Avrupa Merkez Bankası (ECB), 23 Temmuz’da yaptığı resmi açıklamayla Euro banknotlarının yeni tasarımları için hazırlanan kısa listeyi kamuoyuna duyurdu. ‘Avrupa Kültürü’ ile ‘Nehirler ve Kuşlar’ temaları etrafında şekillenen ve finale kalan 10 farklı tasarım konsepti, doğrudan vatandaşların değerlendirmesine sunuldu. AB ülkesi vatandaşları, cüzdanlarında taşıyacakları paraların yeni çehresine karar vermek üzere 21 Eylül’e kadar geri bildirimde bulunabilecek. Böylece 2002 yılından bu yana neredeyse hiç değişmeyen Euro banknotları, tedavüle girdiği günden bu yana en radikal ve sanatsal dönüşüm sürecine resmi olarak girmiş oldu.
OYLAMADA EN ÇOK İLGİYİ ‘AVRUPA KÜLTÜRÜ’ GÖRDÜ
Oylama sürecine sunulan temalar arasında açık ara en çok ilgiyi gören ‘Avrupa Kültürü’ başlığı, sanat tarihinin en büyük dehalarını paraların üzerine taşımaya hazırlanıyor. Bu temanın görsel ve felsefi merkezinde ise şüphesiz Rönesans döneminin evrensel ismi Leonardo da Vinci yer alacak. Da Vinci’nin insan anatomisi ile matematiğin kusursuz uyumunu simgeleyen ikonik ‘Vitruvius Adamı’ çizimi ve dünya resim sanatının zirvesi kabul edilen ‘Mona Lisa’ tablosu, yeni banknot tasarımlarının ana figürleri arasında başı çekiyor. Kültür temasının geniş yelpazesinde ayrıca Ludwig van Beethoven, Marie Curie ve William Shakespeare gibi kıtanın ortak hafızasını şekillendiren dev isimlerin de farklı kupürlerde yer alması planlanıyor.
SOĞUK MİMARİ ÇİZİMLER TARİH OLACAK
Açıklanan kısa listenin ardından konuşan Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, yeni tasarımların amacını şu sözlerle ifade etti: ‘Banknotlar bir ödeme aracından çok daha fazlasıdır; Avrupa’nın en somut ifadelerinden biridir. Güzelliği ve anlamı birleştiren tasarımlar sayesinde, ortak kimliğimizi çok daha güçlü kılacaklar.’ Lagarde’ın bu sözleri, yıllardır eleştirilen ve hiçbir ülkeye ait olmayan soğuk mimari çizimler yerine Da Vinci gibi evrensel bir sanat ikonunun tercih edileceğini net şekilde doğruluyor. 21 Eylül’de sona erecek kamuoyu oylamasının ardından ECB Yönetim Konseyi nihai tasarım kararını verecek. Grafik süreçlerin tamamlanmasıyla birlikte yeni sanatsal banknotların 2026 yılı sonuna kadar kademeli olarak basılarak piyasaya sürülmesi hedefleniyor.
HAYALİ KÖPRÜLERDEN GERÇEK DEHALARA
Euro banknotları 1990’ların sonunda ilk kez tasarlanırken, AB üyesi ülkeler arasında ‘hangi ülkenin tarihi eseri veya milli kahramanı para üzerine konulacak’ kriz yaşanmıştı. Ülkeler arası rekabeti ve olası milliyetçilik tartışmalarını önlemek amacıyla Avusturyalı tasarımcı Robert Kalina, gerçekte var olmayan hayali köprüler, tarafsız pencereler ve soyut kapılardan oluşan tarafsız bir konsept hazırlamıştı. Ancak aradan geçen çeyrek asırlık sürede bu ‘isimsiz ve ruhsuz mimari’ üslup, soğuk bulunarak sıkça eleştirildi. Yeni süreçte ise tam aksine, kıskançlık kaygılarının yerini evrensel sanatın birleştirici gücüne bıraktığı görülüyor. Leonardo da Vinci gibi ulusal sınırları aşan insanlığın ortak değerleri sayesinde, banknotlar ilk kez gerçek bir ruh ve sanatsal kimlik kazanmaya hazırlanıyor.
