Atatürk , Milli Mücadele lideri ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu olarak müstesna bir liderdir. Anlaşılması zor metafizik bir kavram değildir.
Artık Atatürk’ü bulutlar üzerinden bizleri gözetleyen, 27 Mayıs cuntası darbe yaptığında bulutlar üstünde “rahat uyuyan” çizimlerdeki mistik anlayış, gerilerde kaldı.
Atatürkçüler ve karşıtları şeklindeki eski sert kutuplaşma yumuşuyor. Bu kutuplar dışında sosyal demokrasi, liberalizm, çevrecilik, mutedil muhafazakarlık gibi akımlar vardır artık.
Mustafa Kemal Osmanlı subayı olarak tarih sahnesine girdi. Milli Mücadele lideridir. 1920’lerde devrimcidir. 1930’larda parti devletinin Cumhurbaşkanı ve ‘Ulu Önder’dir.
Çizmek istediğiniz resme göre her bir dönemden seçmece sözlerini alarak ‘bize göre’ bir Atatürk kurgulamak, Türkiye’de yaygındır. Bu dört dönem akıldan çıkmaksızın, sözlerini de tarihî bağlamlarına oturtarak Atatürk’ü düşünmek gerekir.
Benim “Ama Hangi Atatürk” adlı kitabımda yazdığım, bu dört dönemdeki Mustafa Kemal’dir.
İki gerçek vardır ki kimse inkar edemez: Milli Mücadele lideri ve devrimci.
MİLLİ MÜCADE LİDERİ
Mustafa Kemal Paşa, Milli Mücadele liderliğini tertiple, entrikayla ele geçirmedi. Herkes görüyordu ki bu muazzam işe liderlik edebilecek olan, Mustafa Kemal’dir.
Tek Parti otoriterizmine muhalefet edecek olan Karabekir, Rauf Bey, Refet ve Ali Fuat Paşalar, Çolak Selahattin Bey’ler, Adnan ve Halide Edip’ler ta en başta onu lider kabul ettiler.
Karabekir, Anadolu’ya geçmesinden bir gün önce 11 Nisan 1919’da Mustafa Kemal Paşa’yı Şişli’deki evinde ziyaret ederek Anadolu’ya davet etti. Mustafa Kemal Paşa Erzurum’a geldiğinde de “emrinizdeyim Paşam” dedi.
İstiklal Savaşı boyunca Birinci Meclis’teki muhalefet, onun liderliğine ve başkumandanlığına değil, tek elde aşırı yetkilerin toplanmasına itiraz etmişlerdi. Enver Paşa örneğinden korkuyorlardı.
Kuvvetler birliği ve kuvvetler ayrılığı konuları o dönemde tartışıldı. Gazi kuvvetler birliğini, muhalifler kuvvetler ayrılığını savundu.
Askeri açıdan Kurtuluş Savaşı’nı, daha kapsamlı Milli Mücadele’yi inceleyenler, İsmet Paşa’nın deyişiyle, Gazi’nin “siyasi kudretinin, askeri kudretinden üstün” olduğunu görürler. Buna diplomasi kabiliyetini de eklemek lazım.
Kongre ve Meclis kararlarındaki siyasi hedefler herkesin inancıdır fakat formüle eden, siyasetini yürüten Mustafa Kemal Paşa’dır.
DEVRİMCİ MUSTAFA KEMAL
Zaferden sonra yollar ayrıldı: Gazi ve İsmet’in devrimci Halk Fırkası… Karabekir ve Rauf’un evrimci Terakkiperver Fırka’sı.
Her devrim şu veya bu dozda ama mutlaka muhalifleri susturan bir şiddet uygular. Kendini “tek doğru” diye dayatır.
Fransız Alexis de Tocqueville’in belirttiği gibi “devrimler, devirdiklerinden daha otoriter bir rejim kurarlar.”
Şu veya bu dozda her devrimin Jakoben karakteri vardır.
Bizde de böyle oldu.
Gazi, devrimler döneminde Karabekir’in partisini “en hain dimağlar” olarak suçladı, kapattırdı. Nutuk, tarihi bir belgedir ve aynı zamanda muhaliflere karşı siyasi polemiktir.
İcraatlarının uzun süreli sonuçlarını görmüş olan İsmet Paşa ise Şeyh Sait isyanında telaşa kapılıp Terakkiperver Fırka’yı kapatmalarının hata olduğunu söyleyecekti. Muhalifiler konusunda “cumhuriyet hepimizin fikriydi” diyecekti.
Nutuk’la beraber İnönü’nün, Karabekir’in, Rauf’un, Ali Fuat’ın yazdıklarını okumadan resmin bütününü görmek mümkün değildir.
GELECEĞE BAKIŞ
Devrimler tamamen yerleşmiştir. Harfleri değiştirmek, anayasa ve kanunları fıkha uydurmak imkansızdır. Zaten fıkıhla yönetilemediği için Osmanlı Tanzimat’tan itibaren hukuku modernleştirmeye başladı.
Zamanımızda muhafazakâr kadın da oy hakkından mahrum edilmeyi asla kabul etmez.
Milli Mücadele lideri ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’e elbette saygı duyarız. Milyonların kalbindeki Atatürk budur.
Fakat 1920’lerden, 1930’lardan esinlenmek, sorunların çözümünü Atatürk’ün sözlerinde aramak, bu olmaz işte. İnönü bile 1953’te Kemalizm’i CHP programından çıkardı.
Laikliğin, özgürlüklerin, kuvvetler ayrılığının anlamını okuyacağımız kaynak, anayasa hukukudur. Ekonomiyi öğreneceğimiz kaynak iktisat ilmidir.
Tarih, bütün devirleriyle bir tecrübeler hazinesidir. Türkiye’nin geleceği, Cumhuriyeti’imizi kuvvetler ayrılığına dayalı, demokratik hukuk devleti seviyesine çıkarmaktır.
“Dogma bırakmıyorum” demişti zaten.
