İnsan kanı her ne kadar kırmızı renkte olsa da, biyolojik yapısı herkeste aynı değil. A, B, AB ve 0 olarak bilinen dört ana kan grubu, tesadüfen ortaya çıkmadı. Bilim insanlarına göre bu farklılık, insanlığın binlerce yıllık hastalıklarla verdiği mücadelenin genlerimize bıraktığı kalıcı bir miras.
Mikroskop altında incelendiğinde, her bireyin kanında insanlık tarihinin en eski biyolojik izlerinden birinin saklı olduğu görülüyor. “Neden farklı kan gruplarına sahibiz?” sorusunun yanıtı, atalarımızın hayatta kalma mücadelesinde gizli.
KAN GRUPLARININ KEŞFİ NASIL GERÇEKLEŞTİ?
Modern tıbbın gelişmesinden önce kan nakilleri büyük bir risk taşıyordu. Bazı hastalar iyileşirken, bazıları nedeni anlaşılamayan tepkiler nedeniyle hayatını kaybediyordu. Bu gizem, 20. yüzyılın başında çözüldü.
1900 yılında Avusturyalı bilim insanı Karl Landsteiner, insanların kanlarının neden her zaman birbiriyle uyumlu olmadığını araştırdı. Çalışmaları sonucunda, kırmızı kan hücrelerinin yüzeyinde farklı moleküler yapılar bulunduğunu keşfetti. Bugün bu yapılara antijen adı veriliyor.
Bu keşifle birlikte A, B, AB ve 0 kan grupları tanımlandı ve kan nakilleri güvenli hale geldi. Landsteiner, bu çalışması sayesinde 1930 yılında Nobel Ödülü’ne layık görüldü.
NEDEN SADECE DÖRT KAN GRUBU VAR?
Bilim insanlarına göre kan gruplarının sınırlı sayıda olmasının temel nedeni evrimsel hayatta kalma stratejileri. İnsanlık tarihi boyunca sıtma, veba ve çeşitli salgın hastalıklar büyük tehdit oluşturdu. Bu hastalıkların bir kısmı, kırmızı kan hücrelerinin üzerindeki antijenlere tutunarak vücuda girdi.
Farklı kan gruplarının varlığı, tek bir hastalığın tüm insanlığı yok etmesini engelledi. Böylece kan grubu çeşitliliği, insan türü için biyolojik bir kalkan görevi gördü.
0 KAN GRUBU VE HASTALIKLARA DİRENÇ
Araştırmalar, 0 kan grubunun sıtmaya karşı daha dirençli olduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle sıtmanın yaygın olduğu Afrika gibi bölgelerde 0 kan grubunun daha sık görülmesi dikkat çekiyor. Uzmanlara göre bu durum, evrimsel sürecin doğal bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
0 kan grubunun yaygınlığı, insanlığın hastalıklara karşı verdiği mücadelenin genetik bir kaydı niteliğinde kabul ediliyor.
KAN GRUPLARI NASIL BELİRLENİYOR?
Kan gruplarını belirleyen temel faktör, kırmızı kan hücrelerinin yüzeyindeki şeker yapılı antijenlerdir. Buna göre:
- A kan grubunda A antijeni
- B kan grubunda B antijeni
- AB kan grubunda A ve B antijenleri
- 0 kan grubunda ise antijen bulunmaz
Bağışıklık sistemi, kendisine ait olmayan antijenleri tehdit olarak algılar ve savunma mekanizmasını devreye sokar. Bu nedenle 0 kan grubu genel verici, AB kan grubu ise genel alıcı olarak bilinir.
KAN GRUPLARI İNSANLIK TARİHİNİN SESSİZ TANIKLARI
Bilim insanlarına göre kan grupları, insanlığın salgın hastalıklar karşısında verdiği mücadelenin sessiz tanıklarıdır. Bugün yalnızca dört ana kan grubunun bulunması, milyonlarca yıllık evrimsel sürecin bir sonucu olarak kabul ediliyor.
