EKONOMİ SERVİSİ
Kış aylarında sofraların vazgeçilmezi bakliyat ürünlerini tüketici son iki yıldır pahalı tüketmeye başladı. Rekolte azlığının da etkisiyle 2014 yılından bu yana nohut fiyatları yüzde 89,8, kırmızı mercimek yüzde 49,1 artış gösterdi. Kırmızı et fiyatları da yükselişini sürdürürken, söz konusu dönemde yüzde 45,7 zamlandı. Üretici ile tezgah arasındaki uçurum da göz önünde bulundurulduğunda, bu ürünlerin tüketimi vatandaşa pahalıya mal oldu.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK), üretici fiyatları verilerinden derlenerek yapılan hesaplamaya göre, 2014 Ocak’ta fiyatı 2,26 lira olan nohut, Kasım 2015’te 3,06 liraya, Kasım 2016’da ise 4,36 liraya yükseldi. Böylelikle son iki yıllık dönemde nohut fiyatı yüzde 89,8, yıllık yüzde 42,51 ve aylık yüzde 4,09 arttı. Üreticide 4,36 lira, raflarda 9,86 liraya tırmanan nohut böylelikle sofraların en pahalısı oldu.
KURUDA AYLIK ARTIŞ 2 YILI SOLLADI
Kırmızı mercimek, söz konusu dönemde 1,37 liradan 2,98 liraya yükselirken, iki yıllık artış yüzde 49,12’ye çıktı. Bir yıllık artış yüzde 10.06 olarak gerçekleşirken, aylık yüzde 0,71 oldu. Yeşil mercimek, aynı dönemde yüzde 26,2 artarken, üreticide satış fiyatı 1,84 liradan 2,98 lira yükseldi. Kuru fasülye ise son iki yılda sadece yüzde 6.68 artmasına karşın, bir aylık artışının iki yıllık oranı solladığı gözlendi. İki yılda fiyatı yüzde 6.68 çıkan kuru fasulye, aylık bazda yüzde 6,98 artış kaydetti. Üreticide, Ocak 2014’te 4,28 lira olan bu ürün, bu yıl ekim ayında 4,27 lira, kasımda 4,56 liradan satıldı. Tezgahta tüketiciye ekimde 7,1 lira, kasımda 7,5 liradan satışa çıktı.
TÜİK’in tarım ürünleri üretici fiyatları verilerine göre, fiyatı en çok artan bir diğer ürün sarımsak oldu. İki yılda yüzde 56,8 artış kaydeden ürünün fiyatı böylelikle 4,09 liradan 6,28 liraya tırmandığı gözlendi. Söz konusu dönemde pamukta artış yüzde 50,6, çay yüzde 28,26, ayçiçeği yüzde 25,09, zeytin yüzde 38,63, lahana yüzde 20,56, üzüm yüzde 24,30 oranında yükseldi. Bu artışlarla üreticide pamuk 1,57 liradan 1,96 liraya, ayçiçeği 1, 94 liradan 2,13 liraya, zeytin 2,51 liradan 4,08 liraya çıktığı gözlendi.
ET ÜRETİCİDE 32, KASAPTA 39 LİRA
TÜİK verilerine göre, kırmızı et fiyatlarında iki yıllık artış yüzde 45’e yaklaştı. Ocak 2014’den Kasım 2016’ya kadar geçen dönemde sığır eti fiyatı yüzde 45,7, melez sığır yüzde 44,9, yerli koyun yüzde 29,6 arttı. Böylelikle üreticide yerli sığır etini kilosu 21 liradan 32 lira 800 kuruşa çıkarken, melez 28.1 liradan 46,4 liraya ulaştı. Üreticide kilosu en düşük 32,8 liradan raflara çıkan kırmızı et kasapta 40 liraya yaklaşarak 39.2 liradan tüketiciye satıldı. Söz konusu dönemde kırmızı ette tüketici fiyatları yüzde 28,7 artarken, aylık bazda yüzde 0,11 düşüş gözlendi. Koyun eti 26 liradan 34,8 liraya çıkarken,, tavuk eti son iki yılda 7 liradan 7.8 lira ile sınırlı bir yükseliş gösterdi.
TARIMDA ENFLASYON SIFIR
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, tüketici enflasyonunun yüzde 7 olduğu bir ortamda tarımda üretici enflasyonu sıfırın altına indiğini söyledi. Bayraktar, “Geçen yıl kasımda yıllık yüzde 11,09 olan tarımda üretici fiyat artışı, bu yıl yüzde eksi 0,82’ye indi” dedi. Tarımda üretici fiyatındaki artış ile gıda ve alkolsüz içeceklerdeki artış arasındaki farkın 2,34 puandan 4,37 puana çıkmasının üretici ile market fiyatları arasındaki makasın kasımda daha fazla açıldığını gösterdiğini belirten Bayraktar, “Çiftçi, artık enflasyonun mağdurudur. Ürettiği ürünü, bir yıl önceki fiyatın altında satmak zorunda kalmaktadır. Buna rağmen, tüketici de makul fiyatlarla ürün alamamaktadır” değerlendirmesinde bulundu.
