Sabiha Hanım’ın iki katlı ve bebek mavisi boyalı ahşabı cadde üstündeydi, biraz yürüdün mü, az ileride de Gülser teyzemin tek katlısı vardı. Oradaki Resimli Roman ve Hayat ciltleri teyzemin miydi, yoksa Necmi eniştemin mi, şimdi tam çıkaramıyorum, kimin olursa olsun benim için bir hazine sandığı sayılırdı.

Mart gelir şakır şakır, ayakları gümüş bakır, kapılardan baktırır, kazma kürek yaktırır diyeceğim de, Şubat için yarı yıl tatilini yazmayı unuttuğumu fark ettim. Şimdilerde okullar on beş gün yarı yıl tatiline giriyor mu, bilmiyorum, ben ortada ve lisede okurken Ulusoy’un Samsun otobüsüne atladı mı on günlüğüne Gümenüz’e giderdik. Karadeniz’de dere tepe donmuşken Gümenüz’de ne işiniz vardı diyen çıkabilir. Ee, geçmiş zaman olur ki ninemiz Sabiha Hanım’ın kedilerinin soba karşısında mırıl mırıl uyuduğu Gümenüz’ün de hayâli cihan değer.

Ulusoy’dan indik ama Gümenüz’e öyle kolay gidilmiyordu, önce Bafra Garajı’ndan bir başka otobüse biniyorsunuz, Ulusoy’un otobüsleri 0321 H sersinden veya 0 302 serisindense de, Bafra otobüsleri henüz ‘60 model yıllı DAF kamyonlarının şasesi üzerine monte edilen burunlu otobüslerdi. Yolculuğunuz burunlu otobüslerle de bitmiyordu, Bafra’dan Alaçam minibüsünü, Alaçam’dan da Gümenüz taksi dolmuşunu yakalayacaktınız. Gümenüz’ün ismi ’63 sonrasında Yakakent olarak değiştirilmişti ama Yakakent de neymiş, Gümenüz bizim için hâlâ Gümenüz’dü.

GÜMENÜZ’DE “MAYK HAMMER” ŞÖLENİ

Sabiha Hanım’ın iki katlı ve bebek mavisi boyalı ahşabı cadde üstündeydi, biraz yürüdün mü, az ileride de Gülser teyzemin tek katlısı vardı. Oradaki Resimli Roman ve Hayat ciltleri teyzemin miydi, yoksa Necmi eniştemin mi, şimdi tam çıkaramıyorum, kimin olursa olsun benim için bir hazine sandığı sayılırdı. Resimli Roman’ın ciltlerinden birinin kapağını açtığımda, sanki İtalyan foto romanlarındaki FIAT 643 T ve FIAT 650 E model kamyonların direksiyonlarına ben geçiyordum.

Anneannemin ahşabındaysa rahmetli Salih ağabeyimin oluklu mukavva kutusu misâfir odasındaydı, onun içinde mutlaka Afif Yesari’nin yazdığı “Mayk Hammer” kitapları, Kinova ve Teks fasikülleri olurdu. Bana düşense, Hamza’nın bakkalında cam kapaklı teneke kutularda satılan Ülker petibör bisküvilerden ve güllü lokumdan alıp, sobanın karşısındaki kerevete geçmekti. İki petibörün arasına bir güllü lokum koyuyordum, diğer elimeyse bir “Mayk Hammer” alıyordum. Hoop, çok renkli Mestan da yazdan kalma yavrularını kerevete taşıyordu. Het desem de met desem de, sobanın başına yatın desem de, onlara söz geçirmem mümkün değildi, illaki iki elimin arasına girip, yediğime veya okuduğuma bakacaklardı.

Alaçam’daki kitapçıyı keşfetmem, ’73 ara tatilinde olacaktı, her gün dolmuşla Alaçam’a inip, oradan birkaç kitapla Gümenüz’e dönecektim. İsim ver derseniz, Alaçam’dan alıp Gümenüz’de okuduğum kitapların başına “Kasabanın Sırrı”, “Sıhhiye Bölüğü” ve “Al Capone, Gangsterler Kralı” şaheserlerini yazarım. Neyse, ’73 ve ’74 kışına geldiğimde, Gümenüz’e yeniden uğrayacağımdan, şimdi size Emin Âli Paşa Caddesi üzerindeki Uğur Apartmanı’nın kapısını açayım.

