviz rezervini satmak zorunda kaldı. Baskı altında gelen artış, oluşan kırılgan zemine “acil müdahale” olarak yorumlandı.

2025 Mart ayında konut fiyatları, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 32,3 artarken, reel olarak yüzde 4,2 azaldı. Merkez Bankası'nın açıkladığı verilere göre, İstanbul, Ankara ve İzmir'deki fiyatlar sırasıyla yüzde 30,7; 38,6 ve 32,5 oranında yükseldi.

Türkiye genelinde konut fiyatları, Mart 2025’te aylık yüzde 2,0 oranında arttı. Yıllık bazda nominal artış yüzde 32,3 olurken, enflasyondan arındırılmış reel fiyatlar yüzde 4,2 geriledi. Konut Fiyat Endeksi 174,0 seviyesine yükseldi. İstanbul, Ankara ve İzmir’de aylık artış sırasıyla yüzde 2,5, 1,9 ve 3,8 olarak kaydedildi. Yıllık artışta ise yüzde 38,6 ile Ankara öne çıktı.

Bloomberg'e göre, Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından artan piyasa gerilimi ve küresel ticaret savaşının yeniden alevlenmesi, Merkez Bankası’nı zor bir faiz kararıyla karşı karşıya bıraktı. Ekonomistlerin çoğu faizin sabit bırakılmasını beklese de, üst bantta artış ihtimali gündemde.

PPK toplantısı öncesi TCMB’ye uyarıda bulunan Mahfi Eğilmez, “Yapılacak şey; haftalık repo ihalesi yoluyla borç verme yöntemine dönerek bunun faizini yüzde 46'ya çıkarmaktır” dedi. “Merkez bankaları dünyada sürpriz yapması gereken en son kurumdur” ifadesini kullandı. Hakan Kara ise “İki seçenek var: Hiçbir şey yapmamak ve ileride daha sert tedbirler almak zorunda kalmak. Ya da politika faizini fiili faiz olan yüzde 46 civarına çekip, üst bandın esnekliğini korumak” dedi.

TCMB, 2024 yılında 700,4 milyar TL zarar açıkladı. Tabloyu değerlendiren Mahfi Eğilmez, “Faiz sebep, enflasyon sonuç politikasının maliyeti iki yılda 1,5 trilyon lirayı aşmış oldu” dedi. İris Cibre ise zararın nedenini, “Merkez Bankası, fazla likiditeyi çekmek için yüzde 45 yıllık faiz ödedi aylarca” sözleriyle açıkladı.

Merkez Bankası, 2024 yılında 700 milyar TL’nin üzerinde zarar açıkladı. Üst üste ikinci yılı da büyük zararla kapatan TCMB, aynı dönemde aktif büyüklüğünü artırarak 526 milyar TL'yi aşkın reeskont kredisi kullandırdı. Olağan Genel Kurul 30 Nisan'da yapılacak.

Yüksek enflasyon kıskacındaki ekonomi cari açık ve rezervlerdeki keskin düşüş nedeniyle çifte alarm verdi. Parasal sıkılaşma döneminde bile rezerv rekorları kıran Merkez'de tarihi düşüş yaşandı. Bakan Şimşek'ten "Beklediğimiz tablo” açıklaması gelirken ekonomistler ise yapısal zayıflıklara dikkat çekti.

Merkez Bankası rezervleri geçen hafta yaklaşık 6,7 milyar dolar azalarak Eylül 2024’ten bu yana en düşük seviyeye geriledi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, IMF ve Dünya Bankası Bahar Toplantıları kapsamında Washington’da düzenlenecek IIF Küresel Görünüm Forumu’nda, küresel likidite koşulları altında merkez bankalarının karşılaştığı ikilemleri değerlendirecek.

Merkez Bankası’nın faiz kararı beklenirken, mevduat faizleri aylar sonra yeniden yüzde 50 seviyesine çıktı. Mevduat faizi, mart ayında yıllık bazda yüzde 39,18 ile 52 ay sonra enflasyonun üzerinde getiri sağladı.

Cari işlemler açığı Şubat 2025’te 4 milyar 405 milyon dolar oldu. Ocak ayında 3,8 milyar dolar olan açık, aylık bazda 600 milyon dolar arttı. Altın ve enerji hariç denge 2,1 milyar dolar fazla verdi. Hizmet gelirleri 2,4 milyar dolarla destekleyici rol oynarken, rezervlerde 2,9 milyar dolar azalma yaşandı.

