Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından paylaşılan 2026 Haziran ayı verileri, istihdam piyasasında yayımlanan açık pozisyonlar ile fiili işe alımlar arasındaki makasın giderek açıldığını belgeliyor.
İş gücü piyasasında açık iş sayısının hızla yükselmesine karşın işe yerleştirme oranlarının gerilemesi, arka planında gerçek bir istihdam niyeti barındırmayan 'hayalet ilan' tartışmasını yeniden gündemin merkezine taşıyor.
İş arayanların tepkisini çeken bu tabloya karşı dünya genelinde şeffaflık kuralları ve cezai yaptırımlar devreye giriyor.
İŞE YERLEŞTİRME YÜZDE 7,9 DÜŞERKEN AÇIK İLANLAR YÜZDE 16,7 ARTTI
Açıklanan resmi verilere göre 2026 Haziran ayında açık iş sayısı 242 bin 819 seviyesine ulaşarak bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 16,7 oranında artış gösteriyor.
Buna karşılık aynı ay içinde gerçekleştirilen işe yerleştirme sayısı 134 bin 374 seviyesinde kalıyor ve yıllık bazda yüzde 7,9 oranında geriliyor.
İlan sayıları ile fiili işe alımlar arasında oluşan bu zıt tablo, istihdam piyasasının yalnızca yayımlanan ilan grafikleri üzerinden okunamayacağını kanıtlıyor.
Patrona sadece 'yoruldum' diye mesaj attı, hayatının şokunu yaşadı
HER 10 İLANDAN SADECE 4'Ü GERÇEK BİR İSTİHDAMLA SONUÇLANIYOR
Baruch College araştırmacılarının Glassdoor verileri üzerinden yürüttüğü kapsamlı analiz, piyasadaki iş ilanlarının yüzde 21'e varan kısmının gerçek bir işe alım sürecine dayanmayan hayalet ilan niteliği taşıdığını ortaya koyuyor.
Söz konusu yanıltıcı ilanların özellikle büyük ölçekli şirketlerde daha sık görüldüğü vurgulanıyor.
Columbia Law Review tarafından paylaşılan araştırma verileri ise 2019 yılında yayımlanan her 10 iş ilanından yaklaşık 8 tanesi işe alımla tamamlanırken, günümüzde bu oranın yaklaşık 4 seviyesine kadar indiğini belgeliyor.
ŞİRKETLER AÇIK KADRO OLMADAN ADAY HAVUZU İÇİN CV TOPLUYOR
Şirketlerin halihazırda boş bir kadro bulunmamasına rağmen bu yönteme yönelmesinin temelinde; ileride doğabilecek pozisyonlar için aday havuzu oluşturmak, gelecekteki gereksinimler doğrultusunda CV toplamak ve piyasadaki yetenekleri izleme arzusu yer alıyor.
İş arayan bireyler açısından bakıldığında bu durum, ciddi bir vakit kaybına yol açarken iş gücü piyasasına yönelik gerçek dışı bir algı oluşturuyor.
Personelin üçte biri daha sabah masaya oturmadan tamamen tükeniyor
KANADA VE NEW YORK'TA ŞEFFAFLIK VE 2 BİN 500 DOLAR CEZA GELDİ
İş gücü piyasasını bozan bu uygulamalara karşı bazı ülkeler bağlayıcı adımlar atıyor.
Kanada'nın Ontario eyaletinde 2026 Ocak ayında yürürlüğe giren düzenleme ile iş verenlerin, ilanın fiilen açık bir kadro için mi yoksa yalnızca aday havuzu oluşturmak gayesiyle mi açıldığını açıkça belirtmesi zorunlu tutuluyor.
Düzenleme kapsamında ücret bilgisinin paylaşılması, süreçte yapay zeka teknolojileri kullanılıyorsa bunun adaya bildirilmesi ve mülakata giren kişilere en geç 45 gün içinde net dönüş yapılması gerekiyor.
New York Senatosu'ndan geçen yasa tasarısı da benzer şekilde işe alım takvimini veya yalnızca gelecekteki pozisyonlar için veri toplandığını gizleyen iş verenlere ihlal başına 2 bin 500 dolardan başlayan para cezaları getiriyor.
FRANSA'DA GERÇEK DIŞI İLANLARA 1 YIL HAPİS VE AĞIR PARA CEZASI
Avrupa Birliği (AB) genelinde hayalet ilanları doğrudan hedefleyen ortak bir çerçeve henüz bulunmuyor.
Ancak Fransa'da uygulanan iş kanunu, bir pozisyonun gerçekte var olup olmadığı veya halen açık bulunup bulunmadığı hakkında gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı bilgi sunan iş ilanlarını tamamen yasaklıyor.
Bu kuralları çiğneyerek sahte ilan yayımlayan iş verenler, bir yıla kadar hapis cezası ve 37 bin 500 euroya varan adli para cezası yaptırımıyla karşı karşıya kalıyor.
Küresel rapor, acı gerçeği yüzümüze vurdu: Türkiye; Bangladeş ve Nijerya seviyesinde
UZMANLARDAN UYARI: GÜVEN BİR KEZ SARSILIRSA İNANDIRICILIK BİTER
İnsan kaynakları danışmanlık kuruluşu Gilda&Partners Consulting Kurucu Ortağı Jilda Bal, ilan sayısındaki artışın tek başına ekonomik toparlanma işareti sayılamayacağını ifade ediyor.
Türkiye'deki iş gücü dinamiklerine değinerek şunları söyledi:
"Türkiye'de işgücü piyasasına ilişkin tartışmalar uzun süredir yetkinlik uyumsuzluğu ekseninde şekilleniyor.
Ancak veriler, sorunun yetkinlik uyumsuzluğunun ötesine uzandığına işaret ediyor.
Yayımlanan her ilanın arkasında gerçek bir işe alım niyeti olmayabiliyor.
Başvurusuna yanıt alamayan aday bu deneyimi kurumun kendisiyle ilişkilendiriyor.
Güven bir kez sarsıldığında şirketin gerçek ilanları da inandırıcılığını kaybediyor."
MEVZUATI BEKLEMEDEN DOLAN KADROLARI KAPATMAK ŞART
Türkiye'de hayalet ilanlara dönük özel bir yasal mevzuatın henüz bulunmadığını hatırlatan Jilda Bal, kurumlara şu çağrıyı yaptı:
"Böyle bir düzenlemenin hayata geçirilmesi, işverenlerin ilanlarında pozisyonun gerçekten açık olup olmadığını belirtmesini, dolan pozisyonları zamanında yayından kaldırmasını ve adayları bilgilendirmesini sağlayabilir.
Bu adımlar ilan verilerinin işgücü piyasasını daha doğru yansıtmasına katkıda bulunurken işe alım süreçlerinde şeffaflığı güçlendirecektir.
Ancak işverenlerin gerekli adımları mevzuatı beklemeden atması önem taşıyor.
İşe alımı gerçekleşen pozisyonların ilanlarını kapatmak, gerçek olmayan ilanları yayından kaldırmak ve sürece giren her adaya makul sürede dönüş yapmak güçlü birer işveren markası yatırımıdır."