12 MART’IN İLK HAKİKATI

Elbette herkesin dilinde 12 Mart vardı, kimilerine göre muhtıraydı, kimilerine göre de darbeydi. Artık siz hangisini tercih ederseniz edin, 12 Mart’ın ilk hakikatının evlerdeki “sakıncalı” kitapların saklanması olduğu muhakkaktı. Babam bir kısmını pop-art kırmızısı rengindeki geniş ve pofuduk koltuklarımızın içine koymuştu ama “sakıncalı” kitapların sabahtan akşama döşeme yaylarının arasına koy koy bitmediğini anımsıyorum. Bu yüzden de sonunda sıkılıp, boş vermişti. Hayır, İstanbul’da evler 12 Mart’ta değil, 23 Mayıs 1971 gününden sonra arandı, bunun nedeni THKP-C örgütünün İsrail Başkonsolosu Ephraim Elrom’u kaçırıp Nişantaşı’ndaki Hamarat Apartmanı’nda şakağına üç el sıkarak öldürmesiydi. Bugün Elrom’un öldürülmesinin hayli karanlık bir olay olduğunu düşünüyorum, çünkü solcuyum diyen birinin bütün ailesini toplama kamplarında bırakmış ve üç yıl kadar önce de oğlunu bir uçak kazasında kaybetmiş acılı bir babayı öldürülmesi için kafayı yemiş olması gerekirdi. Anlaşılan, bir üst akıl memlekette solcu temizliği yapmak maksadıyla çocukların cehâletlerinden faydalanıp devreleri değiştirmişti.

Sokağa çıkma yasağında Uğur Apartmanı’na askerler gelmişti, karşı dairemizin kapını ve bizimkini aynı ânda çalmışlardı. Askerlerin başlarında bir yüzbaşı vardı. Yüzbaşı, bir babamın hüviyet cüzdanına bir de babama bakıp, “Siz Yön dergisinin yazarı Behzat Ay mısınız?” diye soracaktı. Babam da yazar olduğunu doğrulamıştı. Bunun üzerine yüzbaşının özür dileyip, emrindeki askerleri kapıdan içeriye sokmadığını anımsıyorum. Babam karşı komşumuzu da gösterip, “Kendisi emekli subaydır!” demişti. Kapıda koca kafalı kedisiyle dairesinin aranmasını bekleyen komşumuz Talat Aydemir’in kadrosundandı, emekli olup olmadığını bilmiyorum ama ordudan ihrâç edilenlerdendi. Anlaşılan yüzbaşı Yön okuruydu, ona rastlamamız hakikaten işe yaramıştı, şans işte, askerler karşı dairemize de girmeyip, üst katlara şöyle bir baktıktan sonra apartmandan çıkıp gideceklerdi.

Uğur Apartmanı’ndaki dairemizden yaz başında taşınana kadar, “sakıncalı” kitaplar koltuklarda kaldı. Bu yüzden salondaki kitap raflarında dikkat çekecek derecede boşluklar meydana gelmişti, onlardan bazıları benim kitaplığımdan taşınan Doğan Kardeş ciltleriyle ve Rafet Zaimler külliyatlarıyla doldurulmasına rağmen raflardaki boşlukları bir türlü kapatamıyorduk. Ancak, asıl sorun koltukları yeni dairemize taşırken çıkacaktı, koltuklar içindeki kitaplardan öylesine ağırlaşmışlardı ki, onları kaldırıp sırtlamak pek mümkün değildi.

DENİZ GEZMİŞ YAKALANIYOR

Cemil amcanın 11 Ocak’ta İş Bankası’nın Emek Şubesi’nin soyulmasına ismi karışan oğlu Deniz, olaydan altmış altı gün sonra Şarkışla’da yakalanmıştı. Cumhuriyet gazetesinin 17 Mart günlü nüshasının baş sayfasında üç sütuna “Gezmiş yakalandı” manşetini attığı aklımda. Aynı gazetenin 18 Mart günlü nüshasının baş sayfasından ise “Deniz Gezmiş’in sorgusu başladı” manşetini anımsıyorum. Ama, en heyecânlı haber, 18 Mart günlü Milliyet’teydi, gazetenin beşinci sayfası “66 günlük macera çatışma ile bitti” manşetiyle başlıyordu.

Deniz Gezmiş’in yakalanması bana Pop deterjanının Anadol talihlisini unutturmuştu. Oysa, yuvarlak hatlarını pek sevdiğim “Edremit Yeşili” Anadol otomobil bu defa Suâdiye’ye, “Öğretmen Hayrullah Sokak, No. 15/5” adresindeki Okşan Şansal’a çıkmıştı. Öğretmen Hayrullah Sokak dediğim de, bizim Kurudere Sokak’tan sonraki sokaktır. Okşan Şansal kimdi, maalesef bir türlü öğrenemedim, merâkım Şarkışla olayı yüzünden kaynayıp gitmişti, belki de semtte sık sık gördüğüm biriydi. Bakın, şu Şarkışla çatışması, sadece film seyretme tutkumun önüne geçememişti, Şaşkınbakkal’daki Atlantik, Küçükyalı’daki 63, Kızıltoprak’taki Kent ve Kadıköyü’ndeki Süreyya, dolanıp durduğum sinemalardı. Kent’te seyrettiğim “Hırçın Kız” filmi sanki bir şeker şurubuydu, Elizabeth Taylor’a çarpılmıştım, Harbiye’deki Konak Sineması’nda onun “Aşkı Arayan Kadın” filmi de vizyondaydı ama 12 Mart yüzünden annem karşıya geçmeme artık izin vermiyordu. Allahtan filmi yazın Toros Şenel ağabeyimiz Çiçek’te oynatacaktı. Süreyya’da seyrettiğim “Kibar Soyguncu” ise haftasında kült film olup çıktı dersem, yalan olmaz. Thomas Crown’da Steve McQueen’i ve Vicki Anderson’da Faye Dunaway’i unutmak ne mümkün.

