İngiltere'de bazı araştırmalar, yaklaşık her dört kişiden birinin bruksizm yaşadığını öne sürüyor. Ancak birçok kişi dişlerini özellikle uykuda sıktığının farkına varmıyor ve sorun çoğu zaman dişlerde ya da çene bölgesinde hasar ortaya çıktığında anlaşılıyor.
İngiliz Diş Hekimleri Birliği, vakaların arttığına ilişkin bazı göstergeler bulunduğunu ancak kesin bir oran vermenin mümkün olmadığını belirtiyor. Diş hekimleri ise özellikle genç hastalarda diş sıkmaya bağlı sorunlarla daha sık karşılaştıklarını aktarıyor.
STRES DİŞ SIKMAYI NASIL TETİKLİYOR?
Bruksizm yalnızca dişleri birbirine bastırmaktan ibaret değil. Diş sıkma, gıcırdatma, dişleri germe ve çeneyi itme gibi farklı hareketleri kapsayan genel bir terim olarak kullanılıyor.
Rahatsızlık gece uykuda ortaya çıkabileceği gibi gün içinde de görülebiliyor. Özellikle stresli dönemlerde kişinin farkında olmadan çene kaslarını sıkması, zaman içinde alışkanlık haline gelebiliyor.
Uzmanlara göre stres ve travma sırasında vücut "savaş ya da kaç" tepkisine geçiyor. Kalp atışının hızlanması ve kasların gerilmesiyle birlikte çene kaslarında da sıkılma meydana gelebiliyor. Bu durum gece boyunca devam ettiğinde diş gıcırdatma ortaya çıkabiliyor.
DİŞ SIKTIĞINIZI NASIL ANLARSINIZ?
BBC Türkçe'de yer alan habere göre, kişinin bruksizm yaşadığını anlamasına yardımcı olabilecek bazı belirtiler bulunuyor. Bunlar arasında:
Dişlerde aşınma, düzleşme veya kırılma
Sabahları baş ya da yüz ağrısıyla uyanma
Çene bölgesinde sertlik ve ağrı
Dişlerde hassasiyet
Uyku sorunları ve gündüz yorgunluğu
Enfeksiyon bulunmadığı halde kulak veya şakak bölgesinde ağrı
Özellikle kişinin sabahları çene ağrısı yaşaması veya dişlerinde belirgin aşınma görülmesi durumunda diş hekimi değerlendirmesi önem taşıyor.
TEDAVİDE YALNIZCA AĞIZ KORUYUCU YETERLİ OLMAYABİLİR
Uzmanlar, bruksizmin tedavisinde öncelikle soruna yol açabilecek etkenlerin belirlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Gece kullanılan ağız koruyucuları dişleri aşınmaya karşı korumaya yardımcı olabiliyor. Ancak bu yöntem, diş sıkmanın altında yatan nedeni ortadan kaldırmayabiliyor.
Bu nedenle uyku düzeni, stres düzeyi, kullanılan ilaçlar, beslenme, egzersiz alışkanlıkları ve olası uyku bozukluklarının birlikte değerlendirilmesi öneriliyor.
UYKU APNESİNE DE DİKKAT
Diş gıcırdatmanın bazı durumlarda uyku apnesi gibi başka bir sağlık sorunuyla bağlantılı olabileceği belirtiliyor. Uyku sırasında hava yolunun tıkanması, kişinin yeniden nefes alabilmek için çene hareketlerini artırmasına ve dişlerini sıkmasına yol açabiliyor.
Bu nedenle özellikle yoğun diş gıcırdatma yaşayan kişilerin yalnızca dişlere yönelik tedaviyle sınırlı kalmadan uyku bozuklukları açısından da değerlendirilmesi gerekebiliyor.
FİZYOTERAPİ VE TERAPİ SEÇENEKLERİ
Tedavide kişinin durumuna göre fizyoterapi, stres yönetimi ve bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlerden yararlanılabiliyor.
Uyku kalitesini artırmak, düzenli egzersiz yapmak, alkol tüketimini azaltmak ve sigarayı bırakmak da belirtilerin kontrolüne katkı sağlayabilecek yaşam tarzı değişiklikleri arasında gösteriliyor.
Daha ağır vakalarda ise çene kaslarını gevşetmek amacıyla botoks uygulaması seçeneklerden biri olabiliyor. Ancak uzmanlar, uygulanacak tedavinin bruksizmin nedenine ve kişinin yaşadığı belirtilere göre belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.
HER DİŞ GICIRDATMA VAKASI YALNIZCA ZARARLI OLMAYABİLİR
Uzmanlar bruksizmin her durumda tamamen olumsuz bir mekanizma olarak değerlendirilmemesi gerektiğini de belirtiyor. Çene hareketlerinin tükürük bezlerini uyararak ağız temizliği ve sindirime katkı sağlayabileceği, çiğneme hareketlerinin ise beyin fonksiyonlarıyla ilişkili olabileceği yönünde araştırmalar bulunuyor.
Bununla birlikte kronik hale gelen ve şiddetli seyreden diş sıkma; diş hasarı, çene ağrısı, uyku problemleri ve günlük yaşamı etkileyen başka sorunlara yol açabiliyor. Bu nedenle belirtilerin fark edilmesi halinde altta yatan nedenin belirlenmesi ve kişiye uygun tedavinin planlanması önem taşıyor.
