Türkiye genelinde sonbaharın soğuk rüzgarlarına alışmaya başlarken, halk arasında "pastırma yazı" olarak bilinen kısa süreli sıcak hava dalgası için geri sayım başladı. Yurt genelinde yaklaşık 10 gün boyunca etkili olması beklenen bu ılık dönem, kış soğukları tam anlamıyla bastırmadan önce açık havanın tadını çıkarmak isteyenlere son bir fırsat sunuyor.
PASTIRMA YAZI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Meteoroloji kaynaklarının güncel tahminlerine göre, kış öncesi son ılık günler 25 Ekim ile 15 Kasım veya 1 ile 10 Kasım tarihleri arasındaki periyotta yaşanacak. Bu süreçte hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerine çıkması ve gündüz saatlerinde belirgin bir ısınma yaşanması bekleniyor.
GÜNEŞE ALDANIP HASTA OLMAYIN
Gündüzleri güneşli ve ılık geçecek bu dönemin en büyük tehlikesi ise geceleri saklı. Meteorologlar, gündüz saatlerindeki sıcak havanın aldatıcı olabileceğine dikkat çekerek, gece mevsim gereği ayazın etkisini göstereceğini belirtiyor. Gündüz bulut örtüsünün olmaması nedeniyle doğrudan yeryüzünü ısıtan güneş ışınları, gece yerini "radyasyonel soğuma" adı verilen hızlı bir ısı kaybına bırakıyor.
Bu bilimsel olay nedeniyle gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı 15-20 dereceye kadar fırlayabiliyor. Uzmanlar, bağışıklık sistemini zorlayan bu ani ısı değişimlerinin üst solunum yolu rahatsızlıklarını anında tetikleyebileceği konusunda vatandaşları tedbirli olmaya çağırıyor.
NEDEN PASTIRMA YAZI DENİLİYOR?
Yüzlerce yıldır bilinen bu dönemin "pastırma sıcakları" olarak anılmasının arkasında mutfak kültürümüzün önemli bir geleneği yatıyor. Geleneksel pastırma üretiminde etlerin gündüz güneşinde kuruması, gece ayazında ise sertleşmesi gerekiyor. Gündüzleri ılık, geceleri ise oldukça soğuk geçen bu 10 günlük iklim dengesi, tarih boyunca pastırma imalatı için en ideal şartları oluşturduğundan bu özel döneme ismini vermiştir.
PASTIRMA SICAKLARI NASIL OLUŞUYOR?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) verilerine göre bu durum, kutupsal kökenli alçak basınç merkezlerinin geri çekilip yerini yüksek basınç merkezine (antisisklon) bırakmasıyla oluşuyor. Yüksek basınç alanlarında havanın aşağı yönlü hareket etmesi bulut oluşumunu engelleyerek gökyüzünün tamamen açık kalmasını sağlıyor. Bu dönemde rüzgarın da zayıf esmesi sebebiyle, özellikle sabah ve gece saatlerinde yer yer yoğun pus ve sis olayları gözlemleniyor.
TÜRKİYE'DE SOĞUKLAR NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Açık ve güneşli geçecek olan 10 günlük bu pastırma sıcaklıkları periyodunun tamamlanmasının ardından, kasım ayının ortalarından itibaren Türkiye genelinde kış şartlarının çok daha belirgin ve sert bir şekilde hissedilmeye başlanması bekleniyor.
PASTIRMA SICAKLARINDA NE GİYMELİ?
Gündüz saatlerinde termometrelerin ani yükselişi ve güneşli hava, vatandaşları yaz aylarından kalma ince giysiler giymeye teşvik edebiliyor. Ancak uzmanlar, gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkının 20 dereceye kadar çıkabildiği bu dönemde kat kat (soğan zarı) giyinmenin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Gündüz terletmeyen hafif kıyafetler tercih edilirken, akşam güneşin batmasıyla birlikte aniden bastıran sert ayaza karşı mutlaka kalın mont ve hırka gibi koruyucu giysiler bulundurulması gerekiyor.
PASTIRMA SICAKLARI HANGİ AYDA OLUYOR?
Arama motorlarında en çok merak edilen konuların başında bu dönemin takvimi geliyor. Halk arasında "pastırma yazı" olarak bilinen bu ılık hava dalgası, coğrafi konuma ve iklim şartlarına bağlı olarak genellikle ekim ayının son haftası ile kasım ayının ortaları arasında yaşanır. Meteorolojik kayıtlara göre bu dönemin süresi ortalama 5 ila 10 gün arasında değişir. Kış mevsiminin sert yüzünü göstermesinden hemen önce yaşanan bu son güneşli ve sakin günler, doğanın ve insanların kışa hazırlık yapması için adeta mini bir mola niteliği taşır.
