Sultan Alparslan’ın 1064 yılındaki fethiyle Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin kapılarını açan Ani Ören Yeri’nde yürütülen arkeolojik kazılardan heyecan verici bir haber geldi. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2021 yılından bu yana Selçuklu Mezarlığı’nda sürdürülen kazı çalışmalarında, bir Selçuklu kümbetine ait olduğu değerlendirilen bezemeli bir taş bulundu.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, manevi değeri yüksek bu keşfi Mevlid Kandili dolayısıyla sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla kamuoyuna duyurdu.
MEVLİD KANDİLİ’NDE ANLAMLI DUYURU
Bakan Ersoy, paylaşımında ecdadın Peygamber sevgisine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Mevlid Kandili’nin manevi iklimini yaşadığımız bu mübarek gecede, Sultan Alparslan’ın 1064’teki fethiyle Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin kapısını aralayan Ani’de eşsiz bir eseri gün yüzüne çıkardık. 2021 yılından bu yana kazı çalışmalarını sürdürdüğümüz Selçuklu Mezarlığı’nda, üzerinde kûfi hatla ‘Hz. Muhammed’ isminin altı kez tekrarlandığı bezemeli bir taş bulduk. Bir Selçuklu kümbetine ait olduğu değerlendirilen bu eser, ecdadımızın Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’e (SAV) duyduğu derin muhabbetin asırlardır taşta yaşayan nişanesidir."
KÛFİ HAT VE SEKİZ KÖŞELİ YILDIZ BEZEMESİ
Arkeolojik incelemelere göre 51 x 21 santimetre ölçülerindeki taş parça, ince bir kabartma tekniğiyle işlenmiş. Eserin merkezinde Selçuklu sanatının simgelerinden olan sekiz köşeli bir yıldız motifi yer alıyor. Yıldızın etrafını saran yazı kuşağında ise kûfi yazı stiliyle altı kez "Hz. Muhammed" ismi tekrarlanıyor. Eserin günümüze yalnızca yarısının ulaşması nedeniyle, mevcut parça üzerinde bu isimlerden üçü net bir şekilde okunabiliyor.
ANADOLU SELÇUKLU SANATININ ORTAK İMZASI
Ani'de bulunan bu özel taş, Anadolu Selçuklu mimarisinin geniş coğrafyadaki estetik ve form birliğini de bir kez daha gözler önüne seriyor. Benzer kûfi hat ve geometriye sahip süsleme düzenlerine Anadolu'nun farklı köşelerindeki şu anıtsal yapılarda da rastlanıyor:
Tercan Mama Hatun Kümbeti (1191)
Malatya Ulu Camii (1224)
Beyşehir Eşrefoğlu Camii
Konya Tahir ile Zühre Mescidi
Bu durum, Ani'deki buluntunun münferit bir örnek olmadığını, dönemin Anadolu Selçuklu mimarlık ve taş işçiliği ekolünün olgun bir tezahürü olduğunu kanıtlıyor.
ANADOLU’DAKİ İLK TÜRK-İSLAM MEZARLIĞI
Kars sınırları içerisinde yer alan Ani, sadece ilk fetih camisi ve ilk mescidi barındırmakla kalmıyor; yapılan son tespitlerle birlikte Anadolu’daki ilk Türk-İslam mezarlığı ve ilk Türk şehitliği olma unvanını da taşıyor.
Son bulunan bu mimari parça; Ani’nin Türk-İslam kimliğini, 11. ve 12. yüzyıl Anadolu'sunun inanç dünyasını ve Selçuklu mezarlık kültürünü somut bir belge olarak günümüze taşıyor.
