DİSK-AR’ın, TÜİK’in 2026 yılı birinci çeyrek Hane halkı İşgücü Araştırması verileri üzerinden hazırladığı “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü” raporu, Türkiye’de işgücü piyasasına ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Rapora göre dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 894 bin olarak açıklanırken, geniş tanımlı işsiz sayısı 13 milyon 265 bine ulaştı. Çalışma çağındaki 66,7 milyon kişinin ise yalnızca 22,3 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda yer aldı.
ÇALIŞABİLİR NÜFUSUN YALNIZCA ÜÇTE BİRİ KAYITLI VE TAM ZAMANLI ÇALIŞIYOR
Rapora göre TÜİK’in açıkladığı resmi istihdam oranı 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 47,2 olarak hesaplandı. Ancak DİSK-AR’ın geliştirdiği “Kayıtlı ve Tam Zamanlı İstihdam (KATİ)” ölçümüne göre bu oran yüzde 33,4’te kaldı.
Kadınlarda tablo daha da ağırlaştı. Resmi kadın istihdam oranı yüzde 30,4 olurken kayıtlı ve tam zamanlı kadın istihdam oranı yüzde 19,6 olarak hesaplandı. Erkeklerde ise resmi istihdam oranı yüzde 64,3, kayıtlı ve tam zamanlı istihdam oranı yüzde 47,5 seviyesinde gerçekleşti.
DİSK-AR’ın hesaplamasına göre çalışma çağındaki 66 milyon 742 bin kişinin yalnızca 22 milyon 302 bini kayıtlı ve tam zamanlı çalışıyor. Kadınlarda 33,7 milyonluk çalışma çağındaki nüfusun sadece 6,6 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı işte yer alırken, erkeklerde bu sayı 15,7 milyon seviyesinde kaldı. Raporda bu durumun “nispeten nitelikli istihdamın düşüklüğünü ortaya koyduğu” değerlendirmesi yapıldı.
DAR VE GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK ARASINDAKİ FARK BÜYÜYOR
Raporda, dar tanımlı işsizlik ile geniş tanımlı işsizlik arasındaki farkın hızla açıldığına dikkat çekildi. TÜİK verilerine göre mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,2 olarak açıklanırken, geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 30,4 olarak hesaplandı. Böylece iki oran arasındaki fark 22,2 puana ulaştı.
DİSK-AR, geniş tanımlı işsizliğin bu kadar yüksek çıkmasının temel nedenleri arasında iş aramaktan vazgeçenler, eksik istihdam edilenler ve çalışmaya hazır olduğu halde iş bulamayanları gösterdi. Raporda, “2026 1. çeyrekte 10,3 milyonu aşkın kişi iş ararken ümidini kaybetti, iş aramayı bıraktı ya da kısmi zamanlı olup daha fazla çalışmak istediğini belirtti” denildi.
KADIN İŞSİZLİĞİ ERKEKLERDEN ÇOK DAHA YÜKSEK
Cinsiyet bazlı veriler kadınların işgücü piyasasında çok daha kırılgan bir konumda olduğunu ortaya koydu. TÜİK verilerine göre kadınlarda dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 11,1 olurken erkeklerde yüzde 6,8 olarak hesaplandı. Geniş tanımlı işsizlikte ise kadınlarda oran yüzde 39,6’ya kadar yükseldi. Erkeklerde geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 24,9 seviyesinde kaldı. Kadınlarla erkekler arasındaki fark geniş tanımlı işsizlikte 14,7 puana ulaştı.
GENÇLERDE GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK YÜZDE 36’YA ÇIKTI
Raporda genç işsizliğine ilişkin veriler de dikkat çekti. 15-24 yaş grubunda dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 15 olarak açıklanırken, geniş tanımlı genç işsizliği yüzde 36’ya yükseldi. Böylece gençlerde dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark 21 puana ulaştı.
DİSK-AR, AK Parti’nin iktidara geldiği 2002 yılının üçüncü çeyreğinde gençlerde geniş tanımlı işsizlik oranının yüzde 26,1 olduğunu, 2026’nın ilk çeyreğinde ise bu oranın yüzde 36’ya çıktığını belirtti. Raporda, “AKP döneminde gençler iş bulma ümidini kaybettiler ve iş aramaktan vazgeçtiler” değerlendirmesi yer aldı.
Türkiye’nin genç işsizliğinde Avrupa ortalamasının da üzerinde olduğu belirtildi. AB-27 ülkelerinde geniş tanımlı genç işsizliği ortalama yüzde 28,7 seviyesindeyken Türkiye’de bu oran yüzde 36 olarak hesaplandı.
GENÇ KADINLARDA GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK YÜZDE 50’Yİ AŞTI
Rapora göre genç kadınlar işgücü piyasasında en kırılgan gruplardan biri olmayı sürdürdü. 15-24 yaş arası erkeklerde geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 34,4 olarak hesaplanırken genç kadınlarda oran yüzde 50,8’e çıktı. Genç kadınlarda dar tanımlı işsizlik oranı ise yüzde 19,8 olarak açıklandı.
TÜRKİYE NEET ORANINDA AVRUPA’NIN ZİRVESİNDE
Raporda “ne eğitimde ne istihdamda” olan gençlere ilişkin veriler de yer aldı. NEET olarak tanımlanan bu grupta Türkiye’nin Avrupa ülkeleri arasında ilk sırada bulunduğu belirtildi. 2026’nın ilk çeyreği itibarıyla Türkiye’de 15-29 yaş grubundaki gençlerin yüzde 23,6’sının ne eğitimde ne istihdamda olduğu kaydedildi.
AB-27 ortalamasında NEET oranı yüzde 11 seviyesinde kalırken Türkiye’de oran bunun yaklaşık iki katına ulaştı. Raporda, Türkiye’de “her dört gençten birinin evde olduğu” değerlendirmesi yapıldı.
