Çatışmaların patlak vermesinin ardından, yaklaşık 15 milyon nüfuslu Hartum vilayetinden yaklaşık 7 milyon kişi güvenlik gerekçesiyle başka bölgelere kaçtı. Uzun süre HDK kontrolünde kalan başkentte camiler, lüks oteller, bankalar ve kamu binaları büyük ölçüde yıkıma uğradı.
Hartum’daki Sudan Merkez Bankası kullanılamaz hâle gelirken, HDK’nin banknotları kullanmasını engellemek amacıyla ülkede para değişimine gidildi. Kentte kısmi geri dönüşler başlasa da çok sayıda yapı hâlâ onarılmayı bekliyor.
DEVLET TELEVİZYONU HAPİSHANEYE ÇEVRİLDİ
HDK’nin Nisan 2023’te ilk hedef aldığı kurumlardan biri Sudan Devlet Radyo ve Televizyon Kurumu oldu.
Sudan’da devlet televizyonu 1962’de yayın hayatına başlarken, ülkenin ilk radyo istasyonu ise bağımsızlıktan önce, 1940 yılında ilk yayınını yaptı. Kurum yetkililerinin aktardığına göre HDK, Nisan 2023’te binaya baskın düzenleyerek darbe bildirisi okutmak istedi; ancak çalışanların müdahalesiyle bu yayın gerçekleştirilemedi.
Ciddi hasar alan kurum, yayınlarına Port Sudan’dan devam ederken, Hartum’daki bina HDK tarafından gözaltı merkezi ve hapishaneye dönüştürüldü.
“İŞKENCE KORKUSUYLA YAŞADIK”
HDK tarafından aynı binada tutulan doktor Adil Muhammed Mekki, yaşadıklarını şu sözlerle anlattı:
“Bir sabah uyandık ve kendimizi savaşın içinde bulduk. Ne olduğunu anlayamadık. Bir-iki hafta bekledik, durumun sakinleşeceğini düşündük.”
Hasta kardeşleri nedeniyle evlerini terk edemediklerini söyleyen Mekki, mahallede herkesin ayrıldığını, yalnızca kendilerinin kaldığını belirtti. Gözaltı sürecini ise şöyle aktardı:
“HDK mensupları beni burada 29 gün boyunca esir tuttu. Durum çok kötüydü. Her an sıranın sana geleceği işkence korkusuyla yaşıyorduk.”
Serbest bırakılmalarına ilişkin Mekki, “Artık bulunduğumuz yere sığmıyorduk, sürekli yeni tutuklular getiriliyordu” dedi. Kardeşlerinin durumunu bilmemesinin kendisi için en ağır yük olduğunu vurgulayan Mekki, “Temennimiz, hiçbir ülkede savaş olmaması ve hiçbir halkın bizim yaşadıklarımızı yaşamamasıdır” ifadelerini kullandı.
“BİNA SORGU VE YAĞMA MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ”
Sudan Devlet Radyo ve Televizyon Kurumu Televizyon Birimi Müdürü Velid Mustafa, çatışmaların ilk gününde binanın canlı yayın sırasında bombalandığını anlattı:
“15 Nisan 2023 Cumartesi günü canlı yayındaydık. Yayın sırasında burası bombalandı, yayın anında kesildi. Bu merkezdeki tüm cihazlar ve ekipmanlar tamamen tahrip edildi.”
Mustafa, HDK’nin darbe bildirisi yayımlamak için defalarca girişimde bulunduğunu ancak başarısız olduklarını söyledi. Saldırılarda devlet televizyonu çalışanlarının da hayatını kaybettiğini belirten Mustafa, 21 Mart 2024’te Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nın kurtarılması sırasında görev yapan 4 meslektaşlarının yaşamını yitirdiğini aktardı.
HDK’nin binayı gözaltı merkezi, sorgu noktası, yağmalanan eşyalar için depo ve çalınan araçlar için garaj olarak kullandığını ifade eden Mustafa, şunları söyledi:
“Bu kurum sivil bir kurumdur, askeri değildir. Ne yazık ki Hızlı Destek milisleri burayı askeri kışlaya çevirerek sivil halka yönelik baskıyı burada uyguladı.”
HASTANELER DE HEDEF OLDU
HDK saldırılarından zarar gören kurumlardan biri de hastanelerdi. Hartum merkezinde, Ordu Genel Komutanlığı karargâhına yakın el-Muallim Hastanesi de ağır hasar aldı.
Hastanede görev yapan tıbbi asistan Ümmü Gülsüm Mehdi, artan ihtiyaçlar ve personel eksikliği nedeniyle yakın zamanda göreve başladığını söyledi. Su ve elektriğin kesik olduğu dönemlerde hastaneye başvuruların arttığını belirten Mehdi, hastaların çoğunun ateş, baş ağrısı, sıtma ve istifra şikâyetleriyle geldiğini anlattı.
Mehdi, günlük başvuru sayısının 30–35 hasta civarında olduğunu vurgulayarak, şu temennide bulundu:
“Umudum, hastanenin herkese hizmet verecek şekilde yeniden eski işlevine kavuşmasıdır.”
