İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışma, İstanbul’da ocak ayındaki hava kalitesinde dikkat çekici bir iyileşmeye işaret etti. İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Hüseyin Toros tarafından yapılan analizde, 2025 ve 2026’nın ocak aylarına ait partikül madde (PM10) verileri karşılaştırıldı.
Çalışmada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi hava kalitesi ölçüm istasyonlarının kayıtları esas alındı. Buna göre 2026 Ocak ayında 24 istasyonda ölçülen ortalama PM10 değeri metreküp başına 26,5 mikrogram oldu. Aynı değer 2025 Ocak ayında 41,5 mikrogram olarak kaydedilmişti. Böylece partikül madde kaynaklı hava kirliliği bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 36 azaldı.
EN YÜKSEK VE EN DÜŞÜK DEĞERLER
Ocak 2026’da en yüksek partikül madde ölçümü metreküp başına 46,4 mikrogramla “Kağıthane 1” istasyonunda gerçekleşti. Bu istasyonu 44 mikrogramla “Tuzla” ve 39,8 mikrogramla “Sancaktepe” izledi.
En düşük değer ise 8,4 mikrogramla “Sultangazi 1” istasyonunda ölçüldü. “Büyükada” istasyonunda 11,8 mikrogram, “Sarıyer” istasyonunda ise 15 mikrogramlık değerler kayda geçti.
Kent genelinde 21 istasyonda hava kirliliği azalırken, 2 istasyonda artış görüldü, 1 istasyonda ise değişim yaşanmadı. En dikkat çekici düşüş yüzde 83 ile “Sultangazi 1” istasyonunda gerçekleşti. Onu yüzde 53 ile “Kadıköy” ve yüzde 52 ile “Bağcılar” takip etti. Artış görülen istasyonlar ise yüzde 35 ile “Yenibosna” ve yüzde 25 ile “Arnavutköy” oldu.
“FOSİL YAKIT KULLANIMIYLA ATMOSFERE BOL MİKTARDA KİRLETİCİ SALIYORUZ”
Çalışmayı değerlendiren Prof. Dr. Hüseyin Toros, hava kalitesinin küresel ölçekte en önemli sorunlardan biri olduğunu belirterek, solunan havanın insan sağlığını doğrudan etkilediğini vurguladı. Toros, kaliteli hava solunmamasının hastalık maliyetlerini artırdığını ve iş gücü kaybına yol açtığını ifade etti.
Son 100-150 yılda fosil yakıt kullanımının ciddi biçimde arttığına dikkat çeken Toros, “Yer altında milyonlarca yıldır birikmiş olan enerji kaynağını yakarak enerji elde ediyoruz ama bu esnada farkına vararak veya varmadan atmosfere bol miktarda kirletici salıyoruz.” dedi.
Şehirlerde en önemli kirletici kaynağın motorlu araçlar olduğunu belirten Toros, İstanbul’da araç sayısının yaklaşık 6 milyon seviyesinde bulunduğunu, yoğun trafik ve dur-kalkların hem yanma kaynaklı emisyonları hem de fren ve lastik kaynaklı partikülleri artırdığını kaydetti.
Hava kalitesine ilişkin farkındalığın artırılması gerektiğini ifade eden Toros, bunun için düzenli ölçüm yapılmasının ve verilerin kamuoyuyla paylaşılmasının önemine işaret etti. İstanbul genelinde 37 noktada sürekli ölçüm yapıldığını, bu verilere dijital ortamda erişilebildiğini aktardı.
“HAVA KALİTESİNDEKİ İYİLEŞMENİN EN ÖNEMLİ SEBEBİ METEOROLOJİK FAKTÖRLER”
İTÜ olarak her ay hava kalitesini analiz ettiklerini belirten Toros, geçen yılın ocak ayı, bu yılın ocak ayı ve bir önceki aralık ayını karşılaştırdıklarını söyledi. Kalite kontrol sürecinin ardından 37 istasyonun 24’ünde veri yeterliliğinin yüzde 75’in üzerinde olduğunu tespit ettiklerini belirtti.
Toros, “Geçen yıl ocak ayında İstanbul genelindeki toz değerlerinin ortalaması 41,5 mikrogram. Geçtiğimiz aralık ayında 35,9, bu yıl ocak ayında ise 26,5 mikrogram değerlerine ulaşıldı. Geçen yılın ocak ayına göre bu yılın ocak ayında yüzde 36 iyileşme, aralık ayına göre ise yüzde 26 iyileşme olduğunu görüyoruz.” dedi.
Emisyon kaynaklarında geçen yıla kıyasla belirgin bir değişiklik gözlemlenmediğini dile getiren Toros, okulların her iki dönemde de yarıyıl tatiline girdiğini ve sanayi faaliyetlerinin sürdüğünü ifade etti. Toros, “Hava kalitesindeki iyileşmenin en önemli sebebi meteorolojik faktörler. Geçen yıla göre bu yılın ocak ayı daha yağışlı geçti.” değerlendirmesini yaptı.
Yağışlı ve rüzgarlı havalarda kirleticilerin dağıldığını belirten Toros, hava kalitesinin korunması için bireysel davranış değişikliğinin de önemli olduğunu sözlerine ekledi.
