Küresel deniz taşımacılığında yeni bir güzergâh öne çıkıyor. Çinli konteyner taşımacılığı şirketi Sea Legend, Asya ile Avrupa arasında Kuzey Deniz Rotası üzerinden düzenli seferler başlatmaya hazırlanıyor.
Financial Times'ın haberine göre şirket, Çin'in Ningbo Limanı ile İngiltere'deki Felixstowe Limanı arasında Rusya'nın kuzey kıyılarını izleyen hattı kullanacak. Şirket, rotayı tarihsel İpek Yolu'na gönderme yaparak “Buzdan İpek Yolu” olarak adlandırıyor.
SÜRE YARI YARIYA KISALABİLİR
Yeni güzergâhın en önemli avantajı zaman.
Kuzey Kutbu'ndaki buz koşullarının izin vermesi halinde Ningbo-Felixstowe arasındaki deniz taşımacılığının süresi yaklaşık 40 günden 20 güne kadar düşebilecek.
Arktik rotasına yönelik ilginin son yıllarda artması da dikkat çekiyor. Kuzey Deniz Rotası'nda geçen yaz 23 sefer gerçekleştirilirken, bu sayı 2024'te 15 olarak kaydedilmişti.
Denizcilik şirketlerinin ilgisindeki artışın arkasında yalnızca zaman ve maliyet avantajı bulunmuyor. Kızıldeniz ve çevresindeki güvenlik sorunları, şirketleri geleneksel rotalara alternatif aramaya yöneltiyor.
JEOPOLİTİK RİSKLERDEN KAÇIŞ YOLU
Arktik güzergâhı, özellikle Kızıldeniz'e girişteki Babülmendep Boğazı gibi kritik geçiş noktalarındaki güvenlik problemlerinden uzak durmak isteyen taşımacılık şirketleri açısından cazip hale geliyor.
Allianz'ın denizcilik risk danışmanlığı biriminin yöneticisi Rahul Khanna'ya göre şirketler Kuzey Kutbu'nu artık yalnızca daha kısa bir rota olarak değil, jeopolitik gerilimlerin yaşandığı deniz koridorlarına alternatif olarak da değerlendiriyor.
Ancak güzergâhın önemli bir bölümü Rusya'nın kontrolündeki Kuzey Deniz Rotası üzerinden geçiyor. Değişken buz koşulları nedeniyle güzergâh farklı bölümlere ayrılırken, geçiş izinleri de Rusya devlet kontrolündeki Rosatom tarafından veriliyor.
BUZLAR AZALIRKEN GEMİ TRAFİĞİ ARTIYOR
Kuzey Kutbu'ndaki deniz taşımacılığının önündeki en önemli etkenlerden biri ise iklim değişikliği.
Southampton Üniversitesi araştırmacılarının verilerine göre Arktik deniz buzları, 2024-2025 kış döneminde yüzde 5,8 azaldı. Bu düşüş, ölçümlerin yapıldığı dönem içerisindeki en büyük gerileme olarak kaydedildi.
Buzların azalması, bazı bölgeleri deniz taşımacılığı açısından daha erişilebilir hale getirirken aynı zamanda çevresel ve güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor.
BUZ SINIFI GEMİLERE TALEP YÜKSELİYOR
Arktik rotasına yönelik beklentiler, gemi siparişlerine de yansıyor.
Veson Nautical verilerine göre geçen yıl 167 buz sınıfı gemi inşa edildi. Bu, son 10 yılı aşkın dönemdeki en yüksek seviyeye işaret ediyor. Bu yıl ise 164 yeni buz sınıfı geminin daha inşa edilmesi planlanıyor.
Ancak Kuzey Kutbu'nda seyir, diğer deniz rotalarına kıyasla çok daha fazla uzmanlık gerektiriyor. Değişken buz koşulları, sınırlı altyapı ve bazı bölgelerde navigasyon sistemlerinin yeterince güvenilir olmaması gemiler için ciddi risk oluşturuyor.
DAHA KISA ROTA, DAHA ZOR KURTARMA
Uzmanlara göre Arktik rotasının en büyük sorunlarından biri, bir kaza meydana geldiğinde müdahale kapasitesinin sınırlı olması.
Bölgede arama-kurtarma, yangın söndürme ve acil yardım imkanlarının yetersiz olması, özellikle gemilerin buzlar arasında mahsur kalması durumunda ciddi sonuçlar doğurabilir.
Allianz'ın analizine göre son 10 yılda Kuzey Kutup Dairesi'nde 500'den fazla gemi kazası bildirildi. Kazaların yaklaşık yarısında makine hasarı veya arızası etkili oldu.
Bu nedenle gemilerin, Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) Arktik sularda güvenlik ve çevre standartlarını belirleyen Polar Kod kurallarına uyması gerekiyor.
Kuzey Kutbu'nun giderek daha fazla ticaret gemisine açılması, küresel lojistik açısından yeni bir dönem başlatabilecek olsa da uzmanlar, hız ve maliyet avantajının çevresel riskler ve güvenlik sorunlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