AHMET VE MEHMET KOŞAR KARDEŞLER

Geçen hafta sizi Atlantik’in çatı katındaki kulübe çıkarıp Kâmuran Akkor’u dinletmiştim değil mi, hadi oradan sokağa inelim. Çıkış kapısının karşısında henüz Kazım Kulan Çarşısı yoktu, yerinde Kulan ailesinin bahçe içindeki kâgiri bulunuyordu. Aslında Kulanlar iki ev yaptırmıştı, biri ‘34’de, diğeri de ‘51’de, onların önlerindeyse sıra sıra çatı katlı dükkânlar diziliymiş. ‘59’da Bağdat Caddesi’nin genişletilmesi kararlaştırılınca, mahalden iki yüz otuz dört arsa istimlak edilmiş, on binâ ve Şaşkınbakkal durağının civârındaki dükkânlar yıktırılmış. Sadece Kulanların önündeki dükkânlar değil, Kulanların bahçesinin yarısı da yola gitmiş. Koşar Çarşısı’nın yerindeyse Ahmet ve Mehmet Koşar kardeşlerin manav dükkânı, arkada da sokaktan yüksekte kalan bir bahçenin içinde Şaşkınyan’ın ahşabı biliniyor.

Ahmet ve Mehmet Koşar kardeşler manavlıktan armatörlüğe atlayıp, Sirkeci’de “Ahmet ve Mehmet Koşar Vapurculuk Kollektif Şirketi” ünvanıyla İstanbul-İzmir arasında şilep seferleri yapmışlardı. Onların “Koşar”, “Çelikkale” ve “Demirkale” isimli şileplerini görmedim, çünkü biz İstanbul’a gelmeden önce üçü de hurdaya çıkartılıp sökülmüşlerdi. Ahmet Koşar’ın manav dükkânlarının bulunduğu arsaya yaptırdığı Atlantik Sineması’nın ve Koşar Çarşısı’nın inşâsı ’65 yılında tamamlanmasına rağmen, sinemanın açılışı ’66 başındadır. Ahmet Koşar, sinemasına Danimarka’da kaldığı otelin ismini vermiş. Maalesef Eyüp doğumlu Ahmet Koşar elli iki yaşında geçirdiği kalp krizinden vefât ediyor, sinemayla ve çarşıdaki dükkânlarla dulu Emine Hanım’ın ve oğlu İhsan’ın ilgilendiğini biliyorum. Çünkü, birâderi Mehmet Koşar da ’70 yılında vefât etmişti.

Emin Âli Paşa Caddesi’nden Bağdat Caddesi’ne inerken Mehmet Karamancı İlkokulu’ndan bahsetmiştim ya, eskilerden biri ‘70’li yıllarda okulun efsâne öğretmenlerinden anımsadığım isimler olup olmadığı sordu. Hemen hepsi aklımda, isterseniz sizlere de birkaçını sayayım. Bektaş Şahin, Sait Kılıç, Sabiha Tuna, Nebahat Oğuz, Nuran Keçik, Ayten Kılıç, Leman Genç, Nermin Ay, Nebihe Öcal, Aliye Devrimci, Aydil Günal, Melahat Düveren, Bedriye Sim ve Sevim Dilmeçci. Artık hepsi de ebedî uykularında, mekânları cennetleri olsun. Hadi, bu hafta da size Zeki Müren’den bir Hicâz şarkıyla vedâ edeyim. “Nasıl geçti habersiz o güzelim yıllarım / Bazen gözyaşı oldu, bazen içli bir şarkı / Her ânını eksiksiz, dün gibi hatırlarım / Dudaklarımda tuzu, içimde durur aşkı”. Bu kadar, daha fazla uzatıp da dostlara havada cermakcur kokusu aratmayayım.

Hadi, ‘71’in Mart’ını da geçtik, Nisan’a vardık, söz sizi haftaya Şaşkınbakkal’dan Caddebostanı’na doğru uzun yürüteceğim, bu yüzden “Çin kes” ayakkabılarınızı şimdiden çıkarın…