Sadece kan şekerini düşürmek ve kilo verdirmekle kalmayıp kalp krizi, felç ve uyku apnesi gibi sorunlara da iyi geldiği kanıtlanan GLP-1 sınıfı diyabet ve obezite ilaçları, bu kez tıp tarihini değiştirebilecek çok daha büyük bir cephede, kanserle savaşta sahneye çıktı.
ABD'nin en saygın yayın organlarından Wall Street Journal'ın (WSJ) yayımladığı geniş çaplı bir analiz, Novo Nordisk’in Ozempic ve Eli Lilly’nin Mounjaro gibi ünlü ilaçlarını kullanan yüz binlerce hastanın tıbbi kayıtlarından elde edilen mucizevi sonuçları gözler önüne serdi.
KANSER TÜMÖRLERİNİN İLERLEMESİ YARI YARIYA DÜŞTÜ
ABD'nin önde gelen sağlık kurumlarından Cleveland Clinic Kanser Enstitüsü araştırmacıları tarafından yürütülen ve yakında Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) yıllık toplantısında sunulacak olan çalışma, erken evre kanser teşhisi konmuş 10.000'den fazla hastayı inceledi.
Akciğer Kanseri: GLP-1 kullanan hastalarda hastalığın ileri evreye geçme oranı yüzde 22'den yüzde 10'a düştü. (İlerleme riski yarı yarıya azaldı.)
Meme Kanseri: İlerlememe oranı yine yarı yarıya düşerek yüzde 20 yerine yüzde 10 olarak gerçekleşti.
Kolorektal (Bağırsak) ve Karaciğer Kanserleri: Bu kanser türlerinde de istatistiksel olarak çok ciddi düşüşler kaydedildi.
Çalışmanın başındaki isimlerden Dr. Mark Orland, milyonlarca Amerikalının bu ilaçları kullandığını hatırlatarak, "Bu ilaçların potansiyel anti-tümör etkilerinin ne olabileceğini derhal anlamamız son derece hayati önem taşıyor" açıklamasında bulundu.
MEME KANSERİNDE İNANILMAZ RAKAMLAR: RİSKİ %25 AZALTIYOR
Diğer araştırmalar ise doğrudan kadınlarda en sık görülen kanser türü olan meme kanserine odaklandı:
Hayatta Kalma Oranı Arttı: Texas Üniversitesi MD Anderson Kanser Merkezi'nin 137 binden fazla meme kanseri hastasını incelediği analize göre; GLP-1 kullanan hastaların yüzde 95'inin 5 yıl sonra hayatta olduğu görüldü. İlacı kullanmayanlarda bu oran yüzde 89,5'te kaldı.
Kansere Yakalanma Riskini Düşürüyor: Pennsylvania Üniversitesi'nin yaklaşık 95 bin kadın üzerinde yaptığı bir başka çalışma ise daha da çarpıcı. Yaş ve kilo gibi faktörler hesaba katıldıktan sonra bile, GLP-1 ilacı kullanan kadınların meme kanseri teşhisi alma olasılığının yüzde 25 daha düşük olduğu tespit edildi.
İLAÇ KANSERİ NASIL DURDURUYOR? İKİ GÜÇLÜ TEORİ VAR
Bilim insanları, bir zayıflama ilacının kanseri nasıl baskıladığını henüz tam olarak çözebilmiş değil ancak masada iki güçlü teori var:
Dolaylı Etki (Kilo Kaybı): İlaç, kişinin hızla kilo vermesini ve metabolik sağlığının düzelmesini sağlıyor. Obezitenin kanseri tetikleyen en büyük faktörlerden biri olduğu bilindiğinden, kanser riski dolaylı yoldan azalıyor.
Doğrudan Etki (Biyolojik Savaş): Bu ilaçların taklit ettiği GLP-1 hormonunun "reseptörleri", bazı tümör hücrelerinin yüzeyinde de bulunuyor. Bu durum, ilacın doğrudan tümör biyolojisine saldırarak kanserli hücreyi yok ettiği ihtimalini güçlendiriyor.
UZMANLARDAN KRİTİK EEAT UYARISI: "HENÜZ KESİN TEDAVİ DEĞİL"
Elde edilen veriler her ne kadar umut verici olsa da araştırmacılar, bilimsel şeffaflık gereği çok kritik bir uyarıda bulunuyor. Cleveland Clinic Kanser Enstitüsü Başkan Yardımcısı Dr. Jaroslaw Maciejewski "Rakamları görmezden gelmek imkansız" dese de, yayımlanan bu 4 araştırmanın "gözlemsel (retrospektif)" olduğu unutulmamalı.
Yani ilaç şirketleri bu ilaçları doğrudan kanser tedavisi için üretmedi. İlacı diyabet veya obezite için kullanan kişilerin sağlık sigortası verileri geriye dönük olarak incelendi. GLP-1 ilaçlarını yazdırabilen hastaların genellikle daha iyi sağlık hizmetine (daha sık doktor kontrolü vb.) erişimi olduğu için sonuçların daha iyi çıkmış olma ihtimali de değerlendiriliyor.
Kesin bir "neden-sonuç" (nedensellik) ilişkisi kurulabilmesi için, hastaların rastgele seçildiği "Randomize Kontrollü Deneylerin" (RCT) yapılması gerekiyor. Şu an için ne Eli Lilly ne de Novo Nordisk ilaçlarını resmi olarak kanser özelinde test etmiyor.
Sağlık Editörünün Notu: Kısıtlılıklara rağmen, yüz binlerce hastanın verilerinden çıkan bu tutarlı sonuçlar, dünyanın en kazançlı ilaç sınıfı olan GLP-1'ler için yepyeni bir ufuk açıyor. Önümüzdeki yıllarda bu ilaçların birincil bir kanser önleyici ya da tedavi destekleyicisi olarak reçete edilmesi, tıp dünyasında dengeleri tamamen değiştirebilir.
