Fısıltı gazetesi

Medyayı susturursanız ne olur? Cevap: Medyayı susturamazsınız ki! Medya kelimesinin etimolojisine baktım. Medya çoğul. Tekili medium-medyum… “Ortam” kelimemize çok yakın. Hem ortalama gibi bir anlamı var hem de çevre demek. Bugünkü medya anlamı 1950’lerin reklamcılık jargonundan doğmuş: “mass media”dan. Kitleyi kapsayan yayın kanallarının tümü… Dediğim gibi, “ortam” güzel bir kelime. Bizi çevreleyen her şey. Sabahtan akşama bizi bombardıman eden malumat. Bu arada merak etmişsinizdir, hani ruh çağıran adama da medyum denir; nedendir? O da öbür tarafla bu taraf arasındaki iletişimin ortamı, kanalı yani medyumu.

Evet iletişim kanallarını susturursanız ne olur? Bunun yapıldığı dönemleri Türkiye sıkça yaşadı. Demokrat Parti’nin son dikta yılları, Vatan Cephesi dönemi. Sonra 1960 darbesi, 1980… Arada irili ufaklı başka yasak dönemleri, “Sus, sus!” dönemleri. Normal basın, hepsinde korkarak yayın yapardı. Mesajları gönderenler de kendilerini sansürlerdi, mesajları alanlar da aldıklarının sansürlendiğini bilirdi. Okuyucu, dinleyici bunu bilerek okur ve dinlerdi.

ZARARLI YAYIN YASAK!

Ceberut yönetimlerin tenkide tahammülü yoktur. 1980 darbesinden sonra muhalif bir haftalık dergimiz vardı: Bizim Sözcü. Tabii, muhalif olması susturulması için yeterli sebepti. Sıkıyönetim savcılığından gelen yazıdaki şu yasaklanma gerekçesini dün gibi hatırlıyorum: Haftalardır devam eden zararlı yayınınız… Haklıydı savcı. Yayınımız zararlıydı. Kimin için zararlıydı? Cunta için, dikta için zararlıydı. Muhalif, onlara zararlıdır. Zararlı değilse muhalefet görevini yapmıyor demektir.

“Sus, sus!” dönemi dedim. O dönemlerde açık medyadaki haberlerin filtrelendiğini bildiğimiz için olup bitenin aslını faslını nereden öğrenirdik? İşte o şartlarda insanı toplumun yaratıcılığına hayran bırakan bir başka kanal devreye girer, kendiliğinden yayına başlardı: “Fısıltı gazetesi” derdik adına. Fısıltı gazetesinin tabiatında, olağanüstü bir bilmişlik vardı. Muktedirlerin her yapıp ettiğini, sanki aldıkları nefesi izleyebilirmiş gibi öğrenir ve aktarırdı bu gazete. Ortamı boğamazsınız. Bir yerinden sıkarsanız öbür tarafından patlar ve gürül gürül akmaya başlar.

KIYMA MAKİNELERİ

Fısıltı gazetesi; toplumun, haber kaynaklarının susturulmasına bulduğu olağanüstü çözüm. O hâlde mesele yok. Medya- ortam susturulunca bir başka ortam doğuveriyor. Fakat mesele o kadar ferahlatıcı değil. Fısıltı gazetesinin haberlerinin yarısı doğruysa diğer yarısı da uydurulmuştur. Fakat sansür ortamında insanlar her ikisini de bir kabul ederdi. Sansür zaten bir öfke sebebidir. Sansüre öfkelenen insanlar sansürcüye o kadar ön yargılı yaklaşırdı ki ona gerçek kötülüğünün kat kat üstünde kötülük atfederdi. Hem haber uydururken hem de uydurulmuş habere inanırken.

1960 Mayıs’ına giderken Demokrat Parti aleyhine gösteri yapan gençlerden bazılarının öldürüldüğü haberi yayılmıştı. Peki, cesetler neredeydi? Fısıltı gazetesinin cevabı gecikmeden geldi: Bir kısmı kıyma makinelerinde çekilmiş, bir kısmı da yollardaki asfalt çalışmaları sırasında asfaltın altına gömülmüştü.

Geçen yüzyılın ikinci yarısı… Bu fısıltılar nasıl yayılırdı? Öyle ya. Onları yaymak için de bir medium yani bir ortam lazım. O zaman teknoloji bugünkü gibi değildi ve ortam, adı üstünde, fısıltının ta kendisiydi. Kulaktan kulağa deriz, isterseniz ağızdan ağıza da diyebilirsiniz. Bazen telefon da kullanırdık ama sansürcüler telefonları dinlerdi. Onun için telefon konuşmalarımızda çok yaratıcı şifreler icat ederdik. Bir zevkimiz de hattaki çıtırtıdan dinlendiğimize hükmedip dinleyene ağza alınmayacak şeyler söyleyerek rahatlamaktı.

1961 ANAYASASI

Bugün telefonlar eski telefonlar değil ve herkesin her telefonunu dinleyemezsiniz. Telefonun da ötesinde internet var, internetin türlü çeşitli imkânları var ve artık kulaktan kulağa değil klavyeden klavyeye iletişim mümkün, yaygın ve bedava. Fısıltı gazetesi, eğer tekrar yayına başlarsa altın çağını yaşar. Bazı ülkelerde yaşıyor da…

Özet: Hür basını susturursanız başka medyalar doğar ve o başka medyalar muktedirlere karşı hür basından çok daha acımasızdır.

Bitirirken yiğidi öldür ama hakkını ver sözünün gereğini yerine getireyim. 1960 darbesinden sonra vazedilen o 1961 anayasası var ya… Herhâlde o “sivil anayasa” değildi, değil mi? İşte o sivil olmayan anayasa, Türkiye’nin gelmiş geçmiş en demokratik, en hürriyetçi sosyal hukuk devleti anayasasıydı. Son yıllarında iyiden iyiye diktaya sapan iktidara tepki olarak öyle yazılmıştı. Kenan Evren’in “Bu anayasa bize bol geldi.” derin(!) ve veciz(!) tespiti bundandır! Bugün “sivil anayasa” isteyenlerin 1961 seviyesinde bir sivilliğe tahammül edemeyecekleri, davranışlarından bellidir.

YORUMLAR (1)
YORUM YAZ
İÇERİK VE ONAY KURALLARI: KARAR Gazetesi yorum sütunları ifade hürriyetinin kullanımı için vardır. Sayfalarımız, temel insan haklarına, hukuka, inanca ve farklı fikirlere saygı temelinde ve demokratik değerler çerçevesinde yazılan yorumlara açıktır. Yorumların içerik ve imla kalitesi gazete kadar okurların da sorumluluğundadır. Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır. Özensizce belirlenmiş kullanıcı adlarıyla gönderilen veya haber ve yazının bağlamının dışında yazılan yorumlar da içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır.