Dünya siyasetinde uzun yıllardır iktidarda bulunan ve yönetim anlayışları nedeniyle otoriterleşme eleştirilerine konu olan liderler, art arda seçim yenilgileri yaşıyor. Macaristan ve Sırbistan'ın ardından Brezilya'da da sandıktan iktidardaki siyasi çizgiye alternatif değil, aşırı sağın iktidara dönüşüne karşı mevcut sol yönetimin devamı yönünde sonuç çıktı. 25 Ekim Pazar günü gerçekleştirilen devlet başkanlığı seçiminin ikinci turunda, Brezilya İşçi Partisinin (PT) lideri Luiz Inacio Lula da Silva, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Flávio Bolsonaro'yu yenerek dördüncü kez devlet başkanlığına seçildi.
Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesinin açıkladığı kesinleşen oy sayımına göre Lula, 64 milyon 256 bin 232 oyla yüzde 51,79'a ulaşırken Flavio Bolsonaro 59 milyon 826 bin 41 oyla yüzde 48,21'de kaldı.
Lula'nın zaferi, birkaç ay önce Macaristan'da Viktor Orban'ın, aynı gün Sırbistan'da ise Aleksandar Vuçiç'in seçim kaybetmesinin ardından geldi.
İLK TURDA KAYBETTİ, İKİNCİ TURDA 10,4 MİLYON OY ARTIRDI
Brezilya'daki seçim sonucunu dikkat çekici kılan gelişmelerden biri, Lula'nın ilk turdaki yenilgisini ikinci turda tersine çevirmesi oldu. 4 Ekim'de yapılan ilk turda Flávio Bolsonaro yüzde 47,03 oy alırken Lula yüzde 45,16'da kalmıştı.
İki aday arasındaki yaklaşık 2,2 milyon oyluk fark, üç haftalık ikinci tur kampanyasının ardından Lula lehine döndü.
Sosyal medya kampanyaları, sokak gösterileri ve farklı toplumsal kesimlerin desteğiyle oylarını yaklaşık 10,4 milyon artıran Lula, rakibine 4,4 milyonun üzerinde fark attı.
Böylece Brezilya'da ilk turu ikinci sırada tamamlayan bir aday, devlet başkanlığı seçiminin ikinci turunu ilk kez kazanmış oldu.
LULA: DEMOKRASİ HER ZAMAN, FAŞİZM BİR DAHA ASLA
Seçim zaferinin ardından Sao Paulo'daki Paulista Caddesi'nde destekçilerine seslenen Lula, seçim sonucunu demokrasinin kazanımı olarak değerlendirdi. 80 yaşındaki Brezilya lideri, konuşmasında "Demokrasi her zaman, faşizm bir daha asla" ifadelerini kullandı.
Gençlere ve kadınlara teşekkür eden Lula, Brezilya tarihinde demokratik seçimlerle dört kez devlet başkanı seçilen ilk kişi olduğunu hatırlattı.
Brezilya'nın dış müdahalelere boyun eğmeyeceği mesajını da veren Lula, ülkesinin hiçbir gücün arka bahçesi olmayacağını vurguladı.
Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum da Lula'nın zaferini "Yaşasın demokrasi, Brezilya halkı kazandı" sözleriyle kutladı.
NETANYAHU BOLSONARO'YA AÇIK DESTEK VERMİŞTİ
Brezilya seçimleri, adayların İsrail ve Filistin politikaları açısından da uluslararası önem taşıyordu. Lula, İsrail'in Gazze'deki askerî operasyonlarını sert biçimde eleştirmiş, yaşananları "soykırım" olarak nitelendirmiş ve Filistin halkının bağımsız devlet kurma hakkını savunmuştu.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 5 Ekim'de yayımladığı mesajda Flavio Bolsonaro'ya ikinci turda başarı dilemiş ve seçilmesi halinde İsrail ile Brezilya arasındaki ilişkilerin yeniden güçlenmesini beklediğini açıklamıştı.
Bolsonaro ailesi ise İsrail yönetimiyle yakın ilişkileri ve Filistin meselesinde Netanyahu hükümetine verdiği destekle tanınıyor.
Brezilya'da Lula'nın yeniden seçilmesiyle ülkenin Filistin'in devlet olma hakkını destekleyen dış politika çizgisinin devam etmesinin önü açıldı.
REUTERS: TRUMP YÖNETİMİNDEN BOLSONARO AİLESİNİ İKTİDARA TAŞIMA GİRİŞİMİ
Brezilya seçimlerinin uluslararası boyutunu ortaya koyan bir başka gelişme ise Reuters'ın seçimden bir gün önce yayımladığı araştırma oldu. Reuters'ın 10 mevcut ve eski Amerikan yetkilisine dayandırdığı habere göre Trump yönetiminde görevli iki üst düzey isim, Bolsonaro ailesinin Brezilya'da yeniden iktidara gelmesini destekleyen girişimlerde bulundu.
