Back To Top
Fırsat maliyeti

Fırsat maliyeti

- A +

Bilhassa seçim sürecinde hüküm cümleleri daha cömertçe kullanılır. Vaatler nasıl hesapsız ilan edilirse, popülizm de öyle hesapsız uygulanır. Beraberinde, ülkenin uçacağı da batacağı da yine aynı cömertlikte ve hatta kesinlikte söylenir. Ben seçilirsem ülke uçar, o seçilirse batar. Ben seçilirsem millet kazanır, o seçilirse ihanet çeteleri bayram eder. Vesaire, vesaire…

***

Esasen bütün bunlar laf kalabalığıdır ve gerçekte bir anlam ifade etmezler.

Ve esasen böyle de olmak zorunda değildir. Yani, sandık görüldüğü vakit hesapsızlık ve ölçüsüzlük de sökün etmek zorunda değildir. Birçok iyi demokraside böyle olmaz; iktidar ne kadar arzu edilen hedef olsa da elde etmek veya korumak için makuliyet sınırları aşılmaz. Sadece iyi demokrasilerde değil, Türkiye’de de demokrasinin iyi olduğu zamanlar böyle oluyordu. Ne “ihanet-kurtuluş” sloganları atılırdı ne de popülizm yarışı yapılırdı. Hem de pek uzak olmayan bir geçmişte… “Ülkem kaybedeceğine partim kaybetsin” lafı Erdoğan’a aittir ve dumanı da üzerinde tütmektedir. Bakmayın, bugün iktidarıyla muhalefetiyle 24 Haziran yolunda yaşanan coşkuya ve hesapsızlığa…

Hesap ve ölçü şaştığında öfke, nefret ve gerilim de aynı yolu izler. Lafın gelişi birlik, beraberlik, kardeşlik söylense de hakikatte hissiyat tam zıddıdır.

Türkiye’nin bugünkü manzarası da böyledir. Siyaset, toplumu empati başta olmak üzere bütün iyi ve gerekli duygulardan koparmış, yumrukları sıkılı bir kitleye dönüştürmüştür. Bir taraf iktidar el değiştirsin diye ekonomik kriz bekleyenler, öteki de iktidara halel gelmesin diye ekonominin geleceğini umursamayanlar. Yahut da bir yanda dünya olup biteni görsün, ülkeyi ayıplasın diye umut edenler, öte yanda seçim kazanılsın da dünya ne düşünürse düşünsün diyenler.

Beklentiler arasındaki mesafe durumun ciddiyetini gösteriyor. Siyasi kamplaşma “ülke gerçeği” denilen en önemli veriyi görünmez kılmış bulunuyor. Oysa, bir ülke gerçeği vardır ve iktidarı ve muhalefeti aşar. Hatta bugünü ve yarını da…

Türkiye, 2001’de olduğu gibi bir yıkıcı ekonomik krize girmeyecektir. Bekleyen varsa boşuna… Ancak, Türkiye bugünü bir şekilde kurtarsa da alınması geciken kararlar nedeniyle kaçan fırsatlar geleceği sıkıntıya sokmaktadır. Sadece ekonomideki malum problemler ve tercihler nedeniyle değil aynı zamanda demokrasi ve hukuk düzeninde oluşan hasar yüzünden geleceğe kalan fatura şişmektedir. Ülke, sınırlı kaynaklarını rasyonel kullanma konusunda ciddi sorunlar yaşıyor ve bu da ortaya doğru olanı yapamamaktan kaynaklanan bir fırsat maliyeti çıkarıyor. Dış borca ve artık iyice azalmış olsa da yabancı yatırıma dayalı büyüme ekonomisi; inşaat ve tüketim tercihi nedeniyle (savunma sanayiinde atılan doğru adımlar istisna) hem üretim odaklı yatırım tercihlerini, hem teknoloji geliştirmeyi hem de geleceğin sektörlerine odaklanmayı ıskalamış bulunuyor.

***

Bu tabloda kriz olmaz, 2001 tablosu yaşanmaz ama makro rakamlarda iyileşme imkanı kaybolur ve gelecek biraz daha küçülür. Daha yüksek milli gelir, daha düşük döviz kuru, daha az işsizlik imkansız hale gelir. Beraberinde iç ve dış borç stoku azalmaz, artar. Mesela, köprü yapmakla övündüğümüz bir zamanda yıllık bütçeye her yıl 2,5 köprü maliyeti kadar bir paranın bayram ikramiyesi olarak eklenmesi havalı bir şey olur ama bu refah artışı anlamına gelmez. Ya da üretimi artıran ve işsizliği düşüren bir tercih olmaz. Devlet maliyesinde böyle bir para olmadığı için hem borç stokunu artırdığı için hem de katma değer üretecek bir alandan esirgendiği için ortaya yıllar boyu gittikçe artan bir fırsat maliyeti çıkar.

