Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) öncülüğünde her yıl 31 Mayıs’ta kutlanan Dünya Tütünsüz Günü kapsamında, tütün ve nikotin ürünlerinin yol açtığı sağlık riskleri yeniden gündeme geldi. Özellikle çocuklar ve gençler arasında kullanım oranı artan elektronik sigaralar, içerdiği nikotin ve toksik maddeler nedeniyle sağlık otoritelerinin dikkat çektiği ürünler arasında yer alıyor.
DSÖ verilerine göre dünyada 13 ila 15 yaş arasındaki 40 milyon genç tütün ürünü kullanırken, 15 milyon genç elektronik sigara tüketiyor. Her yıl 7 milyondan fazla kişi tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitirirken, pasif içicilik nedeniyle sigara dumanına maruz kalmanın da yılda 1,6 milyondan fazla ölüme yol açtığı tahmin ediliyor. Hamilelik döneminde sigara kullanımının bebeklerde yaşam boyu sürebilecek sağlık sorunlarına neden olabileceği belirtiliyor.
ELEKTRONİK SİGARA KULLANIMI ARTIYOR
DSÖ’nün Mayıs 2025 ve Mayıs 2026’da yayımladığı raporlarda, elektronik sigaraların insan sağlığına zararlı nikotin ve toksik maddeler içerdiği vurgulandı. Raporlara göre elektronik sigara kullanımı özellikle çocuklar ve gençler arasında hızla yayılıyor. Bu ürünlerin kullanım oranı gençlerde yetişkinlere kıyasla ortalama 9 kat daha yüksek seviyede bulunuyor.
Küresel elektronik sigara pazarının büyüklüğü 2015 yılında 7,8 milyar dolar seviyesindeyken 2022 yılında 22,3 milyar dolara yükseldi. En yüksek satış artışı ise Asya-Pasifik bölgesinde görüldü.
Elektronik sigaralarda kullanılan aromaların ürünleri çocuklar ve gençler için daha cazip hale getirdiği belirtilirken, sosyal medya ve fenomen isimler üzerinden yapılan tanıtımların da ilgiyi artırdığı ifade ediliyor.
SAĞLIK RİSKLERİ SÜRÜYOR
Elektronik sigaraların kanserojen maddeler dahil çeşitli toksik bileşenler içerdiği belirtiliyor. Bu nedenle söz konusu ürünlerin akciğer hastalıkları, zehirlenme, yanıklar ve kalp-damar sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açabildiği kaydediliyor.
Nikotin içeren ürünlerin beyin gelişimini olumsuz etkileyebileceği, bazı elektronik sigara ürünlerinde bulunan toksik madde seviyelerinin geleneksel sigara dumanındakinden daha yüksek olabildiği aktarılıyor.
Elektronik sigara ile geleneksel sigaranın birlikte kullanıldığı durumlarda ise her iki üründeki farklı bileşenlerin etkilerinin birleşerek sağlık üzerindeki olumsuz sonuçları artırabileceği belirtiliyor.
DSÖ, elektronik sigaraların sigarayı bırakmada etkili olmadığını vurgulayarak hükümetlere bu ürünlerin yasaklanması veya sıkı şekilde düzenlenmesi çağrısında bulunuyor.
ÇOCUK VE GENÇLER HEDEFLENİYOR
Bazı elektronik sigaraların ruj, saat, oyuncak veya kablosuz kulaklık görünümünde tasarlanarak gizli kullanımı kolaylaştırdığı belirtiliyor. Bu tasarımların yeni kullanıcı kazanmayı ve mevcut kullanıcıları elde tutmayı amaçladığı ifade ediliyor.
Üreticilerin farklı hedef gruplara yönelik ürün geliştirdiği, özellikle kadınlara hitap eden ince sigaraların piyasaya sunulduğu kaydediliyor. Ancak bu ürünlerin sağlık açısından diğer sigaralardan farklı olmadığı belirtiliyor.
Ayrıca üretici şirketlerin ürünlerini daha cazip göstermek ve zararlarını gizlemek amacıyla yanıltıcı açıklamalar yaptığına dikkat çekiliyor. Uzmanlar, hem tütün ürünlerinin hem de elektronik sigaraların sağlık açısından risk taşıdığını, en güvenli yaklaşımın bu ürünleri kullanmamak olduğunu belirtiyor.
