Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki teklif ve kabul sürecini AA Analiz için kaleme aldı.
Uçum, kanuna verilen desteği son 40 yıllık yasama faaliyetleriyle karşılaştırarak, hem teklif aşamasında hem de Genel Kurul oylamasında ulaşılan siyasi desteğin olağan kanunlar açısından tarihi nitelikte olduğunu ileri sürdü.
TEKLİFE 367 MİLLETVEKİLİNDEN İMZA
Uçum’un aktardığına göre, kanun teklifi 5 Ağustos 2026’da TBMM Başkanlığı’na sunuldu.
Teklifte 8 partiden 364 milletvekili ile 3 bağımsız milletvekilinin imzası yer aldı. Toplam 367 imzanın 356’sı teklif verilirken, 11’i ise aynı gün katılma yoluyla eklendi.
Uçum, teklife imza veren sekiz partinin toplam milletvekili sayısının 451’e ulaştığını belirterek, bunun Meclis üye tam sayısının dörtte üçünden fazlasını temsil ettiğine dikkat çekti.
“SON 40 YILDA BU GENİŞLİKTE BAŞKA BİR TEKLİF YOK”
Mehmet Uçum, 1987’den bu yana yüksek sayıda milletvekili imzasıyla verilen kanun tekliflerini de karşılaştırdı.
Uçum’a göre, bu dönemde 200 ile 356 arasında imza alan 11 teklif bulunuyor. Bunların 10’unu anayasa değişikliği teklifleri, birini ise 1960 darbesi mağdurlarına ilişkin düzenleme oluşturuyor.
Uçum, 2007 yılında cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine yönelik anayasa değişikliği teklifinin 356 milletvekilinin imzasıyla sunulduğunu hatırlatarak, bu desteğin yalnızca AK Parti milletvekillerinden geldiğine işaret etti.
Uçum, son düzenlemenin ise hem imza sayısı hem de destek veren siyasi partilerin çeşitliliği bakımından farklılaştığını savundu.
UÇUM: OLAĞAN KANUNLAR ARASINDA İLK SIRADA
Meclis’in farklı dönemlerdeki milletvekili sayıları üzerinden oransal bir karşılaştırma da yapan Uçum, 1995’teki anayasa değişikliği teklifinin 450 üyeli Meclis’te 301 imzayla ilk sırada, 2007’deki anayasa değişikliğinin ise 550 üyeli Meclis’te 356 imzayla ikinci sırada bulunduğunu kaydetti.
Söz konusu kanunun 600 üyeli Meclis’te 367 milletvekilinin desteğine ulaştığını belirten Uçum, ilk iki düzenlemenin anayasa değişikliği olduğuna dikkat çekti.
Uçum bu nedenle, mevcut düzenlemenin anayasa değişikliği niteliği taşımayan kanunlar arasında sayısal, oransal ve siyasi temsil çeşitliliği açısından en yüksek teklif desteğine sahip olduğunu savundu.
GENEL KURULDA 467 KABUL OYU
Uçum’un yazısında kanunun Genel Kurul’daki kabul sürecine de geniş yer verildi.
Meclis Başkanı ve Genel Kurul’u yöneten Başkanvekilinin oy kullanamaması nedeniyle 590 milletvekilinin oy kullanma hakkına sahip olduğunu belirten Uçum, bunlardan 29’unun görüşmelere katılmadığını aktardı.
561 milletvekilinin katıldığı oylamada kanun 467 oyla kabul edildi.
Uçum; AK Parti, MHP, DEM Parti, CHP ve Yeni Yol Partisi’nin de aralarında bulunduğu 12 partiden milletvekillerinin büyük çoğunlukla kabul oyu kullandığını belirtti.
Bağımsız milletvekillerinden yedisinin de düzenlemeye destek verdiğini kaydetti.
“YÜZDE 92’Yİ AŞAN TEMSİL GÜCÜ DESTEK VERDİ”
Uçum, kabul yönünde oy kullanan milletvekillerinin mensup olduğu 12 partinin Meclis’te toplam 548 milletvekiline sahip olduğunu belirterek şöyle değerlendirdi:
“Partiler ve bağımsızlar açısından bakıldığında Meclis üye tam sayısının yüzde 92’sini aşan bir temsil gücünün partiler ve bağımsızlar olarak kanunun kabulüne destek verdiği görülüyor.”
Uçum, çok partili hayata geçildikten sonra anayasa değişiklikleri dışında bu kadar geniş siyasi yelpazenin desteğiyle kabul edilmiş başka bir olağan kanun tespit edilemediğini öne sürdü.
RET OYLARINI “REAKSİYONER” VE “AKSİYONER” DİYE AYIRDI
Kanuna verilen 87 ret oyunu da değerlendiren Uçum, bunların 54’ünün Yeni Parti milletvekillerinden geldiğini belirtti.
Parti yöneticilerinin kanuna destek açıklamaları yaptığını hatırlatan Uçum, bu oyları ayrı bir siyasi blok olarak değerlendirmedi ve “reaksiyoner oylar” olarak nitelendirdi.
Uçum, CHP’den gelen iki ret oyunu da aynı kategoride değerlendirerek, bunlar çıkarıldığında kanuna “aksiyoner” şekilde karşı çıkan milletvekili sayısının 31 olduğunu savundu.
Bu rakamın TBMM üye tam sayısının yaklaşık yüzde 5’ine karşılık geldiğini belirten Uçum, şu değerlendirmeyi yaptı:
“TBMM’nin kolektif iradesinin neredeyse bütünsel olarak Terörsüz Türkiye’ye geçiş sürecinin ve 7595 sayılı Kanun’un lehine oluştuğu tereddütsüz söylenebilir.”
467 OYU TARİHSEL VERİLERLE KARŞILAŞTIRDI
Uçum, kanunun aldığı 467 kabul oyunu geçmiş anayasa değişiklikleriyle de karşılaştırdı.
1987-2017 döneminde en yüksek oyla kabul edilen 11 kanunun tamamının anayasa değişikliklerine ilişkin olduğunu belirten Uçum, en yüksek kabul sayısının 474 oyla 2001 anayasa değişikliğinde görüldüğünü kaydetti.
Uçum’a göre söz konusu kanun, 467 kabul oyuyla sayısal olarak ikinci sırada bulunuyor.
Ancak kanunun anayasa değişikliği değil olağan kanun niteliğinde olduğunu vurgulayan Uçum, bu açıdan bakıldığında düzenlemenin Meclis tarihinde sayısal, oransal ve siyasi temsil çeşitliliği bakımından en yüksek kabul desteğine ulaşan olağan kanun olduğunu savundu.
“BÜYÜK TÜRKİYE MUTABAKATI’NIN İLANI OLDU”
Uçum, Genel Kurul’da ortaya çıkan sonucun yalnızca “Terörsüz Türkiye” sürecine destek anlamına gelmediğini, demokratik siyaset açısından da yeni bir perspektif oluşturduğunu belirtti.
Uçum şu ifadeleri kullandı:
“Kabule ilişkin bu yüksek sonuç sadece sistematik terörün tasfiye sürecinin ve yol haritasının büyük mutabakatla tescili değildir. Bu sonuç aynı zamanda Türkiye’nin geleceği için demokratik siyaset ve TBMM iradesi açısından büyük bir umut perspektifi de ortaya koydu. Bir anlamda ‘Büyük Türkiye Mutabakatı’nın ilanı oldu.”
“MECLİS TARİHİNDE MUHTEŞEM SAYFALAR”
Komisyonun kuruluşundan kanunun kabulüne kadar geçen bütün süreci değerlendiren Uçum, TBMM Başkanı, Cumhur İttifakı grup yöneticileri, düzenlemeye destek veren diğer partilerin yöneticileri ve milletvekillerinin “tarihsel sorumluluk” üstlendiğini ifade etti.
Uçum yazısını şu sözlerle tamamladı:
“Görüldüğü üzere TBMM’nin 28. Dönemi güçlü pratikler ortaya koyuyor ve daha güçlü hamleler yapacağı umudunu da artırıyor. Türk milletine layık ve sadık olan tüm milletvekillerimizle ne kadar gurur duyulsa azdır.”
