Türkiye, Avrupa Birliği'ne vizesiz seyahat için yıllardır devam eden süreci yeniden hızlandırmaya hazırlanıyor. Hükümet, geriye kalan altı kriterin tamamlanması amacıyla ilgili bakanlıklar arasında çalışma başlatırken, kriterlerin karşılanmasının Türk vatandaşları için vize muafiyetini doğrudan başlatıp başlatmayacağı merak konusu.
Kısa cevap ise hayır. Türkiye'nin kalan şartları yerine getirmesi, AB'ye vizesiz seyahatin aynı anda başlayacağı anlamına gelmiyor.
SÜREÇ 13 YIL ÖNCE BAŞLADI
Türkiye ile AB arasındaki Vize Serbestisi Diyaloğu, 16 Aralık 2013'te başlatıldı. Sürecin temelini, Türkiye'nin yerine getirmesi beklenen 72 kriterden oluşan Vize Serbestisi Yol Haritası oluşturuyor.
Türkiye, yol haritasındaki kriterlerin büyük bölümünü kısa sürede tamamladı. AB Komisyonu'nun 2016 tarihli değerlendirmesinde 72 kriterin 65'inin karşılandığı belirtildi.
2018'de pasaportların AB ve Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı standartlarına uygun hale getirilmesine ilişkin şartın da tamamlanmasıyla geriye yalnızca 6 kriter kaldı.
Ancak bu altı başlıkta geçen yıllara rağmen AB'nin yeterli gördüğü ilerleme sağlanamadı.
TÜRKİYE'NİN ÖNÜNDE HANGİ 6 KRİTER BULUNUYOR?
Güven Özalp’ın BBC Türkçe’de yer alan haberine göre, Türkiye'nin tamamlaması beklenen başlıklar arasında terörle mücadele mevzuatından kişisel verilerin korunmasına, Europol'le işbirliğinden yolsuzlukla mücadele standartlarına kadar farklı alanlar bulunuyor.
Öne çıkan kriterler şöyle:
• Terörle mücadele mevzuatının AB standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi,
• Europol ile operasyonel işbirliği anlaşmasının yapılması ve uygulanması,
• Avrupa Konseyi'nin yolsuzlukla mücadele kuruluşu GRECO'nun tavsiyelerinin hayata geçirilmesi,
• Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın AB standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi,
• Suçla mücadelede AB üyesi tüm ülkelerle işbirliği yapılması,
• Geri Kabul Anlaşması'nın tüm unsurlarıyla uygulanması.
Özellikle terörle mücadele yasası uzun süredir sürecin en tartışmalı başlıklarından biri. AB, mevcut düzenlemelerin kapsamının geniş olduğunu ve daha belirgin değişikliklere ihtiyaç bulunduğunu savunuyor.
ALTI KRİTER TAMAMLANINCA NE OLACAK?
Buradaki en önemli nokta, Türkiye'nin kriterleri yerine getirmesinin sürecin yalnızca bir aşaması olması.
Türkiye'nin ilgili şartları karşıladığını değerlendirecek kurum AB Komisyonu. Komisyon, kriterlerin hem Vize Serbestisi Yol Haritası'na uygun biçimde hem de AB'nin beklentilerini karşılayacak şekilde uygulandığı kanaatine varırsa olumlu görüş hazırlayabilecek.
Ancak Komisyon'un olumlu değerlendirmesi tek başına yeterli değil.
SON SÖZ AB PARLAMENTOSU VE KONSEYİ'NİN
Komisyonun olumlu görüşünün ardından süreç Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'nin onayına sunulacak.
Her iki kurumun da gerekli onayı vermesi gerekiyor. Bu aşamanın tamamlanmasının ardından Türkiye'nin vize uygulanan ülkeler listesinden çıkarılarak vize muafiyeti uygulanan ülkelerin bulunduğu listeye alınması için AB mevzuatında değişiklik yapılacak.
Dolayısıyla Türkiye açısından süreç, “6 kriter tamamlandı ve ertesi gün vizeler kalktı” şeklinde işlemeyecek.
Türkiye'den vize serbestisi için yeni adım: 6 kriter için çalışma başladı
AB'DEN TÜRKİYE'YE MESAJ: SÖZDEN EYLEME GEÇİLMELİ
AB tarafı, Türkiye'nin vize serbestisini uzun süredir öncelikli bir konu olarak gördüğünün farkında olduğunu belirtiyor. Ancak Brüksel'in yaklaşımında temel değişiklik bulunmuyor: İlerleme sağlanabilmesi için kalan kriterlerde somut adımlar atılması gerekiyor.
AB yetkilileri, Türkiye ile çalışmaya ve kriterlerin yerine getirilmesi konusunda teknik destek vermeye hazır olduklarını vurgularken, artık açıklamalardan çok uygulamaya geçilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
72 KRİTER YENİDEN DEĞİŞTİRİLECEK Mİ?
Diyaloğun başlamasının üzerinden 13 yıl geçmesi, kriterlerin güncellenip güncellenmeyeceği tartışmasını da beraberinde getiriyor.
AB tarafında mevcut 72 kriterin baştan sona yeniden yazılması beklenmiyor. Bunun yerine teknik açıdan gerekli görülen bazı noktaların günün koşullarına göre uyarlanabileceği belirtiliyor.
TÜRKİYE İÇİN EN KRİTİK AŞAMA SİYASİ ONAY
Türkiye'nin teknik kriterleri tamamlaması önemli bir eşik olsa da sürecin en zor bölümünün siyasi onay aşaması olabileceği değerlendiriliyor.
Çünkü AB Komisyonu'nun olumlu görüşü sonrasında karar Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'ne kalacak. Bu iki kurumun onay vermesiyle birlikte gerekli mevzuat değişikliği yapılacak ve Türk vatandaşları açısından vize muafiyeti uygulaması başlayabilecek.
AB şu anda 61 ülkeye vize serbestisi uyguluyor. Türkiye ise vize serbestisinden yararlanmayan aday ülke konumunda bulunuyor.