Merkez Bankası'nın nisan ayı faiz kararını açıklayacağı gün yaklaşıyor. Çoğunluk faizin yüzde 42,5’te sabit kalmasını beklerken, az sayıda ekonomist 350 baz puanlık artış öngörüyor.

Türkiye'de bireysel borçluluk her geçen yıl artarken, son dönemde özellikle 55 yaş üstü vatandaşların kredi kullanımında dikkat çekici bir yükseliş yaşanıyor. 2024’ün ilk dokuz ayında bu yaş grubunun bankalardan kullandığı kredi miktarı 124 milyar 473 milyon liraya ulaştı. Ekonomik zorluklar, ileri yaştaki bireyleri de borçlanmaya mecbur bırakıyor.

Morgan Stanley analistleri, 17 Nisan’daki PPK toplantısından faiz artışı veya sıkılaştırma gibi “şahin” adımlar gelebileceğini ve toplantıdan kritik mesajlar çıkabileceğini öngördü.

İmamoğlu’nun 19 Mart’ta gözaltına alınmasının ardından Merkez Bankası’nın net döviz rezervi üç haftada 44,5 milyar dolar eridi. Ekonomistler Prof. Dr. İbrahim Turhan, “Rezerv böyle çalkantılı dönemlerde kullanılmak için biriktirilir” dedi. Uğur Gürses, “Rezervler, sizin yanlışınızı örtmek için kullanılan bir cephane değildir.” derken İris Cibre, “Bir ülke kendi kendine bu kadar çalkantı yaratmamalı” ifadelerini kullandı.

İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla başlayan süreçte yabancının TL varlıklardan çıkışı hızlandı. İmamoğlu'nun gözaltına alındığı 19 Mart'tan bu yana hisse ve tahvilde 6,5 milyar dolarlık satış yapılırken, yerli yatırımcının döviz mevduatı 9 milyar dolara yaklaştı.

Merkez Bankası’nın Nisan 2025 Piyasa Katılımcıları Anketi’ne göre, 19 Mart sonrası yaşanan finansal dalgalanmanın etkisi piyasa beklentilerine yansıdı. Yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 29,98’e yükselirken, 12 ay sonrası kur beklentisi 45,85 TL’ye çıktı. TCMB faizinde düşüş öngörülürken, büyüme beklentisi 2025 için yüzde 3’e geriledi.

Bankacılık sektörünün toplam mevduatı 21 trilyon 973,2 milyar lira, kredi hacmi ise 17 trilyon 190,7 milyar lira oldu.

Merkez Bankası'nın toplam rezervleri 4 Nisan haftasında 2,25 milyar dolar azaldı. Net rezervler ise 49 milyar doların altına gerileyerek 7 ayın en düşük seviyesine indi.

TCMB'nin analizine göre, 2025 Ramazan ayında et, tavuk ve sebze-meyvede yüzde 80’e varan fiyat artışları yaşandı; işlenmemiş gıda kaynaklı bu yükseliş manşet enflasyona doğrudan yansıdı. Denetim çağrılarına rağmen zamlar, Ramazan fırsatçılığı tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Yatırım ve Finans Ofisi’nin başkanlığına yapılan atama, Hafize Gaye Erkan hakkındaki iddiaları boşa çıkardı. Şubat 2024’te TCMB Başkanlığı’ndan ayrılan ve adı yeni ofisle anılan Erkan yerine, görev Ahmet Burak Dağlıoğlu’na verildi.

Merkez Bankası'nın analizine göre Ramazan ayı, işlenmemiş gıda ürünlerinde fiyat artışlarını tetikliyor ve bu artışlar ay sonrasında da kalıcılığını sürdürebiliyor. 2025 Ramazan'ında manşet enflasyona gıda kaynaklı doğrudan etkinin yaklaşık 0,5 puan olduğu tahmin ediliyor.

Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart’ta gözaltına alınmasının ardından Merkez Bankası rezervlerinde başlayan erime devam ediyor. Uğur Gürses’e göre 8 Nisan itibarıyla kayıp 42.6 milyar dolara ulaştı. İris Cibre ise net satışın 43 milyar doları bulduğunu belirtti. Swap hariç net döviz pozisyonu ise 16.2 milyar dolar seviyesine indi. Grafikler, düşüş eğiliminin kırılmadığını ve rezerv kaybının sürdüğünü gösteriyor.

