Beslenme uzmanları ve nörobilimciler, aralıklı orucun özellikle kilo verme konusunda diğer beslenme yöntemlerinden belirgin biçimde üstün olduğuna dair güçlü kanıt bulunmadığına dikkat çekiyor. İnsan çalışmalarında ortalama kilo kaybının yaklaşık yüzde 5 düzeyinde kaldığı, metabolik göstergelerdeki iyileşmenin ise daha sınırlı olduğu belirtiliyor.
FARELERDEKİ SONUÇLAR NEDEN İNSANLARA UYMUYOR?
Illinois Üniversitesi'nden beslenme profesörü Krista Varady ile Johns Hopkins Üniversitesi'nden nörobilimci Mark Mattson, aralıklı orucun hücrelerin hasarlı bölümlerini parçalayarak yenilemesini sağlayan otofaji mekanizmasını tetikleyebildiğini belirtiyor. Ancak bu mekanizmanın insanlardaki sonuçlarının laboratuvar hayvanlarında gözlenen etkilerle birebir örtüşmediğine dikkat çekiliyor.
Aralıklı oruç, klinik testlerde sınıfta kaldı
Örneğin laboratuvar farelerinde 16 saatlik açlık; yaşlanmanın yavaşlaması, obezite riskinin azalması ve kansere karşı direncin artması gibi sonuçlarla ilişkilendirildi. Fakat farelerin metabolizması ve genetik özellikleri insanlardan farklı olduğu için aynı açlık süresinin insan vücudunda eşdeğer bir karşılığı bulunmuyor.
İnsan araştırmalarında ise aralıklı orucun daha çok sınırlı kilo kaybı ve bazı metabolik risk göstergelerinde küçük iyileşmeler sağladığı görülüyor. Daha uzun veya yoğun açlık dönemlerinin ise kas kaybı gibi istenmeyen sonuçlara yol açabileceği belirtiliyor.
BESLENME ARAŞTIRMALARINDA BÜYÜK VERİ SORUNU
BBC Türkçe'de yer alan habere göre, aralıklı orucun etkilerini değerlendirmeyi zorlaştıran önemli sorunlardan biri de insanların ne kadar ve ne yediğini doğru biçimde ölçebilmek.
Araştırmalara göre beslenme günlüğü tutan katılımcıların yaklaşık yüzde 30'u tükettikleri yiyecekleri veya kalori miktarını eksik bildirebiliyor. Bu nedenle araştırmacılar, yalnızca kişilerin kendi beyanlarına dayanan verilerin beslenme alışkanlıklarını değerlendirmede yeterince güvenilir olmayabileceğini düşünüyor.
Bu durum, aralıklı orucun gerçekten ne kadar etkili olduğu konusunda yapılan karşılaştırmaların da kesinliğini sınırlıyor.
Araştırma: Aralıklı oruç kilo vermede geleneksel diyetlerden daha etkili değil
YENİ TEKNOLOJİLER DEVREYE GİRECEK
Bilim insanları daha doğru sonuçlara ulaşabilmek için beslenme araştırmalarında yeni teknolojilerden yararlanmayı planlıyor. Çiğneme hareketlerini takip eden giyilebilir cihazlar, tüketilen lokmaları kaydeden akıllı çatallar, diş üzerine yerleştirilebilen sensörler ve kan-idrar analizleri bu yöntemler arasında bulunuyor.
Araştırmacılara göre bu teknolojiler, insanların ne yediğini yalnızca kendi beyanlarına bırakmadan takip etmeyi sağlayacak. Böylece aralıklı orucun insan metabolizması üzerindeki gerçek etkilerinin, hayvan deneylerinden ve mevcut beslenme günlüklerinden çok daha güvenilir biçimde ortaya konması bekleniyor.
