Doğu Karadeniz’in sarp ormanlarında büyük bir tehlikeyi göze alarak 20 metrelik ağaçların zirvesine tırmanan köylüler, adeta "ağaçtaki altını" topluyor. Artvin’de yüksek rakımlı köknar ağaçlarının gövdesinden çakı yardımıyla damla damla kazınan çam sakızı, zahmetli yolculuğunun sonunda kilogramı 10 bin liraya varan fiyatıyla cep yakıyor. Fiyatına rağmen özellikle 50 yaş üstü vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği bu geleneksel şifa kaynağı, mide rahatsızlıklarına karşı Türkiye’nin dört bir yanından sipariş alıyor.
ÇOBANLAR ÇAKIYLA TEK TEK KAZIYOR
Yöre halkı arasında "köknar sakızı" olarak adlandırılan bu değerli reçineye ulaşmak her babayiğidin harcı değil. Ağustos ve eylül aylarında yüksek rakımlı yaylalara ve sık ormanlara çıkan köylüler ile çobanlar, boyu 15 ila 20 metreyi bulan devasa köknar ağaçlarına hiçbir modern ekipman olmadan tırmanıyor.
Ağaç gövdesinde biriken sakızlar, metrelerce yükseklikte büyük bir ustalık ve dengeyle, sadece bir çakı kullanılarak tek tek kazınıyor. Düşme riskinin oldukça yüksek olduğu bu zorlu toplama süreci ve harcanan yoğun el emeği, ürünün tezgaha gelene kadar neden altın değerine ulaştığını da kanıtlıyor.
KİLOSU 10 BİN LİRAYA SATILIYOR
Artvin'de çeyrekidüzyılı aşkın süredir aile mesleği olan şarkütericiliği sürdüren 27 yıllık esnaf Erkan Büyük ve bölgedeki aktarlardan Selahattin Arslan, üretime dair zorlukların doğrudan etiketlere yansıdığını belirtiyor.
Bölgedeki satış noktalarında çam sakızının kilogram fiyatı kalitesine ve yılına göre 7 bin 500 TL'den başlayıp 10 bin TL'ye kadar tırmanıyor. Genç neslin de yavaş yavaş keşfetmeye başladığı ürüne asıl büyük talebi ise geleneksel şifa yöntemlerinden vazgeçmeyen 50 yaş ve üzeri vatandaşlar gösteriyor. Artvinli esnaflar, gelen yoğun talepler doğrultusunda bu değerli ürünü kargo yoluyla Türkiye’nin hemen her iline ulaştırıyor.
ÇAM SAKIZI NASIL KULLANILIR?
Peki, kilosu 10 bin lirayı bulan bu sakız nasıl tüketiliyor? Geçmişten günümüze aktarılan asırlık geleneğe göre, özellikle mide yanması, gastrit ve ülser gibi sindirim sistemi şikayetleri olanlar çam sakızını tek başına değil, hakiki balla buluşturarak tüketiyor.
Bekletilerek kurutulmuş (eskimiş) çam sakızı önce dövülerek toz haline getiriliyor, ardından doğal balla homojen bir şekilde karıştırılıyor. Vatandaşlar bu macunu sabahları aç karnına veya gece uyumadan hemen önce bir kaşık tüketerek mide ağrılarının büyük ölçüde hafiflediğini ifade ediyor. Tüketiciler bu şifalı kürü dilerlerse şarküterilerden hazır karışım olarak, dilerlerse sakız ve balı ayrı ayrı sipariş ederek kendi evlerinde hazırlayabiliyor.
GERÇEK KÖKNAR SAKIZI NASIL ANLAŞILIR?
Saf köknar sakızı, keskin ve ferahlatıcı bir orman aromasına sahiptir; çiğnendiğinde veya kırıldığında dişlere yapışmayan, zamanla sertleşip kehribar rengini alan doğal bir reçine yapısı gösterir. Uzmanlar, bal ile karıştırılmamış saf çam sakızının güneş görmeyen, serin ve kuru bir ortamda cam kavanoz içinde yıllarca bozulmadan saklanabileceğini, hatta eskidikçe mide için olan şifasının ve kıvamının daha da arttığını vurguluyor.
