Dünya henüz koronavirüsün etkilerini üzerinden tam olarak atamamışken, Hindistan’dan gelen haberler küresel bir endişeye yol açtı. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) "en tehlikeli hastalıklar" listesinde ilk sıralarda yer alan Nipah virüsü (NiV), yüksek ölüm oranı ve insandan insana bulaşma hızıyla dikkat çekiyor. Hindistan’da onlarca kişinin gözetim altına alınması ve can kayıplarının yaşanmasıyla birlikte "Nipah virüsü nedir, nasıl bulaşır?" soruları gündemin ilk sırasına yerleşti.
NİPAH VİRÜSÜ NEDİR?
Nipah virüsü, bilimsel adıyla Paramyxoviridae ailesine ait, Henipavirus cinsinden bir RNA virüsüdür. İlk kez 1998 yılında Malezya’nın Sungai Nipah bölgesindeki domuz çiftliklerinde çalışan işçilerde görülmüş ve adını bu bölgeden almıştır. Hem hayvanlarda hem de insanlarda ciddi hastalıklara yol açabilen bu patojen, "zoonotik" yani hayvanlardan insanlara geçen bir virüs türüdür. Özellikle beyni etkileyen yapısıyla bilinen virüs, tıp dünyası tarafından "yüksek riskli" kategorisinde değerlendirilmektedir.
NİPAH VİRÜSÜ NASIL BULAŞIR?
Nipah virüsünün yayılma zinciri oldukça karmaşıktır ancak temel taşıyıcısı doğadır. Virüsün ana kaynağı, Pteropodidae ailesine mensup olan ve "uçan tilki" olarak da bilinen meyve yarasalarıdır. Bulaşma yolları ise şu şekilde özetlenebilir:
- Hayvandan İnsana Bulaş: Virüslü yarasaların salyası, idrarı veya dışkısı ile temas etmiş meyvelerin (özellikle hurma suyu) tüketilmesi.
- Enfekte Hayvanlarla Temas: Virüsü taşıyan domuz, kedi, köpek veya at gibi evcil hayvanlarla doğrudan temas.
- İnsandan İnsana Geçiş: Enfekte olmuş bir kişinin vücut sıvılarıyla (tükürük, kan, idrar) yakın temas kurmak. Özellikle aile bireyleri ve sağlık çalışanları bu noktada en büyük risk grubunu oluşturur.
NİPAH VİRÜSÜ BELRTİLERİ NELERDİR?
Nipah virüsü enfeksiyonu, vücuda girdikten sonra 4 ile 14 gün arasında değişen bir kuluçka süresine sahiptir. Belirtiler hafif bir grip gibi başlayıp hızla ölümcül bir tabloya dönüşebilir:
- Başlangıç Evresi: Ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrısı, boğaz ağrısı ve kusma gibi grip benzeri semptomlar görülür.
- Solunum Sistemi: Bazı vakalarda şiddetli öksürük ve akut nefes darlığı gibi ciddi solunum sıkıntıları ortaya çıkar.
- Nörolojik Evre: Hastalık ilerledikçe baş dönmesi, uyuşukluk, bilinç bulanıklığı ve zihinsel karışıklık gelişir.
- Kritik Safha: En tehlikeli aşama ise ensefalit yani beyin iltihabıdır. Bu durum 24-48 saat içinde komaya ve sonrasında ölüme yol açabilir.
NİPAH VİRÜSÜ TÜRKİYE’DE GÖRÜLDÜ MÜ?
Hindistan’daki vaka artışları sonrası Türk vatandaşları "Nipah virüsü Türkiye’ye geldi mi?" sorusunu sormaya başladı. Sağlık Bakanlığı ve uzmanlardan alınan bilgilere göre, şu an itibarıyla Türkiye’de kaydedilmiş herhangi bir Nipah virüsü vakası bulunmamaktadır. Virüsün doğal konakçısı olan meyve yarasalarının coğrafi yayılımı ve bölgedeki sıkı takip mekanizmaları, şu aşamada Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmadığını göstermektedir. Ancak uzmanlar, küresel seyahat hareketliliği nedeniyle teyakkuzda olunması gerektiğini belirtiyor.