Haberde, ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri Darren Beattie ve Ricardo Pita'nın, Bolsonaro ailesinin siyasi dönüşünü kolaylaştırmak amacıyla Brezilya'ya yönelik yaptırımların gündeme getirilmesinde rol oynadığı belirtildi.
Ancak seçim sonucu, Trump yönetimindeki bazı isimlerin desteklediği Bolsonaro ailesinin iktidara dönüş hedefinin sandıkta karşılık bulmadığını gösterdi.
ÖNCE ORBAN, SONRA VUÇİÇ: UZUN SÜRELİ İKTİDARLAR SONA ERDİ
Brezilya'daki sonuç, 2026 yılında Macaristan ve Sırbistan'da yaşanan iktidar değişiklikleriyle aynı döneme denk geldi. Macaristan'da 12 Nisan'da yapılan genel seçimlerde Peter Magyar liderliğindeki merkez sağ Tisza Partisi, Viktor Orban'ın Fidesz Partisini ağır yenilgiye uğrattı.
Böylece Trump'ın Avrupa'daki yakın siyasi müttefiklerinden biri olan Orban'ın 16 yıllık iktidarı sona erdi.
Sırbistan'da ise 25 Ekim'de yapılan erken genel seçimlerde, yaklaşık iki yıldır yolsuzluk ve otoriterleşme karşıtı protestolar düzenleyen öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi seçimleri kazandı.
Sırp İlerleme Partisinin lideri Aleksandar Vuçiç, yenilgiyi kabul ederek öğrencilerin parlamentoda mutlak çoğunluk elde ettiğini açıkladı.
Vuçiç'in açıklamasının ardından Belgrad başta olmak üzere Sırbistan'ın birçok kentinde on binlerce kişi sokaklara çıkarak sonucu kutladı.
Macaristan'da 16, Sırbistan'da 14 yıllık iktidarların sona ermesi, uzun süreli yönetimlere yönelik toplumsal tepkinin sandık sonuçlarına nasıl yansıdığını ortaya koydu.
GÖZLER TRUMP'TA: CUMHURİYETÇİLER ANKETLERDE 10 PUAN GERİDE
Orban ve Vuçiç'in seçimleri kaybetmesi, Bolsonaro ailesinin de Brezilya'da iktidara dönememesinin ardından gözler bu kez ABD'ye çevrildi.
ABD'de 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimlerine sekiz gün kala açıklanan anketler, Başkan Donald Trump'ın Cumhuriyetçi Partisi açısından güçleşen bir tabloya işaret ediyor.
Nate Silver'ın Silver Bulletin tarafından 23 Ekim'de güncellenen ulusal anket ortalamasına göre Demokrat Parti, Cumhuriyetçi Partinin 9,1 puan önünde bulunuyor. Muhtemel seçmenler esas alındığında fark 9,6 puana ulaşıyor.
19 Ekim'de yayımlanan Reuters/Ipsos anketinde ise Demokratların desteği yüzde 47, Cumhuriyetçilerin desteği yüzde 35 olarak ölçüldü. Böylece iki parti arasındaki fark 12 puana çıktı.
Aynı araştırmada Trump'ın başkanlık performansını onaylayanların oranı yüzde 31'e gerileyerek iki başkanlık döneminin en düşük seviyesine indi.
Anketler doğrudan Trump'ın aday olduğu bir seçimi değil, Temsilciler Meclisi ve Senato için yapılacak ara seçimlerde seçmenlerin parti tercihlerini ölçüyor. Ulusal oy oranları da Kongre'deki sandalye dağılımını tek başına belirlemiyor.
Bununla birlikte Cumhuriyetçilerin Kongre'nin bir veya iki kanadında çoğunluğu kaybetmesi, Trump'ın görev süresinin kalan bölümünde siyasi gündemini hayata geçirmesini zorlaştırabilir.
ÜÇ ÜLKEDE FARKLI HAREKETLER, ORTAK NOKTA SANDIK
Macaristan, Sırbistan ve Brezilya'da seçimleri kazanan hareketlerin ideolojik kimlikleri birbirinden farklı. Macaristan'da merkez sağcı Peter Magyar, Sırbistan'da üniversite öğrencilerinin öncülüğündeki geniş bir toplumsal koalisyon, Brezilya'da ise sosyalist gelenekten gelen Lula da Silva sandıkta başarıya ulaştı.
Üç seçimin ortak noktası, otoriterleşme eleştirilerinin ve dış politika tartışmalarının seçim kampanyalarında önemli yer tutması oldu.
Lula'nın zaferi, Latin Amerika'daki son dönemdeki sağa yönelişi de kesintiye uğratırken Trump yönetiminin bölgedeki siyasi ortaklık hedefleri açısından yeni bir gelişmeye işaret etti.
Şimdi 3 Kasım'daki ABD ara seçimleri, bu siyasi tablonun Washington'daki güç dengelerine de yansıyıp yansımayacağını gösterecek.
Sırbistan'da öğrenci devrimi: Orban'dan sonra Vuçiç de gitti