O kadar masraf kalemi dururken gözleri emekli ikramiyesine dikmeyelim. Emekliye gelene kadar fırsat maliyeti masaya yatırılacak birçok tercih ve yatırım vardır. Hatta ekonomiden de çıkalım demokrasi ünitesinde kaçan fırsatları hesaplayalım. Finansmandan turizme, sabit yatırımlardan istihdama kadar ekonomiye ve dolayısıyla Türkiye markasına doğrudan tesiri olan hukuk, şeffaflık, temel hak ve özgürlükler, basın hürriyeti gibi alanlarda yapılan tercihlere bakalım. Bakalım da neler kaçırıyoruz anlayalım…

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Lokum 19 Haziran 2018 11:48
Yere göğe sığdırılmayan büyüme: Bütün Cumhuriyet dönemi boyunca ekonomik büyümenin yıllık ortalaması 5.1. Destanlar yazılan(!) AKP’nin on altı yılında yıllık ortalama büyüme oranı sadece yüzde 3.1.
KARAR OKURU 19 Haziran 2018 03:20
İnşallah. Ama Arjantinde de altı ay önce aynen sizin dediğiniz gibi diyorlardı.
musto 18 Haziran 2018 23:15
Rahmetli ÖZAL,DA 1 koyup 3 alacaktı sınırımıza 600.000 kişi yığıldı oda yetmedi birde kandilimiz oldu allahtan özal sığınmacıları sınırda tutdu 3.5 milyon suriyeli ülkeyi parselledi..
musto 18 Haziran 2018 22:46
Vatan severlikten arkadaşlar 70 ve 80 li yıllarda ülkede doğru dürüs vasıflı eleman yoktu gerçi şimdide yokya olanlar,da kamuda çalışır idi yurt dışından binlerce dolar veya mark aylıkla FORMEN getirip çiftciyi berberi vs insanları meslek sahibi yapıp sattığınız tesisleri kurduk elbetteki emeklerimizin çar çur edimesine içimiz yanıyor..
musto 18 Haziran 2018 22:21
Hayatımda partizanlık nedir bilmem anavatan pt kuruluşuna katılmış ordaki rezaletleri görüncede ayrılmış ülkedeki ana yatırımların her bir cıvatasına kadar emeğim var TAİ,NİN mekanik sistemlerini biz kurduk sizden iyi bilirim savunma sanayi,de rahmetli ECEVİTve ERBAKAN hocanın kıbrıs harekatından sonra kurulmuştur vatan sever halkımızın destekleri ile kuruldu onun,da bir kısım hisseleri borsada..
musto 18 Haziran 2018 17:59
50.sene bir fiil bu tesislerde yatırım kapasite artırımı bakım onarım işleri yapan birisi olarak yazıyorum TELEKOM 6.550.milyar dolara satıldı arsaları hazineye ait alan firma onlarıda sattı oda yetmez gibi kredinin büyük kısmını türk bankaları verdi nasıl ödenecek proplem balıkesir seka bir daire parasına satıldı daha niceleri yok pahasına satıldı TÜBITAK desen içerisi fetöcü doldurulmuş işlevsiz hale getirilmişti acaa siz bu tesislerin yakınından geçtinizmi...
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 21:22
0
Sen Muhendıs mısın?
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 16:07
Otoriter populistler iktidarda kalabilmek icin herseyi mubah goruyor. Bundan dolayi ulkeye verdikleri zarari, sizin deyiminizle kacan firsat maliyetlerini gorebilecek ve anlayabilecek ne zihniyete en de seviyeye sahip degiller.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 13:10
Nalına da mıhına da!
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 11:44
Eskiden siyasi söylemlerde ipin ucu bu kadar kaçmıyordu çünki çok iyi işlemese de kuvvetler ayrılığı vardı, Sayıştay denetim yapabilirdi, siyasetçiler hesap vermekten çekinirdi. Şimdi ise adeta -medya da dahil olmak üzere- kuvvetler birliği var!
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 16:51
9
Eskıden ordu vardı hepsını o denetlıyordu zaten. Yalan mı?
KARAR OKURU 19 Haziran 2018 10:24
1
Eskıden ordu vardı dıyosun orduyu kaldırıp yerıne sadece kendını koydu ıyı bır sey mı yaptı denetimsiz hesapsız sorgusuz al gulum ver gulum bu ulke ali babanın ciftliğimi?
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 11:33
Tam Bagımsız Turkıye. Ataturk’de Tayyıp Erdogan gıbı pragmatıktı. Butun asırı milliyetcileri, orta yol tutmak ısteyenlerı, komunıstlerı bır kenara koyup işimize bakalım arkadaş demiş. Vurmuş neşteri ucak yapmaya baslamışlar. Sonra gelenler bır kısmı Nazı olmus bır kısmı komunıst sımdı bunlar Mustafa Kemal’ın askerıyız dıyorlar. Tam tersı sen kurtulus savasında Mustafa Kemal’le Ankara’da degıldın arkadas bogazda Beyaz Ruslarla rakı alemınde ıdın.
