Depresyon, sadece bir "mutsuzluk" hali değil; bireyin yaşam enerjisini, odağını ve umudunu elinden alan ciddi bir klinik durumdur. Yas, iş kaybı, boşanma veya kronik stres gibi faktörlerle tetiklenen bu süreçte, çevredeki insanların yaklaşımı hayati önem taşır. Ancak bazen destek olmak amacıyla kurduğumuz cümleler, karşı tarafta "anlaşılmama" ve "yetersizlik" hissi uyandırarak durumu daha da zorlaştırabilir. Uzmanlar uyarıyor: Sevginiz ne kadar büyük olursa olsun, dilinize hakim olmanız gereken kritik anlar vardır.
DEPRESYONDAKİ KİŞİLERE KULLANILMAMASI GEREKEN CÜMLELER
1. "BÖYLE HİSSETMENE GEREK YOK"
Bu cümle, kişinin o an deneyimlediği yoğun ve gerçek acıyı tamamen geçersiz kılar. Duyguları küçümsemek, depresyondaki bireyin kendisini "hatalı" veya "anormal" hissetmesine neden olarak iç dünyasına daha fazla kapanmasına yol açar.
2. "KAFANA TAKMA, ZAMANLA GEÇER"
Depresyon, bir düğmeye basılarak kapatılabilecek basit bir can sıkıntısı değildir. "Kafaya takmamak" gibi basitleştirmeler, kişinin yaşadığı biyolojik ve psikolojik derinliği görmezden gelmektir. Bu yaklaşım, çözüm sunmaktan ziyade kişinin yalnızlık hissini pekiştirir.
3. "BAŞKALARININ DURUMU SENDEN ÇOK DAHA KÖTÜ"
Acı, başkalarıyla kıyaslanabilecek bir ölçü birimi değildir. Başkalarının daha büyük dertleri olduğunu hatırlatmak, kişide minnettarlık değil, derin bir suçluluk duygusu yaratır. "Acı çekmeye bile hakkım yok" düşüncesi, depresyonun en büyük besleyicisidir.
4. "SEN GÜÇLÜ BİRİSİN, BÖYLE ŞEYLERE YENİLMEMELİSİN"
Güçlü olma vurgusu, o an kendini oldukça savunmasız ve zayıf hisseden biri için ağır bir yüktür. Kişi, sırf "güçlü" görünmek adına duygularını bastırmaya başlar ve yardım istemekten utanır hale gelir.
5. "BİRAZ GÜLÜMSE, MUTLU OLMAYA ÇALIŞ"
Depresyondaki birine "mutlu olmaya çalış" demek, bacağı kırık birine "koşmaya çalış" demekle eşdeğerdir. Bu, durumun bir irade meselesi olduğu yanılgısını doğurur ve kişiyi yapamadığı her şey için daha çok strese sokar.
6. "ŞÜKRET, EN AZINDAN SAĞLIĞIN YERİNDE"
Maddi imkanlar veya fiziksel sağlık yerinde olsa bile, zihinsel sağlık çöktüğünde diğer her şey anlamını yitirir. Bu tarz bir hatırlatma, kişinin mevcut durumunu bir "nankörlük" gibi algılamasına ve özsaygısını yitirmesine sebep olur.
7. "İSTESEN ÇOKTAN TOPARLANIRDIN"
Toparlanmak bir seçim değil, profesyonel destek ve zaman gerektiren bir süreçtir. Bu cümle, iyileşme sorumluluğunu tamamen kişinin omuzlarına bindirerek üzerinde büyük bir baskı ve başarısızlık hissi oluşturur.
8. "HER ŞEY KAFANDA BİTİYOR, DÜŞÜNCE TARZINI DEĞİŞTİR"
Evet, bilişsel süreçler önemlidir ancak depresyon aynı zamanda kimyasal bir dengesizliktir. Sorunu sadece "düşünce tarzına" indirgemek, bilimsel gerçekliği reddetmek ve kişiye yapılamayacak bir görev yüklemektir.
9. "BENCE DURUMU BİRAZ ABARTIYORSUN"
Kişinin yaşadığı duygusal yoğunluğu "abartı" olarak nitelemek, aradaki güven bağını tamamen koparır. Anlaşılmadığını düşünen birey, çevresindekilerle iletişim kurmayı bırakır ve bu da sosyal izolasyonu derinleştirir.
10. "İYİLEŞMEK İSTİYORSAN ARTIK KENDİNE GELMELİSİN"
"Kendine gelmek" tabiri, depresyonu bir tembellik hali gibi gösterir. Oysa depresyon, kişinin kendi kontrolü dışında gelişen bir süreçtir. Bu tarz baskıcı ifadeler, destekleyici olmaktan çok yargılayıcıdır.
DOĞRU İLETİŞİM NASIL OLMALI?
Uzmanlara göre, depresyondaki birinin duymaya ihtiyaç duyduğu şey tavsiyeden ziyade koşulsuz kabuldür. Tavsiye vermek yerine şu cümleleri tercih edebilirsiniz:
- "Seni dinlemeye hazırım, anlatmak ister misin?"
- "Şu an hissettiklerin çok ağır olabilir, ama ben yanındayım."
- "Seni anlamak için buradayım, sana nasıl destek olabilirim?"
Bu yaklaşım, bireyin kendini güvende ve değerli hissetmesini sağlayarak iyileşme sürecine en büyük katkıyı sunar.