Yılın ilk çeyreğinde Hazine'nin nakit açığı 901 milyar TL’ye, kredi artışı ise 1,6 trilyon TL’ye ulaştı. Rezervlerde 42,2 milyar dolarlık düşüş yaşandı. Ekonomist Hakan Kara değerlendirmesinde, "Faiz artırımı çağrıları yanlış teşhis, asıl düzeltilmesi gereken tablo bu" diyerek uyardı. Kara, maliye politikasına işaret ederek, “Frene basmadan önce gazdan ayağınızı çekmeniz gerekir, yoksa balata yanar” benzetmesini yaptı.

Ekonomist Kerim Rota, İBB Başkanı İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından yaşanan piyasa dalgalanmasının Mehmet Şimşek’in ekonomi programını ciddi şekilde sarstığını söyledi. Rota’ya göre Merkez Bankası bu süreçte 3 haftada 35 milyar dolarlık rezerv kaybetti, enflasyon hedefleri en az 6-9 ay ötelenmiş durumda.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, enflasyonun düşüş sürecinin devam ettiğini, cari açığın ise tarihsel olarak düşük seviyelerde olduğunu belirtti. Karahan, hizmet enflasyonunda da gerilemenin başladığını vurguladı.

TCMB’nin swap hariç net rezervleri 14-28 Mart 2025 arasında 27,4 milyar dolar azalarak 65,4 milyar dolardan 38 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde brüt rezervler 171,1 milyar dolardan 156,5 milyar dolara düştü. Ekonomist Mahfi Eğilmez, rezerv kaybının nedenini, “Kuru tutmak için piyasaya satıyor. Yabancılar ve yerliler dolarları alıp TL'den dolara dönüyorlar” sözleriyle anlattı.

Prof. Dr. Şenol Babuşcu'nun TCMB verileriyle ortaya koyduğu tablo, Türkiye’deki enflasyonun etkisini çarpıcı biçimde gözler önüne serdi. 200 TL'lik banknotlar piyasaya egemen olurken, 50 TL ve altındaki kağıt paralar adeta silinme noktasına geldi. Küçük banknotlar artık dolaşımda yok denecek kadar az.

TCMB’nin 28 Mart haftasına ait verilerine göre resmi rezerv varlıkları, bir önceki haftaya göre yüzde 4 azalarak 156,5 milyar dolara indi. İki haftada toplam 14,6 milyar dolarlık düşüş yaşandı. Döviz varlıkları 73,1 milyar dolara gerilerken, altın rezervleri 75,9 milyar dolara yükseldi.

Mart ayında Reel Efektif Döviz Kuru endeksi, bir önceki aya göre 1,62 puan düşerek 73,48 seviyesine geriledi.

TCMB’nin yayımladığı 2025 ilk çeyrek "Banka Kredileri Eğilim Anketi"ne göre, bankalar genel olarak işletme kredilerinde standartları gevşetti. Ancak büyük işletmelere ve döviz cinsinden kredilere yönelik şartlar yeniden sıkılaştı

Fitch Ratings, Türkiye'nin kredi notu değerlendirmesinde rezervlerin yapısı ve para politikasındaki kararlılığın belirleyici olacağını açıkladı. Kıdemli Direktör Arispe, rezerv artışının not artışında etkili olduğunu ancak son günlerdeki düşüşleri yakından izlediklerini belirtti.

TCMB'nin net rezervleri, 19 Mart’taki kur atakları sonrası başlayan döviz müdahaleleriyle son iki haftada yaklaşık 18 milyar dolar, sadece geçen hafta ise 6 milyar dolar azaldı.

TCMB, döviz kuru değişimlerinin enflasyon üzerindeki etkisini ele alan “Büyük Kur Şokları ve Kur Geçişkenliğinde Doğrusal Olmayan Etkiler” başlıklı bir çalışma yayımladı.

Mart ayında Takasbank Çek Takas Sistemine ibraz edilen karşılıksız çek adedi düşerken, tutar da 10,67 milyar TL'den 7,79 milyar TL'ye geriledi.