musto 18 Haziran 2018 14:33
0
İSPANYA batarken telefon şt satmadı bizler elde ne var ne yok müflis tüccar gibi sattık kendi ülkemiz,de MARABA olduk böyle bir ülkede nasıl bağımsız olacağız bi zahmet açıklada bilelim.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:32
6
Bız ne sattık soyle cevap vereyım?
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:35
20
musto, bu işleri bilmiyorsun. Özelleştirmeden gelen para ne kadar. Hele telekom satışı hakkında hiç şey bilmediğin belli.
musto 18 Haziran 2018 15:39
0
zannedersem siz bu ülkede yaşamıyorsunuz satılmadık ne kaldı istersen onları yaz.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:48
18
Aselsan, Roketsan, TAI, TEI, Havelsan, Tubıtak, THY bunlar satılmadı mesela ozellestırmeden gelen paralar buralara yatırıldı yatırılmaya devam edıyor.
musto 18 Haziran 2018 20:02
1
Hele en acıklısı tekel işletmeleri 200milyon dolara satılıp bir kaç el değiştirip 2.5 milar dolara yabancılara satılması tütün ekenlerin işşiz kalıp şehirlere göçü O bahsettiğin tesislerde şimdilik itibar göstergesi bir kısım yorumum yukarıda...
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 21:26
3
Savunma sanayıı ıtıbar gostergesı mı???Yorum yapmaya ıhtıyac duymuyorum.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 21:32
8
Sayın Musto bıraz ulkenle gurur duy. Bu kadar fanatık, partızan olma. TAI’nın yaptıgı helıkopterı gıt bır gez bak. Mutlu ol. Zıhnını bu kadar yorma.
DI EKONOMİST 18 Haziran 2018 10:48
Sayın yazar, sen ne zamandan beri ekonomi uzmanı oldun da kriz tellallığı yapıyorsun. Başkanlık sistemi ile birlikte Türkiye orta gelir tuzağından kurtulacak ve milli gelir 20.000 usd lere gelecek. Çünkü ekonomi üzerine kirli oyun oynayanlar ekonomi suçları kapsamında takip edilecek. O zaman piyasa nasıl tıkır tıkır yürüyor göreceğiz. Enflasyon ve faiz nasıl düşüyor göreceğiz. Sizi rahatsız eden bu olmasın sakın ?
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 11:21
1
yazar kriz olmaz diyor. sen ne diyorsun hala
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 13:44
0
Eğitim ile kurtulursun... Başkanlık sitemi ile değil...
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:18
11
13:44, Fetö kurumsal olarak 40 yıl eğitimcilikle uğraştı. İlkokuldan üniversiteye örgütlendi. Ama sonunda kurtulmak için fantomlarla milleti bombaladı.
15:18' e Yanıt 18 Haziran 2018 19:55
0
Beyin yıkamaktan bahsetmiyorum. Eğitimden bahsediyorum.
KARAR OKURU 19 Haziran 2018 00:29
0
amma sallamışşın be DI EKONOMİSIT sen cebindeki parayı bile yönetemezsin
KARAR OKURU 19 Haziran 2018 10:29
0
Kişi basına milli gelir 20 bın usd olacak dıyosun yazarı ekonomıst degıl dıye elestırıyosun senın ne oldugun bıle bellı degıl su kişi başı 20 bın usd nasıl oluyo acıkla bakalım atanmayan 430 bın ogretmen nasıl atanacak sattıgınız kamu kurumlarının parası bitti butun milli sermaye satıldı kurtuluş savaşı bittikten sonra yabancıların elindeki kuruluslar devletlestı sız sattınız
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 10:28
bütün bunları süzemiyorlar mı hükümet edenler?
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 08:31
Bütün bir maliyenin basında bulunan hükumetlerin, yol köprü havaalanı gibi tamamen ihtiyaca binaen yapılan seylerle övünüp, istihdama uretime yonelik hicbir ovünme vesilesi bulamaması ve hatta onceden yapılmışları da satmış olması bu gün değilse bile yarın krizi kaçınılmaz kılar.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 11:05
29
Yol, köprü, havaalanı ihtiyaca binaen hükumetlerin yapması gereken şeyler ise, demek ki Türkiye Cumhuriyeti Ak Parti hükumeti ile kuruldu. Çünkü ondan önceki hükumetlerin böyle bir derdi yoktu.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 13:06
0
11.15 tabi tabi 1. ve 2. boğaz köprüsünü, otoyolları.iskenderun demir çeliği, karabük demir çeliği, seydişehir aliminyumu, MKE ni, şeker fabrikalarını, iplik ve dokuma fabrikalarını, demiryollarını, çoğu illerdeki hava alanlarını, , Üniversiteleri hep akp yaptı. çok nankörüz.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 13:44
0
Hatta akp den önce yol yoktu ulaşım eşejlerle yapilıyordu ßakamısınız arkadaş !!
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:21
25
13:06, Aynaya bak nankörü gör. Söylediğin şeyleri seksen yılda yapıldı. Ak parti onların seksen katını 15 yılda yaptı.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:49
0
15.21 Hani hiç bir şey yapılmamıştı.Onlar Ülkenin kaynaklarıyla yapıldı. Dikkat et. Çoğuda fabrika. üretim ve istihdama yönelik yatırımlar. Tabi siz kolayca sattığınız için bilmezsiniz. sizin yaptığınız sıradan hükümetlerin yapabileceği şeyler. yol köprü bina. Döviz borcu alıp betona gömdünüz. ve ülke bu hale geldi. Şimdide ödemek için para bulamıyorsunuz.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 19:09
10
İHA, Atak Helikopteri, Bora12, Fırtına Obusleri, Altay Tankı betondan yapılıyormuş da haberimiz yok.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 19:14
12
Yurt dışı borcun ve cari açığın, her şeyi yüzde yüz yerli inşaat sektörü ile uzaktan yakından alakası yok. İşkembeden çıkan her lafa inanmayın... Cari açığın tamamı petrol ve lüks tüketim mallarına aittir. Petrol zaruret ama lüks tüketim malları kısıtlansa, ilk viyaklayacak olanlar, dış borucu diline dolayanlar olur...
evin 18 Haziran 2018 07:49
20 milyona yakın insanın sosyal yardımlarla geçindiği bir ülkede hala kriz yok diyenlere sadece gülüyorum. türkiyede insanların yaşam standardı o kadar düşük ki krize girdiklerinin bile farkında değiller.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 11:01
28
Doğru diyorsun, 80 milyonluk ülkede 60 milyon, 1000 dolarlık akıllı telefon kullanıcı var.
kerim tatlı 18 Haziran 2018 13:27
0
1000 $ ya da 1000 TL peki kaç ay vadeli?
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 13:47
0
Kerim tatlı kardeş, o kadar derinini anlayabilse zaten onu yazmaz o arkadaş.
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:30
17
Derin anlayan vatandaş, milletin vadeli telefon taksitlerini senin baban mı ödüyor?
merak etmeyin makro rakamlari da kendinzi yaziyorsaniz her turlu buyutursunuz. he inanan kalir mi kalir tabiki ama yeter mi onu bilemiyorum. devlet tarafsiz olmali hukumet ve bir parti (yani kesim) devlete hakim olunca insanlar devletinin acikladigi rakamlara bile guvenemez hale geldi.
külyutmaz 18 Haziran 2018 01:25
Kriz neye diyoruz ?
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 15:01
1
2001 e
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 01:24
Bence 24 haziranda değişim olacak, Devlete olan güven tazelenecektir. bunun etkisiyle piyasalar sert kırılmalardan kurtulup, daha yumuşak geçişlerle bu sıkıntılar atlatılacaktır
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 00:24
doksana yazılmış bir yazı . tüm partiler okumalı
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 00:23
"Bu tabloda kriz olmaz, 2001 tablosu yaşanmaz ama makro rakamlarda iyileşme imkanı kaybolur ve gelecek biraz daha küçülür." Eminmisiniz????
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 02:02
0
Yaşayıp görelim...
KARAR OKURU 18 Haziran 2018 02:41
0
2001 tablosu daha ağırdı. Kriz olmaz demiyor. Nispeten daha hafif olur diyor. Benim fikrim iktidar bu şekilde giderse ve özelllikle borçlanma faizi de bu şekilde artarsa 2001'in yarısı kadar bir kriz bizi bekliyor. Genç işsizlik had safhada, kentlilik çok arttı. Tarım ve hayvancılık azaldı. Işsizlik darbesinin çarpanları bunlar olacak.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN